Wojsko może zapukać do drzwi i zabrać Twój samochód. Oto lista pojazdów, które podlegają mobilizacji w 2026 r.

Dlaczego wojsko może zainteresować się naszym autem?

W polskim systemie prawnym istnieje pojęcie świadczeń rzeczowych, które nakłada na obywateli, firmy oraz instytucje obowiązek udostępnienia posiadanych nieruchomości lub ruchomości na potrzeby obronności kraju. W praktyce oznacza to, że wojsko ma prawo do tymczasowego przejmowania pojazdów prywatnych na potrzeby ćwiczeń lub akcji ratunkowych.

Jak zauważa kpt. Michał Gełej, rzecznik Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w audycji Polskiego Radia, takie sytuacje mogą dotyczyć systemowego gromadzenia zasobów informacyjnych, planowanych manewrów, a także zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Kluczowym terminem jest tutaj ewidencja przedmiotów świadczeń rzeczowych, która służy wojsku do zachowania rozeznania w zasobach dostępnych na wypadek realnego konfliktu lub kryzysu.

Wbrew powszechnym obawom, nie mamy tutaj do czynienia z konfiskatą, czyli trwałym odebraniem mienia bez odszkodowania. Jest to raczej forma przymusowego najmu, realizowana w sytuacjach szczególnych. Armia najczęściej szuka pojazdów o konkretnej specyfikacji, które mogą wesprzeć logistykę lub transport w trudnym terenie.

Rejestracja auta w wojskowej bazie nie oznacza, że jutro pod domem pojawi się oficer z kluczykami w dłoni, ale nakłada na właściciela określone obowiązki informacyjne, na przykład konieczność powiadomienia organów o sprzedaży pojazdu czy jego trwałym uszkodzeniu. To system naczyń połączonych, w którym cywilna mobilność w momentach krytycznych staje się integralną częścią systemu obrony państwa.

Zaplanowano zajęcie samochodów, naczep i maszyn

Z opublikowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej wynika, że rok 2026 przyniesie istotną zmianę w statystykach. Zaplanowano bowiem zajęcie 192 samochodów, 26 naczep oraz 15 maszyn. Choć liczba ta wydaje się niewielka w skali kraju, reprezentuje ona aż czterokrotny wzrost w stosunku do roku ubiegłego.

Warto jednak zachować spokój i spojrzeć na te dane w szerszym kontekście historycznym – dwa lata temu limit wynosił aż 570 pojazdów, co oznacza, że obecne plany są wciąż ponad dwukrotnie skromniejsze niż te z 2024 roku. Procedura przejęcia nie odbywa się wyłącznie na linii wojsko-obywatel. Decyzja o przeznaczeniu samochodu na cele obronne wydawana jest przez organ administracji samorządowej – wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Właściciel, który otrzyma takie pismo, nie jest zostawiony samemu sobie. Od decyzji administracyjnej przysługuje prawo do odwołania w terminie 14 dni. Wojsko kładzie duży nacisk na to, by proces ten był transparentny. Jak długo nasz pojazd może przebywać w "mundurowym" użytkowaniu? Ustawodawca precyzyjnie określił te ramy czasowe. W przypadku zwykłego sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej czas ten nie może przekroczyć 48 godzin.

Jeśli auto zostaje pobrane w związku z ćwiczeniami wojskowymi, okres ten wydłuża się do 7 dni. Dopiero w sytuacji ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny, pojazd pozostaje do dyspozycji armii do czasu ustania potrzeb. Co istotne dla portfela właściciela, za każdą dobę użytkowania auta przez państwo przysługuje ryczałtowe odszkodowanie, którego stawki zależą od rodzaju i ładowności pojazdu.

Zobacz też: Iran nie składa broni, teraz grozi uderzeniem w Europie. Wskazano konkretny kraj

Co robić w przypadku ewentualnych uszkodzeń pojazdu, który został zajęty przez wojsko?

Największą obawą właścicieli pojazdów terenowych, SUV-ów czy ciężarówek, które najczęściej trafiają na celownik rekruterów, jest kwestia ewentualnych uszkodzeń. Wojsko przejmuje pojazd w określonym stanie technicznym, co zostaje odnotowane w protokole zdawczo-odbiorczym.

Jeśli podczas ćwiczeń dojdzie do awarii, stłuczki lub poważniejszego zniszczenia mienia, Skarb Państwa bierze na siebie odpowiedzialność za naprawę szkody lub wypłatę stosownej rekompensaty finansowej. Warto wiedzieć, że polisy AC (autocasco) zazwyczaj zawierają wyłączenia dotyczące działań wojennych czy konfiskat, jednak w przypadku pokojowych ćwiczeń to właśnie armia występuje jako podmiot zobowiązany do przywrócenia mienia do stanu pierwotnego.

Czy statystyczny posiadacz miejskiego kompaktu ma powody do niepokoju? Praktyka pokazuje, że przypadki faktycznego wykorzystania aut prywatnych przez wojsko należą do rzadkości i dotyczą sytuacji wybitnie specyficznych. Armia dysponuje coraz nowocześniejszym parkiem maszynowym i rzadko potrzebuje cywilnych wersji pojazdów, chyba że mowa o specjalistycznym sprzęcie budowlanym, naczepach o dużej nośności lub samochodach z napędem 4x4, które mogą poruszać się w trudnych warunkach. 

Zwiększenie limitów na 2026 rok należy więc odczytywać bardziej jako element porządkowania bazy danych i przygotowywania procedur na "wszelki wypadek" niż masowe ruszanie po prywatne mienie obywateli. System ten ma przede wszystkim gwarantować, że w razie nagłego zagrożenia, państwo nie będzie sparaliżowane brakiem informacji o dostępnym sprzęcie, który może uratować życie lub wspomóc kluczową infrastrukturę.