"Karta Małej Rodziny" dla samotnych seniorów. Na takie ulgi mogą liczyć, padła nowa propozycja

Demograficzny wstrząs i dotychczasowe wsparcie

Polska gospodarka od lat zmierza w kierunku kryzysu demograficznego. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że "odsetek osób w wieku poprodukcyjnym sukcesywnie rośnie”. Seniorzy stanowią już około jedną piątą populacji, a proporcje te będą się pogłębiać. To potężne wyzwanie dla stabilności systemu emerytalnego oraz rynku pracy, z którego ubywa wykwalifikowanych kadr. Kurcząca się baza osób odprowadzających składki zwiastuje trudności w utrzymaniu bieżącego poziomu świadczeń.

Czy państwo dysponuje narzędziami, by złagodzić finansowe skutki starzenia się społeczeństwa? Dotychczasowa pomoc opierała się w głównej mierze na bezpośrednich transferach. Flagowymi rozwiązaniami pozostają trzynasta i czternasta emerytura, zasilające budżety milionów Polaków. Niedawno do katalogu dołączyła renta wdowia (wsparcie pozwalające na łączenie części własnego świadczenia z rentą rodzinną po zmarłym małżonku). 

Emeryci mogą też liczyć na ulgi komunikacyjne, których potwierdzeniem jest legitymacja emeryta. Mimo tych zastrzyków gotówki galopujące ceny energii sprawiają, że dla wielu jednoosobowych gospodarstw dopięcie budżetu to karkołomne zadanie. Koszty stałe nie dzielą się na dwie osoby, co drastycznie obniża siłę nabywczą najstarszych. Ta luka stała się powodem poszukiwania nowych rozwiązań.

Do Sejmu trafiła nowa propozycja

Jednym z kierunków dyskusji staje się odejście od wyłącznie doraźnych transferów pieniężnych na rzecz rozwiązań systemowych, które zwiększałyby aktywność zawodową i stabilność dochodową osób starszych. Coraz częściej podnosi się potrzebę zachęt do dłuższej pracy, poprzez elastyczne formy zatrudnienia, preferencje podatkowe czy programy przekwalifikowania dla seniorów. Wskazuje się także na konieczność wzmacniania prywatnych filarów oszczędzania, takich jak Pracownicze Plany Kapitałowe, aby przyszłe świadczenia nie opierały się wyłącznie na repartycyjnym modelu finansowanym z bieżących składek.

Aby zrozumieć mechanizm najnowszej propozycji, warto spojrzeć na rozwiązania znane z polityki prorodzinnej. Karta Dużej Rodziny od lat funkcjonuje jako powszechnie akceptowany instrument wsparcia. Przysługuje rodzinom z co najmniej trojgiem dzieci, oferując dostęp do szerokiego katalogu zniżek. Dokument pozwala na obniżenie opłat kolejowych czy zniżki na zakupy spożywcze, a u wybranych partnerów komercyjnych także na tańsze tankowanie paliwa.

Model łączący element polityki publicznej z zachętami rynkowymi może stanowić punkt odniesienia przy analizie nowej propozycji, zwłaszcza jeśli jej celem jest budowanie określonych postaw poprzez system ulg i preferencji. Co istotne, uprawnienie to przyznawane jest rodzicom dożywotnio. Z udogodnień mogą więc korzystać seniorzy, którzy w przeszłości odchowali liczne potomstwo. Mimo skuteczności program ten naturalnie pomija ogromną rzeszę obywateli. 

Z tego wykluczenia zrodziła się oddolna inicjatywa, która ostatecznie trafiła do Sejmu w formie petycji. Karta Małej Rodziny to odpowiedź na postulaty organizacji społecznych, które dostrzegły rosnące problemy tej grupy. Wiadomo, co dokładnie zakłada i do kogo jest kierowana.

Zobacz też: Trzy grupy seniorów wykluczone z 13. emerytury. Jesteś na liście, nie dostaniesz pieniędzy

To rozwiązanie miałoby pomóc konkretnej grupie

Do Sejmu trafiła petycja (nr BKSP-153-X-809/26) postulująca wprowadzenie nowego instrumentu wsparcia dla samotnych seniorów, "Karty Małej Rodziny”. Nazwa programu nawiązuje do funkcjonującej już Karta Dużej Rodziny, jednak jego adresatami mieliby być nie rodzice wychowujący wielodzietne gospodarstwa domowe, lecz osoby starsze żyjące w pojedynkę.

Autor petycji zwraca uwagę, że choć sytuacja materialna seniorów w Polsce stopniowo się poprawia, znaczna część emerytów nadal dysponuje relatywnie niskimi świadczeniami. W 2024 r. pół miliona osób pobierało emeryturę w wysokości do 1 656,10 zł, a niemal 3,7 mln do 3 312,20 zł. W przypadku osób samotnych, które nie mogą dzielić kosztów utrzymania z innymi domownikami, takie kwoty często nie wystarczają na pokrycie podstawowych wydatków, zwłaszcza w obliczu rosnących cen energii, usług komunalnych i leków. 

Proponowana “Karta Małej Rodziny” miałaby charakter niefinansowy. Zamiast bezpośrednich transferów pieniężnych, zakłada system ulg i zniżek, który ograniczałby bieżące wydatki seniorów bez trwałego obciążania budżetu państwa. Wśród sugerowanych rozwiązań znalazły się m.in. niższe opłaty za odpady komunalne, specjalne taryfy za gaz i prąd, tańsze leki, korzystniejsze ceny transportu publicznego, zniżki na kulturę i sport, a także usługi typu ”złota rączka”. Autor petycji proponuje również rozważenie dodatkowych form wsparcia, takich jak dostawa zakupów do domu, preferencyjne stawki wybranych usług medycznych czy zdalne wsparcie psychologiczne.

Istotnym elementem koncepcji jest jej cyfrowy charakter. Karta mogłaby funkcjonować w formie elektronicznej, w ramach istniejących systemów administracji publicznej, umożliwiając indywidualny wybór dostępnych ulg. Jednocześnie w uzasadnieniu podkreślono, że choć wiele rozwiązań wspierających seniorów już dziś funkcjonuje na poziomie państwowym i samorządowym (np. darmowa komunikacja czy bezpłatne leki dla określonych grup), brakuje jednolitej platformy, która integrowałaby wszystkie dostępne instrumenty.

20 stycznia 2026 r. petycja została skierowana do sejmowej Komisji do Spraw Petycji. Na tym etapie nie zapadły jeszcze decyzje dotyczące ewentualnych prac legislacyjnych. Nie wiadomo zatem, czy inicjatywa przekształci się w ogólnokrajowy program, jednak już sama propozycja wpisuje się w szerszą debatę o wyzwaniach starzejącego się społeczeństwa i kierunkach rozwoju polityki senioralnej w Polsce.