Możesz dostać dwie emerytury. Seniorzy z takim stażem powinni o tym wiedzieć

Polacy od lat jeżdżą do Niemiec do pracy. Dziś te lata mogą podnieść świadczenie

Niemcy od dawna należą do najczęściej wybieranych kierunków przez Polaków szukających pracy zarobkowej. Powód jest prosty: bliskość geograficzna, większy rynek pracy, wyższe zarobki i możliwość szybkiego podjęcia zatrudnienia w wielu branżach. Dla części osób był to wyjazd na kilka sezonów, dla innych wieloletnia praca na etacie albo w usługach. Po latach okazuje się, że ten okres zatrudnienia może mieć realne znaczenie przy ustalaniu emerytury.

To ważne zwłaszcza dla tych osób, które dziś zbliżają się do wieku emerytalnego albo już pobierają świadczenie z ZUS. Wbrew obiegowym opiniom nie zawsze trzeba mieć za sobą kilkadziesiąt lat pracy w Niemczech, by zagraniczny staż w ogóle zaczął mieć znaczenie. Czasem nawet krótszy okres ubezpieczenia może pomóc w ustaleniu prawa do świadczenia albo poprawić sytuację emerytalną w Polsce. Dalej wyjaśniamy, na jakich zasadach to działa.

Praca stała i dorywcza a niemieckie świadczenie emerytalne

W kontekście pracy w Niemczech często pojawia się pojęcie minijob. To forma zatrudnienia o ograniczonych zarobkach, popularna zwłaszcza jako praca dodatkowa. Minijob daje możliwość legalnego wykonywania pracy, ale z punktu widzenia przyszłej emerytury jego znaczenie bywa mniejsze niż przy zwykłym etacie, bo wiele zależy od tego, czy odprowadzane są składki emerytalne. Oficjalne niemieckie źródła wskazują, że okresy składkowe mają kluczowe znaczenie dla nabycia prawa do emerytury, a minimalny wymagany okres ubezpieczenia w przypadku zwykłej emerytury starczej wynosi co do zasady 5 lat. 

Inaczej wygląda sytuacja osób, które pracowały w Niemczech w regularnym zatrudnieniu i odprowadzały składki. W systemie unijnym obowiązuje zasada, że każde państwo wypłaca świadczenie za własne okresy ubezpieczenia. To oznacza, że ZUS wypłaca emeryturę za lata pracy w Polsce, a niemiecka instytucja emerytalna za okresy przepracowane i oskładkowane w Niemczech. W praktyce można więc pobierać dwa świadczenia jednocześnie, o ile spełni się warunki każdego z systemów.

Dobra wiadomość jest też taka, że mieszkając w Polsce, nie trzeba składać osobnych wniosków w dwóch krajach. ZUS wyjaśnia, że wniosek o emeryturę można złożyć w Polsce, dołączając dokumenty potwierdzające zatrudnienie za granicą. Następnie polska instytucja przekazuje sprawę do niemieckiego organu, który wylicza należne świadczenie i wydaje decyzję. To oznacza mniej formalności po stronie przyszłego emeryta, choć oczywiście kluczowe pozostaje zgromadzenie dokumentów potwierdzających przebieg zatrudnienia.

Polski i niemiecki system działają inaczej, ale da się je połączyć

Najważniejsza różnica polega na tym, że niemiecki system emerytalny opiera się na punktach emerytalnych i długości okresów składkowych. Im dłużej ktoś pracował i im wyższe miał dochody, tym więcej punktów zgromadził. Oficjalne informacje Deutsche Rentenversicherung wskazują, że do zwykłej emerytury starczej wymagany jest minimalny staż 5 lat, przy czym do spełnienia tego warunku mogą być doliczane również okresy ubezpieczenia z innych państw UE.

W Polsce mechanizm jest inny, ale ZUS również może uwzględnić zagraniczne okresy ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do świadczenia. To szczególnie istotne wtedy, gdy ktoś nie ma wystarczającego stażu wyłącznie w jednym kraju. W takim przypadku okresy z Polski i Niemiec mogą zostać zsumowane, aby ustalić samo prawo do emerytury. Potem każde państwo oblicza swoją część świadczenia według własnych zasad. Jeśli jednak dana osoba nie spełnia warunków do dwóch odrębnych wypłat, zagraniczny staż może pomóc przynajmniej w uzyskaniu lub podwyższeniu świadczenia w Polsce.

W praktyce oznacza to, że praca w Niemczech może dać dwa różne efekty. Po pierwsze, może prowadzić do wypłaty osobnego niemieckiego świadczenia. Po drugie, może pomóc w osiągnięciu wymaganego stażu i poprawić sytuację emerytalną w Polsce. Dlatego osoby, które pracowały za Odrą, nie powinny zakładać, że wszystko „załatwi się samo” albo że niemieckie lata pracy nie mają już żadnego znaczenia. Warto sprawdzić dokumenty, okresy składkowe i złożyć wniosek, bo właśnie tam może kryć się dodatkowe świadczenie, o którym wiele osób wciąż nie pamięta.