Jak odszukać testament po zmarłym? Notariusz przechowa go tylko przez 10 lat, potem odda go w to miejsce
Śmierć bliskiej osoby oznacza nie tylko żałobę, ale również konieczność uporządkowania wielu spraw. W takiej sytuacji często pojawia się pytanie, czy zmarły pozostawił testament i co właściwie zrobił z dokumentem. Wiele osób nie wie jednak, gdzie należy go szukać.
Pierwszym odruchem może być przeglądanie dokumentów pozostawionych przez zmarłego albo pytanie rodziny. Część osób zaczyna również od kontaktu z notariuszem. To jednak nie zawsze jest pierwszy właściwy trop – w przypadku testamentu notarialnego pomocny może okazać się Notarialny Rejestr Testamentów, który pozwala ustalić, czy testament został zarejestrowany i w której kancelarii należy go szukać.
Ile lat notariusz przechowuje testament?
Jeżeli zmarły sporządził testament w formie aktu notarialnego, jego oryginał nie trafia do rąk testatora. Dokument pozostaje w kancelarii notarialnej, natomiast osoba sporządzająca testament otrzymuje jego wypis. Takie rozwiązanie ma przede wszystkim zabezpieczyć dokument przed przypadkowym zagubieniem albo zniszczeniem. W przypadku testamentu notarialnego nie trzeba więc po śmierci testatora szukać oryginału w jego mieszkaniu czy wśród prywatnych dokumentów.
Oryginał testamentu notariusz przechowuje przez 10 lat. Po upływie tego okresu dokument przekazywany jest do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego. Oznacza to, że upływ dekady od sporządzenia testamentu nie oznacza, że dokument znika. Zmienia się natomiast miejsce jego przechowywania. Informację tę potwierdza również Izba Notarialna w Poznaniu, wskazując, że akty notarialne są przechowywane przez notariuszy przez 10 lat, a następnie przekazywane do właściwego archiwum sądowego.
Warto przy tym pamiętać, że testament notarialny i jego wypis to dwie różne rzeczy. Oryginał pozostaje w dokumentacji kancelarii, a wypis otrzymuje testator. Dzięki temu zagubienie prywatnego egzemplarza nie oznacza automatycznie utraty możliwości odnalezienia dokumentu.
Gdzie testament trafia po 10 latach?
Po upływie 10 lat od sporządzenia aktu notarialnego testament nie pozostaje już w kancelarii notariusza. Jest przekazywany do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego. To właśnie tam należy szukać dokumentu, jeśli od jego sporządzenia minęło więcej czasu.
Nie oznacza to jednak, że rodzina musi znać dokładną datę sporządzenia testamentu, aby w ogóle rozpocząć poszukiwania. Istotną rolę może odegrać Notarialny Rejestr Testamentów, czyli NORT. Krajowa Rada Notarialna podkreśla, że rejestr działa od 5 października 2011 r. i jest dobrowolny. Testament trafia do niego wyłącznie na wniosek testatora. Sam fakt sporządzenia testamentu u notariusza nie oznacza więc automatycznie, że będzie on widoczny w NORT.
NORT nie przechowuje jednak treści testamentu. Rejestr pozwala ustalić, że dana osoba sporządziła testament i wskazuje kancelarię, w której można uzyskać wypis dokumentu. Krajowa Rada Notarialna zaznacza również, że rejestr nie zawiera danych spadkobierców ani samej treści rozporządzenia na wypadek śmierci. Jego zadaniem jest przede wszystkim ułatwienie odnalezienia testamentu po śmierci testatora.
Jeżeli testament został sporządzony przed notariuszem, ale nie został wpisany do NORT, poszukiwania mogą być trudniejsze. W Polsce nie ma bowiem jednego obowiązkowego rejestru obejmującego wszystkie testamenty. W takiej sytuacji znaczenie mogą mieć dokumenty zmarłego oraz informacje o kancelarii, z której wcześniej korzystał.
Jak otrzymać informacje o testamencie i skąd je uzyskać?
Po śmierci testatora można udać się do dowolnej kancelarii notarialnej i poprosić o sprawdzenie, czy w Notarialnym Rejestrze Testamentów znajduje się informacja dotycząca zmarłego. Do uzyskania takiej informacji konieczne jest przedstawienie aktu zgonu. Nie trzeba więc od razu wiedzieć, u którego notariusza testament został sporządzony. Notariusz może sprawdzić NORT i ustalić, czy zmarły pozostawił zarejestrowany testament.
Jeżeli w rejestrze znajduje się wpis, można ustalić kancelarię, w której przechowywany jest testament. Dopiero wtedy można podejmować dalsze czynności związane z uzyskaniem dokumentu. Sam NORT nie udostępnia treści testamentu. Krajowa Rada Notarialna wyraźnie wskazuje, że rejestr potwierdza fakt istnienia testamentu i wskazuje miejsce, w którym można uzyskać jego wypis. Dostęp do treści dokumentu wymaga natomiast wykazania interesu prawnego na zasadach prawa spadkowego.
Istotne są również zasady wydawania wypisów. Za życia testatora wypis może otrzymać przede wszystkim on sam, a także osoba, której takie uprawnienie zostało zastrzeżone w akcie. Po śmierci sytuacja się zmienia – o wypis mogą wystąpić następcy prawni, przede wszystkim osoby, które wykażą swoje prawa do spadku. W określonych sytuacjach dokument może zostać wydany również innej osobie na podstawie zgody uprawnionych albo prawomocnego postanowienia sądu.
Trzeba też pamiętać o najważniejszym ograniczeniu: NORT jest rejestrem dobrowolnym. Jeżeli zmarły sporządził testament notarialny, ale nie zdecydował się na jego rejestrację, wyszukiwanie w NORT może nie dać rezultatu. Wtedy pozostaje poszukiwanie informacji w dokumentach zmarłego lub ustalenie kancelarii, z której korzystał.
Obserwuj w Google News
