208 tys. zł jednorazowo za urodzenie dziecka zamiast 800 plus. Ministra rodziny zabiera głos

Świadczenia dla rodziców w Polsce

Polityka prorodzinna w naszym kraju opiera się obecnie na systemie regularnych transferów finansowych. Głównym filarem tego mechanizmu jest powszechne świadczenie wychowawcze, znane szerzej jako program 800 plus, czyli comiesięczna wypłata z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na każde dziecko do ukończenia osiemnastego roku życia. Jego pierwotnym celem była skuteczna stymulacja dzietności oraz znaczna redukcja ubóstwa wśród najmłodszych.

Z czasem program ten obudowano kolejnymi państwowymi inicjatywami, które miały uszczelnić system wsparcia i zachęcić do powiększania rodzin. Czy polscy rodzice mogą liczyć na coś więcej? Oczywiście, system jest o wiele bardziej rozbudowany. Każdego roku na ich konta trafia 300 plus, czyli jednorazowe świadczenie z programu “Dobry Start”, przeznaczone na wyprawkę szkolną. Z kolei od niedawna funkcjonuje nowatorski mechanizm ”Aktywny Rodzic”, który zastąpił starsze rozwiązania.

W jego ramach państwo dopłaca do opieki nad dzieckiem w wieku od dwunastu do trzydziestu pięciu miesięcy nawet 1500 złotych miesięcznie. Wymienione instrumenty pochłaniają gigantyczne kwoty. Jak wynika z oficjalnych danych rządu, same wypłaty na dzieci kosztują nas rocznie grubo ponad 60 miliardów złotych. Wsparcie to miało przynieść zauważalny boom demograficzny, tymczasem współczynnik dzietności wciąż drastycznie spada. Mimo szerokiego strumienia gotówki ogólna efektywność tych najdroższych w historii kraju rozwiązań jest coraz częściej i odważniej kwestionowana.

Kontrowersje wokół świadczeń dla rodzin

Wokół programów socjalnych narosło wiele niezwykle szkodliwych mitów. Wbrew popularnym stereotypom teza, że publiczne pieniądze z budżetu trafiają głównie do rodzin dysfunkcyjnych i są przeznaczane na używki zamiast na rozwój najmłodszych, nie znajduje żadnego potwierdzenia w dostępnych badaniach i analizach rynku alkoholu. W dyskursie publicznym nierzadko pojawiają się również bardzo twarde oskarżenia o celową dezaktywację zawodową kobiet, które według krytyków rzekomo wolą żyć wyłącznie z państwowych zasiłków, niż podejmować w pełni legalne zatrudnienie.

Jak jednak wyglądają w pełni zweryfikowane dane na tle tych uprzedzeń? Badania prowadzone przez niezależne ośrodki badawcze i Główny Urząd Statystyczny wprost obalają takie obiegowe opinie. Rzeczywistość bezlitośnie pokazuje, że świadczenie wychowawcze w zdecydowanej większości przypadków jest inwestowane przez Polaków bardzo odpowiedzialnie. Środki te na co dzień opłacają korepetycje, zajęcia pozalekcyjne, lepszej jakości żywność czy skutecznie łatają dziury w domowych budżetach, nadwerężonych potężną inflacją.

Zwykli rodzice traktują te fundusze jako w pełni stabilne źródło finansowania bieżących potrzeb dorastających pociech. Co więcej, wskaźniki zatrudnienia kobiet w Polsce znajdują się obecnie na historycznie bardzo wysokich poziomach. Odsetek pracujących kobiet nieustannie rośnie z każdym nowym kwartałem, co ostatecznie zadaje kłam chwytliwej teorii o masowej rezygnacji z aktywności zawodowej. Nadrzędny cel demograficzny całej reformy nie został jednak osiągnięty, co naturalnie otwiera dyskusję o konieczności gruntownej przebudowy systemu.

Propozycja zmian w systemie świadczeń rodzinnych, przedstawiona przez Klub Jagielloński, stała się punktem wyjścia do szerszej dyskusji o kierunku polityki prorodzinnej w Polsce. Środowisko to, określające się jako republikańskie i konserwatywne, zaproponowało odejście od obecnego modelu regularnych wypłat w ramach programu Rodzina 800+ na rzecz jednorazowego świadczenia w wysokości 208 tys. 800 zł na każde nowo narodzone dziecko.

Zobacz też: Kasjerka wymyśliła, jak oszukiwać na kasie. W dwa miesiące "zarobiła" 55 tys. zł

Resort reaguje na propozycję zmian

Autorzy propozycji argumentują, że wskazana kwota odpowiada sumie środków, jakie rodzice otrzymują w ciągu 18 lat życia dziecka z tytułu 800 plus. W ich ocenie obecny system nie przynosi oczekiwanych efektów, dlatego, zamiast rozłożonego w czasie wsparcia, należałoby przekazać rodzinom całość środków na początku. Klub postuluje także likwidację programu Aktywny rodzic, znanego potocznie jako “babciowe”. 

Do tej propozycji odniosła się ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. W programie ”Graffiti” na antenie Polsat News podkreśliła, że jest "otwarta na każdą debatę” dotyczącą przyszłości świadczeń dla rodzin. Zaznaczyła jednak, że dyskusja powinna koncentrować się przede wszystkim na ulepszaniu i porządkowaniu funkcjonujących już rozwiązań, a nie na ich całkowitej wymianie.

Minister zwróciła uwagę, że obecne programy wsparcia są w Polsce dobrze znane, a ich zasady jasne i zrozumiałe dla obywateli. Jej zdaniem to istotne osiągnięcie systemowe, którego nie należy bagatelizować. Wskazała, że warto rozmawiać o tym, jak sprawić, by świadczenia trafiały “we właściwe ręce” oraz jak zwiększać ich efektywność, zamiast rezygnować z już funkcjonujących mechanizmów. 

Dziemianowicz-Bąk podniosła również kwestię waloryzacji świadczeń, podkreślając, że powinny one być dostosowywane tak, aby nie traciły na wartości wraz ze zmianami gospodarczymi. Odnosząc się do programu ”Aktywny rodzic”, zaznaczyła, że cieszy się on dużą popularnością i realnie wpłynął na sytuację wielu rodzin. W jej ocenie dzięki temu rozwiązaniu żłobki stały się de facto bezpłatne dla rodziców, co określiła jako jedno z ważnych osiągnięć obecnego rządu oraz Koalicji 15 Października.

Żłobki stały się de facto dla rodziców darmowe i to jest ogromne osiągnięcie tego rządu, ogromne osiągnięcie naszego ministerstwa, ale także całej Koalicji 15 Października. Dobrze byłoby tego nie psuć - podkreśliła.

Jednocześnie minister zadeklarowała gotowość do rozmów o przyszłości polityki rodzinnej, w tym o sposobach skutecznego zachęcania Polaków do powiększania rodzin. Podkreśliła jednak, że ewentualne zmiany powinny wzmacniać i porządkować system wsparcia, a nie prowadzić do jego destabilizacji.