biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Handel > Oddajesz butelki, a pieniędzy nie odzyskujesz? RPO reaguje na skargi
Przemysław  Pruchniewicz
Przemysław Pruchniewicz 17.11.2026 16:06

Oddajesz butelki, a pieniędzy nie odzyskujesz? RPO reaguje na skargi

Oddajesz butelki, a pieniędzy nie odzyskujesz? RPO reaguje na skargi
fot. Andrzej Kulpita/East News

Butelkomat jest przepełniony, sklep odsyła klienta z opakowaniami, a automat zamiast pieniędzy drukuje kupon, który trzeba jeszcze rozliczyć w kasie. Takie skargi trafiają do Rzecznika Praw Obywatelskich. Badanie CBOS pokazuje, że spośród osób korzystających z systemu kaucyjnego co druga przynajmniej raz miała problem ze zwrotem opakowania.

Sprawa nie sprowadza się do utraty 50 groszy. Za 20 plastikowych butelek lub puszek uzbiera się 10 zł, a do tego mogą dojść szklane butelki objęte kaucją po 1 zł.

Rzeczniczka Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram poprosiła resort klimatu o odniesienie się do problemów zgłaszanych przede wszystkim przez seniorów, osoby z niepełnosprawnościami i mieszkańców małych miejscowości.

- Z perspektywy konsumenta proces zwrotu kończy się dopiero w momencie odzyskania pieniędzy – podkreśla RPO. Sam wydruk z automatu nie powinien więc zmuszać klienta do kolejnych zakupów ani utrudniać wypłaty kaucji.

Co drugi użytkownik natrafił na problem

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku i zdążył już wejść do codziennych nawyków. W badaniu CBOS 84 proc. ankietowanych zadeklarowało, że w ciągu trzech miesięcy oddało przynajmniej jedno opakowanie objęte systemem. Spośród tych osób dokładnie połowa przynajmniej raz napotkała trudności podczas zwrotu. Badanie przeprowadzono na reprezentatywnej próbie 956 pełnoletnich mieszkańców Polski.

Najczęściej wskazywanym utrudnieniem było przechowywanie pustych opakowań w domu – zwróciło na nie uwagę 44 proc. respondentów. Na drugim miejscu znalazły się awarie i przepełnienie butelkomatów, wymienione przez 37 proc. badanych. Ankietowani skarżyli się również na konieczność zanoszenia opakowań do punktu zbiórki, kolejki, odrzucanie prawidłowo oznaczonych butelek oraz brak automatu w okolicy.

Problemy nie oznaczają jednak, że Polacy chcą zrezygnować z systemu. Prawie dwie trzecie badanych opowiedziało się za pozostawieniem go w obecnej formie lub rozszerzeniem na kolejne opakowania. Ponad siedmiu na dziesięciu badanych uważa, że system pomaga ograniczyć ilość odpadów trafiających do środowiska.

Oddajesz butelki, a pieniędzy nie odzyskujesz? RPO reaguje na skargi
Fot. Joaquín Corbalán/CanvaPro

Napój można kupić blisko domu, butelkę trzeba wieźć dalej

Lokalny sklep może sprzedać napój w puszce albo plastikowej butelce i pobrać kaucję, ale jeśli jego powierzchnia nie przekracza 200 mkw., nie zawsze musi później przyjąć opakowanie. Małe sklepy mogą dobrowolnie zbierać plastikowe butelki i puszki. Muszą natomiast przyjmować szklane butelki wielokrotnego użytku, jeżeli sprzedają w nich napoje.

Pełny obowiązek zbiórki dotyczy sklepów o powierzchni sprzedaży powyżej 200 mkw., które oferują napoje w opakowaniach objętych systemem. To właśnie ta różnica jest szczególnie dotkliwa w mniejszych miejscowościach. Kaucję można zapłacić w pobliskim sklepie, ale po jej odbiór trzeba czasem udać się do większej placówki.

Opakowań nie należy zgniatać, ponieważ automat może ich wtedy nie rozpoznać. Powinny być puste i nieuszkodzone, z etykietą, czytelnym kodem kreskowym oraz znakiem kaucji. Ich przechowywanie i transport są trudniejsze dla osób starszych, chorych oraz mających problemy z poruszaniem się.

Rzecznik zwraca również uwagę na konstrukcję automatów. Otwór, ekran lub drukarka umieszczone zbyt wysoko mogą uniemożliwić samodzielny zwrot osobie poruszającej się na wózku, osobie niskorosłej, niewidomej albo słabowidzącej. Samo zaznaczenie punktu na mapie nie wystarcza, jeżeli część klientów nie może skorzystać z niego bez pomocy.

Automat nie działa? Sklep powinien przyjąć opakowania ręcznie

Awaria, zapełnienie automatu albo odrzucanie prawidłowo oznakowanego opakowania nie znoszą obowiązku dużego sklepu. Klient powinien zgłosić problem pracownikowi i poprosić o ręczne przyjęcie butelek lub puszek oraz rozliczenie kaucji. Sklep nie może ograniczyć zwrotu wyłącznie do sprawnego działania maszyny.

Nie trzeba wracać do miejsca, w którym kupiono napój. Opakowanie ze znakiem kaucji można oddać w dowolnym punkcie zbiórki przyjmującym dany rodzaj opakowań. Nie jest potrzebny paragon, a duży sklep nie może odmówić tylko dlatego, że nie ma konkretnego napoju w swojej ofercie.

Automat może wydrukować bon zamiast wypłacić gotówkę, ale kupon nie zamyka sprawy. Klient ma prawo wymienić bon na pieniądze i nie musi niczego kupować. Ministerstwo wyjaśnia też, że samo wydrukowanie kuponu nie jest jeszcze zwrotem kaucji. Ustawa nie określa wprost terminu jego ważności, jednak zdaniem resortu bon powinien być ważny co najmniej miesiąc. Sklep nie może więc wymuszać wykorzystania pieniędzy na kolejne zakupy.

Sklep odmawia zwrotu? Sprawę można zgłosić inspekcji

Nie każda odmowa oznacza złamanie zasad. Automat lub pracownik może nie przyjąć opakowania bez znaku kaucji, z usuniętą etykietą, nieczytelnym kodem albo tak uszkodzonego, że nie można go rozpoznać. Mały sklep może natomiast nie uczestniczyć w zbiórce plastikowych butelek i puszek. Warto więc najpierw zapytać o konkretną przyczynę odmowy.

Jeżeli opakowanie spełnia warunki, a sklep powinien je przyjąć, najlepiej zrobić zdjęcie znaku kaucji, całego opakowania oraz komunikatu na ekranie automatu. Przy problemie z wypłatą trzeba zachować także bon. Następnie warto zgłosić sprawę kierownikowi sklepu i poprosić o ręczne przyjęcie opakowań albo wypłatę pieniędzy.

Gdy to nie pomoże, nieprawidłowość można zgłosić operatorowi systemu wskazanemu w punkcie zbiórki oraz właściwemu miejscowo Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska, czyli WIOŚ. To ta instytucja, a nie Inspekcja Handlowa, nadzoruje prawidłowe działanie systemu kaucyjnego. W zgłoszeniu warto podać adres sklepu, datę, opis zdarzenia i dołączyć zdjęcia.

Za nieprzyjmowanie opakowań lub niewypłacanie kaucji przez sklep objęty takim obowiązkiem WIOŚ może nałożyć administracyjną karę od 10 tys. do 500 tys. zł. Zgłoszenie może więc doprowadzić do kontroli, chociaż nie gwarantuje klientowi natychmiastowego odzyskania pieniędzy. RPO wskazuje, że w systemie nadal brakuje prostej i jednolitej procedury reklamacyjnej.

Nie przegap nowości, obserwuj nas w Google Discover
Obserwuj
Przemysław  Pruchniewicz
O autorze
Przemysław Pruchniewicz
Redaktor BiznesINFO

Dziennikarz i wydawca z ponad 25-letnim doświadczeniem w prasie drukowanej i mediach internetowych. Pracował m.in. dla Onet.pl, „Polityki”, „Przeglądu”, „Polish Express”, „Panoramy Leszczyńskiej” i „Gazety Poznańskiej”. Przez kilkanaście lat kierował redakcjami internetowymi, odpowiadając za ich rozwój i codzienną działalność. Autor newsów, wywiadów i reportaży. Laureat Nagrody Dziennikarskiej Press Clubu za reportaż, nominowany również do Nagrody Dziennikarskiej Parlamentu Europejskiego w kategorii Internet. Pasjonat WordPressa, biegów długodystansowych, literatury faktu, muzyki alternatywnej i kina bez popcornu.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
None
Ogólnopolski Dzień bez Długów 2026: 88% Polaków bez zaległości. Za finansową odpowiedzialnością często stoi codzienne „nie teraz”
atak na Autopay
Cyberatak na Autopay. Klienci powinni sprawdzić rachunki
Pojemniki na śmieci
Te osoby są zwolnione z opłat za śmieci. Ulgi nie tylko dla seniorów
Pompa ciepła
Wymienił piec na pompę ciepła i fotowoltaikę. Tyle wyniósł rachunek za październik
Kaufland, parking
Zmiany w systemie parkingowym Kauflandu. Chodzi o pobieranie biletu
telefon z PRL
Arcytrudny quiz o PRL. To nie tylko długie kolejki i kartki na mięso. Sprawdź się
Wybór Redakcji
BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: