Kontrole już pukają do drzwi i sprawdzają, czym ogrzewasz dom. Za ten "drobiazg" nawet 5 tys. zł kary

Kontrole w sezonie grzewczym. Już nie przymkną oka na naruszenia przepisów

Dla wielu właścicieli domów ogrzewanie to temat, który pojawia się tylko sezonowo. Dopóki w środku jest ciepło, a rachunki nie rosną gwałtownie, mało kto zastanawia się nad formalną stroną sprawy. Przez lata takie podejście było normą – przepisy istniały, ale rzadko kto odczuwał ich realne skutki. Sytuacja zaczęła się jednak stopniowo zmieniać, a w decydującą fazę weszła wraz z rozpoczęciem 2026 roku. Smog, jakość powietrza i normy środowiskowe przestały być hasłami z kampanii społecznych, a stały się realnym punktem odniesienia dla samorządów. 

Uchwały antysmogowe nie są jedynie luźnymi rekomendacjami, lecz obowiązującymi przepisami prawa lokalnego. Określają one jasno, jakie działania mieszkańców są dozwolone, a jakie zabronione w zakresie ogrzewania budynków i spalania paliw. W praktyce oznacza to wprowadzanie konkretnych ograniczeń lub zakazów dotyczących użytkowania instalacji opartych na spalaniu paliw stałych. Głównym celem tych regulacji jest zmniejszenie emisji szkodliwych substancji oraz poprawa jakości powietrza.

Właściciele nieruchomości często nie zdają sobie sprawy, że w ich domach funkcjonują rozwiązania, które w nowej rzeczywistości prawnej mogą budzić poważne wątpliwości. Czy wszystko, co było dozwolone jeszcze kilka lat temu, nadal takie jest? Okazuje się, że na tym polu rok 2026 jest przełomowy i znosi taryfę ulgową.

Samorządy, kontrole i rosnąca presja na właścicieli

Zmiany nie dzieją się w próżni. Samorządy od dawna sygnalizowały, że okres przejściowy większości uchwał w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw stałych, dobiega końca. Dziś coraz częściej mówi się już nie o planach, lecz o egzekwowaniu przepisów stawiających za cel redukcję emisji zanieczyszczeń i poprawę jakości powietrza. To zasadnicza różnica, która dla wielu właścicieli domów może okazać się bolesna pod kątem finansowym.

Na poziomie lokalnym narasta presja, by realnie poprawić stan powietrza, zwłaszcza w sezonie grzewczym. W praktyce oznacza to częstsze kontrole, większe zainteresowanie starszą zabudową i coraz mniej pobłażliwe podejście do tłumaczeń. Argumenty o kosztach, trudnościach technicznych czy braku czasu przestają działać.

Od 1 stycznia 2026 roku w Polsce obowiązuje zakaz użytkowania wielu urządzeń grzewczych, które przez lata były standardem w domach jednorodzinnych. Co szczególnie niepokojące, wiele osób wciąż nie wie, czy ich domowe instalacje mieszczą się w aktualnych standardach. Brak wiedzy nie chroni jednak przed konsekwencjami. A te - jak zapowiadają urzędnicy - mają być dotkliwe. Jakie dokładnie urządzenia znalazły się na granicy prawa i kiedy kończy się okres tolerancji?

Od tego momentu to już zakaz. Kary, mandaty i konkretne konsekwencje za nieekologiczne ogrzewanie

Od 1 stycznia 2026 r. na terenie Polski nie wolno już korzystać z wielu popularnych dotąd urządzeń grzewczych stosowanych w domach jednorodzinnych. Zakaz obejmuje m.in. piece kaflowe, kominki oraz tzw. kozy, które nie spełniają norm Ekoprojektu lub nie osiągają minimum 80 proc. sprawności energetycznej. Urządzenia te muszą ponadto odpowiadać lokalnym wymaganiom dotyczącym dopuszczalnego poziomu emisji zanieczyszczeń. Zakaz ma charakter ogólnokrajowy, co oznacza, że nie zależy od decyzji gminy ani uznaniowości urzędników. W praktyce oznacza to, że w całej Polsce obowiązują te same zasady, niezależnie od lokalnych realiów czy wieku budynku.

Nowe regulacje wpisują się w szerszy harmonogram zmian. Już wcześniej wyeliminowano z użytku najstarsze, wysokoemisyjne urządzenia, a kolejne grupy źródeł ciepła mają jasno określone daty graniczne. Kotły 3. i 4. klasy będą mogły działać tylko do końca 2027 roku, a ich wymiana stanie się koniecznością w kolejnym sezonie.

Kontrole prowadzić będą straże miejskie i gminne oraz upoważnieni urzędnicy. Za użytkowanie nielegalnego źródła ciepła grozi mandat w wysokości 500 zł, a jeśli sprawa trafi do sądu — grzywna nawet do 5 tys. zł. Co istotne, każdy dzień dalszego użytkowania może zostać potraktowany jako osobne naruszenie, co znacząco zwiększa ryzyko finansowe.

Dla tysięcy właścicieli domów zmiany w przepisach mogą oznaczać konieczność kosztownych decyzji i realne ryzyko sankcji. Ich skutki najmocniej odczują ci, którzy zbyt długo odkładali modernizację. Najbliższy sezon grzewczy może być dla wielu prawdziwym sprawdzianem.