Sam wiek emerytalny nie wystarczy. W tym przypadku zasiłek wyniesie 0 zł

65 lat i brak emerytury z ZUS? Przepisy są jasne

Z planu finansowego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w 2026 roku liczba emerytów i rencistów wzrośnie o kolejne 123 tys. osób. Łącznie świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pobiera już ponad 6,4 mln osób. Wśród nowych emerytów znajdą się także osoby, które nie mają żadnego udokumentowanego okresu zatrudnienia lub przepracowały jedynie kilka lat. To rodzi pytania o to, czy sam wiek emerytalny wystarczy do uzyskania świadczenia.

Jak przypomina "Gazeta Prawna”, ukończenie 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę nie oznacza automatycznie prawa do minimalnej emerytury. Kluczowe znaczenie ma bowiem wysokość zgromadzonych składek oraz długość stażu pracy. Osoba, która nigdy nie pracowała legalnie i nie odprowadzała składek do ZUS, nie zgromadzi kapitału emerytalnego. W efekcie świadczenie może wynieść dokładnie 0 zł.

Minimalna emerytura jest gwarantowana wyłącznie tym osobom, które spełnią warunek odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. Dla kobiet wymagane jest co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a dla mężczyzn 25 lat. Dopiero po spełnieniu tego warunku państwo dopłaca do wysokości minimalnej emerytury. Jeśli ktoś przepracował jedynie kilka lat, otrzyma świadczenie wyliczone wyłącznie na podstawie zgromadzonych składek, nawet jeśli będzie ono bardzo niskie.

Według obecnych stawek minimalna emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Jednak osoby bez wymaganego stażu lub bez jakichkolwiek składek nie mogą liczyć na taką gwarancję. To jedna z najważniejszych zasad obowiązujących w polskim systemie emerytalnym.

Bez składek świadczenie może wynieść 0 zł. Tak działają przepisy

Polski system emerytalny opiera się na zasadzie zdefiniowanej składki. Oznacza to, że wysokość emerytury zależy przede wszystkim od tego, ile pieniędzy trafiło na konto ubezpieczonego w ZUS podczas aktywności zawodowej. Każda odprowadzona składka zwiększa przyszłe świadczenie. Jeśli jednak składek nie ma wcale, ZUS nie ma podstaw do wypłaty emerytury.

W praktyce problem dotyczy m.in. osób pracujących przez lata "na czarno”, części osób prowadzących działalność bez regularnego opłacania składek czy tych, którzy przez większość życia pozostawali bierni zawodowo. W ich przypadku osiągnięcie wieku emerytalnego nie daje prawa do minimalnego świadczenia gwarantowanego przez państwo.

"Gazeta Prawna” zwraca uwagę, że nawet symboliczny staż pracy nie zawsze zapewni minimalną emeryturę. Jeśli ktoś pracował jedynie kilka lat, świadczenie może wynieść kilkadziesiąt lub kilkaset złotych miesięcznie. ZUS wypłaci wtedy dokładnie tyle, ile wynika z zapisanych składek i kapitału emerytalnego.

Eksperci od lat podkreślają, że problem może narastać. W Polsce przybywa osób pracujących na niestabilnych formach zatrudnienia, z przerwami w opłacaniu składek lub poza oficjalnym systemem. To może oznaczać wzrost liczby seniorów zagrożonych ubóstwem emerytalnym. Szczególnie narażone są osoby, które przez wiele lat nie miały legalnego zatrudnienia albo wykonywały pracę bez zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych.

Dlatego ZUS regularnie przypomina, że warto kontrolować stan swojego konta emerytalnego oraz historię składek. Dane można sprawdzić m.in. na Platformie Usług Elektronicznych ZUS. Pozwala to wcześniej ocenić, czy przyszłe świadczenie będzie wystarczające i czy spełnione zostaną warunki do uzyskania minimalnej emerytury.

Państwo przewiduje pomoc dla seniorów bez emerytury

Brak prawa do emerytury z ZUS nie oznacza jednak całkowitego pozostawienia seniora bez wsparcia. Jak podaje “Gazeta Prawna” osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie mają świadczenia lub ich dochód jest bardzo niski, mogą ubiegać się o pomoc społeczną. Wsparcie przyznawane jest przez MOPS lub GOPS po spełnieniu kryterium dochodowego.

Jednym z najważniejszych świadczeń jest zasiłek stały. Maksymalnie może wynieść 1229 zł miesięcznie, natomiast samotna osoba bez dochodu może otrzymać obecnie 1010 zł. Seniorzy mogą także korzystać z dodatkowych zasiłków celowych przeznaczonych m.in. na zakup leków, żywności, opału czy opłacenie rachunków za energię i mieszkanie.

Istotnym elementem systemu wsparcia pozostaje także rodzicielskie świadczenie uzupełniające, znane jako Mama 4 plus. Program skierowany jest głównie do matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tego powodu nie wypracowały minimalnej emerytury. W wyjątkowych sytuacjach świadczenie może zostać przyznane również ojcu. Wysokość wsparcia odpowiada minimalnej emeryturze i obecnie wynosi 1978,49 zł brutto.

Przepisy przewidują również możliwość przyznania specjalnej emerytury przez premiera.

Choć system przewiduje różne formy pomocy, eksperci podkreślają, że nie zastąpią one stabilnej emerytury wypracowanej poprzez regularne opłacanie składek. Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie edukacji emerytalnej i zachęcania Polaków do legalnego zatrudnienia oraz dłuższej aktywności zawodowej.