Darowizna od rodzeństwa. Wiadomo, czy trzeba zapłacić podatek. Skarbówka potwierdza

Darowizna w rodzinie. Przepisy w tej sprawie są jasne

W relacjach rodzinnych darowizny pełnią funkcję prostego narzędzia transferu wsparcia – od pomocy przy zakupie mieszkania po sfinansowanie kosztów edukacji czy leczenia. Pod względem prawnym to umowa o szczególnym charakterze, oparta na bezpłatnym świadczeniu. Kodeks cywilny art. 888 § 1 definiuje umowę darowizny jako bezpłatne świadczenie kosztem majątku darczyńcy. 

W praktyce oznacza to, że jedna strona przekazuje drugiej środki lub rzeczy bez ekwiwalentu. Warto pamiętać, że w polskim systemie podatkowym to obdarowany – a nie darczyńca – jest adresatem obowiązków wobec fiskusa. Wprost wskazuje to regulacja określająca, kto jest podatnikiem. Podatek od darowizn płaci osoba otrzymująca nieodpłatnie pieniądze lub rzeczy.

Całość zasad – w tym kwestie limitów, stawek i zwolnień – wynika z przepisów obowiązujących od kilkudziesięciu lat, które wciąż pozostają punktem odniesienia przy rodzinnych transferach. Podstawę prawną stanowi tu akt rangi ustawowej. Zasady podatku określa ustawa z 1983 roku o podatku od spadków i darowizn. Świadomość tych reguł ułatwia uniknięcie błędów formalnych, które mogłyby pozbawić zwolnienia podatkowego. To także punkt wyjścia do zrozumienia, kiedy – i na jakich warunkach – darowizny w rodzinie pozostają neutralne podatkowo. 

Kwoty wolne od podatku od darowizn. Tyle wynoszą aktualne limity

Ustawa różnicuje sytuację podatkową obdarowanych w zależności od stopnia pokrewieństwa, przypisując ich do trzech grup podatkowych. Najbliżsi krewni – w tym brat i siostra – są traktowani preferencyjnie w porównaniu z dalszymi relacjami. Wprost przesądza o tym klasyfikacja. Rodzeństwo należy do I grupy podatkowej w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Dla każdej z grup obowiązuje odrębny limit, poniżej którego nie występuje podatek.

W przypadku najbliższych krewnych próg jest najwyższy. Kwota wolna od podatku dla grupy I wynosi 36 120 złotych. Niższe limity dotyczą dalszej rodziny i osób obcych, co obrazuje konstrukcja przepisów. Dla kolejnych kategorii progi wyglądają następująco: kwota wolna od podatku dla grupy II wynosi 27 090 zł. Jeszcze niższy jest pułap dla najszerszej grupy, co ma ograniczać transfery między osobami niespokrewnionymi na preferencyjnych zasadach: Kwota wolna od podatku dla grupy III wynosi 5 733 zł.

Oprócz progów istotne są wymogi formalne, które określają sposób dokumentowania darowizn. Gdy nie korzysta się z aktu notarialnego, przepisy przewidują odrębny tryb zgłoszenia – wskazując konkretny formularz i warunki. W praktyce oznacza to, że nawet w rodzinie warto wcześniej zaplanować formę przekazania środków i zadbać o udokumentowanie, aby spełnić wymogi formalne i nie tracić uprawnień do zwolnień.

Czy darowizna od rodzeństwa jest zwolniona z podatku? Skarbówka wyjaśnia

W przypadku darowizn między rodzeństwem kluczowe są warunki zwolnienia przewidziane dla najbliższej rodziny. Ustawa umożliwia nabycie bez podatku, o ile obdarowany dopełni formalności we wskazanym terminie. Zasada jest precyzyjna i sprowadza się do obowiązku zgłoszenia nabycia organowi podatkowemu w przewidzianym oknie czasowym, co skarbówka wielokrotnie potwierdzała.

Darowizny pieniężne od rodzeństwa nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, jeżeli obdarowany spełnia warunki proceduralne przewidziane w art. 4a ww. ustawy, w tym terminowe zgłoszenie nabycia, nawet jeśli darczyńcy pozostają w ustroju wspólności majątkowej, a ich małżonki wyraziły zgodę na darowiznę - czytamy w interpretacji  z dnia 10 października 2025 r.

Dodatkowo, przy darowiznach pieniężnych istotny jest sposób przekazania środków, bo to od niego zależy możliwość skorzystania z preferencji. Darowizna pieniężna musi trafić na konto obdarowanego, a gotówka wyklucza zwolnienie. Należy też pamiętać, że fiskus ocenia łączną wartość darowizn z określonego okresu, co wpływa na prawo do zwolnienia lub wysokość ewentualnego podatku od nadwyżki ponad próg.

W tym zakresie działa zasada kumulacji świadczeń od jednej osoby. Limity dotyczą sumy darowizn z ostatnich pięciu lat od jednej osoby - podatek płaci się od nadwyżki. Najnowsza praktyka interpretacyjna doprecyzowuje, jak stosować zwolnienie w typowych sytuacjach rodzinnych, w tym gdy darczyńca pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej.