Górnictwo w województwie śląskim. Od historycznych Murcek po nowoczesne Ornontowice
Śląski krajobraz od wieków nierozerwalnie wiąże się z wydobyciem węgla kamiennego, które ukształtowało tożsamość regionu. Współczesne oblicze sektora tworzą zarówno zakłady o wielowiekowej tradycji, jak i nowoczesne jednostki operujące na ogromnych głębokościach. Analiza historii kopalń w Murckach oraz Ornontowicach pozwala zrozumieć ewolucję technologiczną i społeczną tego kluczowego dla polskiej gospodarki przemysłu.
Kopalnia w Ornontowicach jako najmłodszy zakład w regionie
Budowę kopalni w Ornontowicach rozpoczęto pod koniec lat 70., a koncesję ministerialną zakład otrzymał w marcu 1994 roku. Jest to najmłodszy obiekt tego typu w województwie śląskim i jeden z najnowocześniejszych w Polsce, który regularne wydobycie węgla kamiennego zainaugurował w 1994 roku.
Infrastruktura obejmuje pięć szybów, w tym szyb wydobywczy, którego pogłębianie do poziomu 1290 metrów ukończono w 2015 roku. Zasoby węgla szacuje się na 235 milionów ton, a dobowe wydobycie sięgało kilkunastu tysięcy ton przy jednoczesnej eksploatacji metanu.
Dyrektorem zakładu jest Jarosław Rutkowski, a nad bezpieczeństwem czuwa stacja ratownicza w Wodzisławiu Śląskim. Na początku drugiej dekady XXI wieku kopalnia zatrudniała blisko 2,6 tysiąca pracowników, prowadząc wydobycie na terenach kilku okolicznych gmin.
Konflikty i strajki pracownicze z 2007 roku
Planowane w 2007 roku połączenie zakładu z Jastrzębską Spółką Węglową wywołało protesty załogi obawiającej się redukcji etatów. Górnicy usłyszeli wówczas, że mają „płacić i płakać”, co wzmocniło opór, podczas gdy służby badały wątpliwości finansowe dotyczące spółki.
Kulminacją sporu był strajk rozpoczęty w grudniu 2007 roku, który z formy rotacyjnej przekształcił się w protest okupacyjny. Pod ziemią przebywało około 130 osób, a część z nich zdecydowała się na prowadzenie głodówki w celu wymuszenia realizacji postulatów.
Protest zakończył się pod koniec stycznia 2008 roku po podpisaniu oficjalnego porozumienia z zarządem JSW. W efekcie kopalnia została formalnie włączona w struktury Jastrzębskiej Spółki Węglowej, co zakończyło okres niepewności co do przyszłości zakładu.
Tradycje i kontekst historyczny śląskiego górnictwa
Górnictwo od stuleci kształtuje gospodarkę oraz tożsamość Śląska, stanowiąc fundament codziennego życia jego mieszkańców. Dynamiczne przemiany regionu rozpoczęły się w XVII wieku wraz z uruchomieniem wydobycia węgla kamiennego, początkowo metodą odkrywkową.
Centralnym punktem górniczego kalendarza jest Barbórka, podczas której odbywają się nabożeństwa, pochody orkiestr oraz uroczyste spotkania. Święto to podkreśla solidarność środowiska i przypomina o trudzie pracy pod ziemią, kultywując wypracowane przez pokolenia obyczaje.
Uroczystości 4 grudnia stanowią okazję do okazania szacunku osobom budującym przez wieki potęgę regionu. Tradycje te nadają Śląskowi niepowtarzalny charakter, łącząc historię z współczesnym wymiarem pracy w przemyśle wydobywczym.
Historia kopalni Murcki – najstarszego zakładu w regionie
Kopalnia Murcki, uznawana za najstarszą w województwie, rozpoczęła historię w połowie XVII wieku i obecnie stanowi część zakładu Murcki-Staszic. Obiekt ten należy do Polskiej Grupy Górniczej, a jego początki wiążą się z terenami Rudnych Kotlisk.
Formalne uruchomienie zakładu pod nazwą „Emanuelssegen” nastąpiło w 1769 roku po wprowadzeniu pruskiego prawa górniczego. Podziemne wydobycie ruszyło w XVIII wieku, a kopalnia aż do 1945 roku pozostawała własnością książąt pszczyńskich.
W XIX wieku nastąpił intensywny rozwój infrastruktury poprzez budowę nowych szybów oraz wdrożenie maszyn parowych i elektrycznych. Nowoczesne technologie znacząco usprawniły transport i wydobycie węgla, co pozwoliło na zwiększenie skali operacyjnej najstarszego śląskiego zakładu.