Ceny żywności spadły, ale nie na długo. Eksperci ostrzegają przed podwyżkami
W ostatnich miesiącach Polacy mogli zauważyć wyhamowanie podwyżek w sklepach. Część podstawowych produktów zaczęła kosztować mniej niż przed rokiem, a żywność po raz pierwszy od dawna obniżała ogólny poziom inflacji. Ekonomiści ostrzegają jednak, że obecna sytuacja może być przejściowa. Na dalsze ceny wpłyną między innymi światowe rynki surowców, kurs złotego, pogoda oraz wielkość krajowych zbiorów.
Zmiany cen żywności są szczególnie odczuwalne, ponieważ zakupów spożywczych nie można całkowicie odłożyć ani z nich zrezygnować. Nawet niewielkie podwyżki regularnie powtarzających się wydatków mogą więc istotnie obciążać budżety gospodarstw domowych.
Koszty życia w Polsce. Polacy nadal odczuwają skutki wcześniejszej inflacji
Na koszty życia składają się między innymi wydatki na mieszkanie, energię, żywność, transport, zdrowie, ubrania, edukację oraz usługi. Ich wysokość zależy od miejsca zamieszkania, liczby osób w gospodarstwie domowym, dochodów oraz sposobu życia. Inne obciążenia ponosi osoba posiadająca własne mieszkanie, a inne rodzina wynajmująca lokal, spłacająca kredyt i utrzymująca samochód.
W ostatnich latach wydatki Polaków wyraźnie wzrosły. Najsilniejsza fala inflacji przypadła na lata 2022-2023, gdy szybko drożały energia, paliwa, żywność i usługi. Później tempo wzrostu cen osłabło, ale nie oznaczało to powrotu do wcześniejszych poziomów. Produkty i usługi nadal były droższe, tylko kolejne podwyżki następowały wolniej. W 2025 roku średni poziom cen konsumpcyjnych był o 3,6 proc. wyższy niż rok wcześniej.
W czerwcu 2026 roku ogólna inflacja wyniosła 2,5 proc. rok do roku, czyli znalazła się dokładnie na poziomie celu Narodowego Banku Polskiego. Towary podrożały przeciętnie o 1,3 proc., a usługi aż o 5,4 proc. Wciąż wyraźnie rosły między innymi koszty zdrowia, edukacji, mieszkania oraz korzystania z restauracji i obiektów noclegowych. To sprawia, że samo obniżenie wskaźnika inflacji nie zawsze jest mocno widoczne w codziennym życiu.
W czerwcu koszty związane z mieszkaniem były o 3,7 proc. wyższe niż rok wcześniej, a energia elektryczna podrożała o 12,9 proc. Ubezpieczenia, usługi finansowe, zdrowie i edukacja również pozostawały droższe. Polacy nadal oceniają wysokie koszty życia jako jedno z głównych obciążeń finansowych. W badaniu opisanym na początku 2026 roku wskazało je 54 proc. respondentów. Z kolei 25 proc. ankietowanych przewidywało pogorszenie swojej sytuacji finansowej w ciągu roku, a 32 proc. nie spodziewało się żadnej poprawy.
Rosnące rachunki zmuszają część gospodarstw domowych do ograniczania wydatków. Najczęściej rezygnują one z restauracji, rozrywki oraz wyjazdów, choć część osób oszczędza również na żywności. Efektem jest ostrożniejsze planowanie zakupów, częstsze korzystanie z promocji i wybieranie tańszych zamienników.
Ceny żywności w Polsce spadły. Takiej sytuacji nie było od wielu lat
W czerwcu 2026 roku ceny samej żywności były średnio o 0,6 proc. niższe niż w tym samym miesiącu poprzedniego roku. Był to najgłębszy roczny spadek od niemal 11 lat. W szerszej kategorii obejmującej żywność i napoje bezalkoholowe obniżka wyniosła 0,2 proc. rok do roku.
Żywność taniała również w porównaniu z poprzednimi miesiącami. W czerwcu ceny były przeciętnie o 0,7 proc. niższe niż w maju, natomiast w maju spadły o około 1 proc. w stosunku do kwietnia. Tak silne obniżki w okresie wiosenno-letnim były związane między innymi z sezonowym wzrostem dostępności warzyw i owoców.
Najbardziej zauważalne były spadki cen tłuszczów. Oleje i tłuszcze kosztowały przeciętnie o 16,8 proc. mniej niż rok wcześniej, a samo masło potaniało o 25,4 proc. Cukier był tańszy o 15,1 proc., wieprzowina o 8,9 proc., mleko o 4,9 proc., ryż o 4,5 proc., a drób o 3,7 proc. Spadły również ceny wielu warzyw, mąki, makaronów oraz części owoców.
Nie wszystkie produkty staniały. Wołowina i cielęcina podrożały o 12,9 proc., ryby i owoce morza o 5,9 proc., jaja o 4,6 proc., a kawa o 6,6 proc. Średni spadek cen żywności nie oznacza więc, że każdy konsument płacił mniej za swój zwykły koszyk. Efekt zależał od tego, jakie produkty kupował najczęściej.
Za obniżkami stały między innymi wcześniejsze spadki światowych cen surowców rolnych, umocnienie złotego wobec dolara oraz duża podaż niektórych produktów. Ceny w Polsce reagują na sytuację globalną z opóźnieniem wynoszącym około dziewięciu miesięcy. Znaczenie miała również silna konkurencja między dyskontami i liczne promocje, dzięki którym część obniżek cen skupu szybciej trafiła na sklepowe półki.
Dla gospodarstw domowych oznaczało to chwilową ulgę, a dla całej gospodarki ograniczenie inflacji. W czerwcu tańsza żywność pomagała utrzymywać ogólny wzrost cen w granicach celu NBP. Nie wszyscy skorzystali jednak w takim samym stopniu, ponieważ jednocześnie rosły koszty usług, mieszkania i energii.
Zobacz też: W te gry w PRL-u grały całe rodziny. Teraz są warte fortunę
Ceny żywności mogą ponownie rosnąć. Ekspert wskazuje kilka zagrożeń
Ekonomiści przewidują, że spadki cen żywności mogą utrzymać się jeszcze przez część trzeciego kwartału 2026 roku. Później trend ma stopniowo się odwracać. Według prognoz pierwsze wyraźniejsze wzrosty mogą pojawić się jesienią, a ich tempo zwiększać się w kolejnych miesiącach.
Michał Dybuła, główny ekonomista BNP Paribas Bank Polska, wskazuje w rozmowie z “Rzeczpospolitą” między innymi na ponowny wzrost światowych cen żywności i osłabienie złotego wobec dolara. Wyższe niż wiosną są także notowania terminowe pszenicy, kukurydzy, rzepaku, soi, kawy i kakao. Ponieważ wiele surowców rozlicza się w dolarach, słabsza polska waluta może dodatkowo zwiększać koszty importu.
Wskazują na to rosnące obecnie ceny żywności na świecie i słabszy względem dolara kurs złotego. Kwotowania terminowe większości surowców rolnych (pszenica, kukurydza, rzepak, soja, kawa czy kakao) również są wyższe niż wiosną - mówi Dybuła.
Kolejnym zagrożeniem są ceny energii, ropy, gazu i nawozów. Droższe paliwo podnosi koszty pracy maszyn rolniczych, transportu produktów oraz dostaw do sklepów. Wzrost cen nawozów może natomiast z opóźnieniem przełożyć się na wydatki gospodarstw i przyszłe ceny zbóż, warzyw oraz produktów przetworzonych.
Na czynniki globalne nałożyć mogą się też krajowe zbiory zbóż i warzyw w okresie letnio-jesiennym. Obecnie prognozy mówią o spadku zbiorów pszenicy w Polsce o ok. 5-10 proc. - zauważa główny ekonomista BNP Paribas BP w rozmowie z “Rzeczpospolitą”.
Znaczenie mogą mieć również zjawiska klimatyczne na świecie, w tym możliwe El Niño oraz słabszy monsun w Indiach. Ich skutkiem mogą być gorsze zbiory i wyższe notowania surowców rolnych na rynkach międzynarodowych. W Polsce podwyżki mogłyby dotyczyć między innymi produktów zbożowych, olejów, kawy, kakao, warzyw i owoców.
Prognoza BNP Paribas zakłada, że do połowy 2027 roku roczna inflacja cen żywności może wzrosnąć do około 3-5 proc. Podobny scenariusz przedstawiają analitycy PKO BP, według których wskaźnik może zbliżyć się do 5 proc. Żywność i napoje bezalkoholowe mogą w perspektywie kilkunastu miesięcy podnieść ogólną inflację o około 0,5–1 punkt procentowy.
Polacy powinni więc przygotować się na to, że obecna ulga w sklepach może nie potrwać długo. Nie oznacza to gwałtownego wzrostu cen wszystkich produktów jednocześnie, ale stopniowe podwyżki mogą ponownie zwiększać wartość codziennego koszyka. Pomocne pozostanie porównywanie cen, planowanie posiłków, korzystanie z produktów sezonowych oraz kupowanie części artykułów z wyprzedzeniem podczas korzystnych promocji.
Obserwuj w Google News
