Nie jesteś katolikiem? I tak możesz zapłacić. Nowy podatek kościelny nie oszczędzi nikogo

Dlaczego pojawił się pomysł podatku kościelnego?

9 czerwca 2025 r. do Senatu wpłynęła petycja nr P11-89/25, w której jej autor zaproponował wprowadzenie obowiązkowego podatku kościelnego dla osób deklarujących przynależność religijną. Wnioskodawca argumentuje, że obecny system finansowania instytucji religijnych – oparty m.in. na Funduszu Kościelnym i darowiznach – bywa postrzegany jako nieprzejrzysty. Zdaniem autora petycji nowy mechanizm miałby zwiększyć transparentność finansowania oraz powiązać realne wsparcie finansowe z faktyczną przynależnością do Kościoła. Wzorcem jest model niemiecki, gdzie osoby deklarujące przynależność religijną płacą dodatkową daninę.

Petycja wskazuje również, że taki system pozwalałby precyzyjnie określić faktyczną liczbę wiernych – ponieważ uniknięcie podatku wymagałoby formalnej deklaracji braku przynależności.

8 proc. podatku na Kościół. Ile to realnie wyniesie dla podatnika?

Propozycja nie zakłada 8 proc. wynagrodzenia, lecz 8 proc. należnego podatku dochodowego (PIT). Podatek byłby pobierany przez płatnika – pracodawcę lub zleceniodawcę – i przekazywany do urzędu skarbowego, który następnie przekazywałby środki do wskazanego Kościoła lub związku wyznaniowego.

Przykład:
Jeżeli roczny podatek PIT wynosi 8 000 zł, 8 proc. tej kwoty to 640 zł rocznie.
Przy podatku 5 000 zł – byłoby to 400 zł rocznie.

Danina dotyczyłaby wyłącznie osób deklarujących przynależność religijną. Jedyną drogą uniknięcia opłaty byłoby zadeklarowanie braku przynależności do jakiegokolwiek Kościoła. Środki trafiałyby wyłącznie do związków wyznaniowych wpisanych do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzonego przez MSWiA.

Jak dziś finansowane są Kościoły w Polsce?

Obecny system opiera się na kilku filarach. Kościoły otrzymują środki z darowizn wiernych, prowadzą działalność gospodarczą (np. wynajem nieruchomości, cmentarze), a także korzystają z Funduszu Kościelnego finansowanego z budżetu państwa.

Na 2026 r. maksymalna dotacja z Funduszu Kościelnego została ustalona na 200 tys. zł (z możliwością zwiększenia w uzasadnionych przypadkach). Kościelne osoby prawne korzystają również z określonych zwolnień podatkowych przewidzianych w ustawach o PIT i CIT.

Dodatkowo obowiązuje art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, który umożliwia nieodpłatne przekazywanie nieruchomości Skarbu Państwa. Według danych KOWR od 1992 r. przekazano w tym trybie ponad 76 tys. ha ziemi rolnej. Równolegle w Sejmie procedowany jest projekt uchylenia tego przepisu.

Kiedy ewentualnie nowe przepisy mogłyby wejść w życie?

Na dziś mówimy wyłącznie o petycji obywatelskiej. 20 stycznia 2026 r. senacka Komisja Petycji zapoznała się z postulatem i zdecydowała o zasięgnięciu opinii Ministerstwa Finansów oraz MSWiA, a także analizy konstytucyjności rozwiązania.

To oznacza, że nie ma projektu ustawy ani daty wejścia w życie. Droga legislacyjna – jeśli zostałaby podjęta – wymagałaby pełnego procesu ustawodawczego.

Warto również pamiętać, że w państwach UE funkcjonują różne modele finansowania Kościołów: od bezpośredniego finansowania z budżetu (np. Grecja, Dania), przez obowiązkowy podatek kościelny (Niemcy, Austria), po model dobrowolnych odpisów (Hiszpania, Włochy). Na obecnym etapie podatek kościelny w Polsce pozostaje propozycją analizowaną na poziomie senackiej komisji.

Źródła: BiznesInfo, Senat RP (petycja P11-89/25), Biuro Analiz i Petycji Kancelarii Senatu, GUS, ustawy: PIT, CIT, ustawa o Funduszu Kościelnym, ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego