ZUS zwróci po zmarłym nawet 29 tys. zł. Te pieniądze nie przepadają, ale trzeba się o nie upomnieć

ZUS to nie tylko emerytury i renty. Jest jeszcze jeden ważny element systemu

Zakład Ubezpieczeń Społecznych najczęściej kojarzy się z wypłatą emerytur, rent, zasiłków i innych świadczeń socjalnych. Dla większości Polaków to właśnie te przelewy są najbardziej widoczną częścią całego systemu. W rzeczywistości ZUS prowadzi jednak także inne rozliczenia, które dla wielu rodzin mogą mieć bardzo duże znaczenie finansowe.

Jednym z mniej znanych elementów są subkonta prowadzone dla części ubezpieczonych. To właśnie tam trafia część składek emerytalnych i to właśnie te środki mogą później stać się przedmiotem podziału. Problem polega na tym, że nie wszyscy wiedzą, kiedy można się o te pieniądze upomnieć i kto w ogóle ma do nich prawo.

Największe zamieszanie pojawia się zwykle w chwili śmierci bliskiej osoby. Wtedy rodzina skupia się przede wszystkim na sprawach formalnych, pogrzebie, dokumentach i porządkowaniu codziennych obowiązków. Kwestia środków zapisanych na subkoncie schodzi często na dalszy plan, a to właśnie wtedy trzeba wiedzieć, jakie zasady obowiązują i jakie kroki należy podjąć, by nie stracić dostępu do pieniędzy.

Subkonto w ZUS i OFE. Po co są te środki i co dzieje się po śmierci jednego z małżonków

Subkonto w ZUS oraz rachunek w OFE to elementy systemu emerytalnego, na których gromadzone są środki przypisane do konkretnej osoby. Nie każdy ubezpieczony ma taką samą sytuację, bo część osób należała do OFE, a część nie przystąpiła do funduszu, ale nadal miała prowadzone subkonto w ZUS. To ważne rozróżnienie, bo od niego zależy późniejszy tryb podziału pieniędzy.

W praktyce problem najczęściej ujawnia się po śmierci jednego z małżonków. Jeżeli środki były gromadzone w okresie wspólności majątkowej, połowa z nich trafia na subkonto i rachunek OFE współmałżonka. Pozostała część jest dzielona zgodnie z dyspozycją zmarłego, a jeśli takiej dyspozycji nie było, wchodzi do masy spadkowej.

Warto pamiętać, że nie dotyczy to wyłącznie małżeństw. W przypadku osoby stanu wolnego środki również mogą zostać wypłacone, ale trafią do osób wskazanych wcześniej przez zmarłego albo do ustawowych spadkobierców. To oznacza, że pieniądze z ZUS i OFE po śmierci ubezpieczonego nie muszą przypaść wyłącznie najbliższej rodzinie. W określonych sytuacjach mogą je odziedziczyć także osoby niespokrewnione, jeżeli zostały wcześniej wskazane. Nie stanie się to jednak automatycznie i to jest część, o której sporo osób zapomina, lub o nie nie wie - trzeba wcześniej złożyć odpowiedni wniosek. 

Co trzeba zrobić, aby dostać te pieniądze i kto może się o nie ubiegać

Najważniejsza zasada jest prosta: ZUS nie wypłaca tych środków automatycznie. Aby uzyskać dostęp do pieniędzy, trzeba złożyć odpowiedni wniosek. To kluczowy moment całej procedury, bo bez formalnego zgłoszenia środki nie zostaną uruchomione, nawet jeśli ktoś ma do nich pełne prawo.

Jeżeli podział rozpoczyna się po stronie OFE, fundusz ma obowiązek przekazać do ZUS informację o osobach uprawnionych i o ich udziałach w ciągu 14 dni od dokonania podziału. Następnie ZUS przeprowadza analogiczny podział środków zapisanych na subkoncie. Na wydanie decyzji w tej sprawie urząd ma do trzech miesięcy. Dobrze więc wcześniej ustalić, czy zmarła osoba należała do OFE, bo ta informacja może mieć znaczenie dla dalszych formalności.

Kwoty, o które toczy się sprawa, nie są symboliczne. Średnia wartość środków zgromadzonych na subkontach emerytalnych po zmarłych wynosi około 29 tys. zł. W wielu przypadkach może to być realne wsparcie dla rodziny albo innych osób uprawnionych. Tym bardziej warto pamiętać, że o wypłatę mogą starać się nie tylko małżonek i dzieci, ale również osoby wskazane przez zmarłego za życia.

Jeżeli zmarły nie złożył żadnej dyspozycji dotyczącej dziedziczenia, środki stają się częścią spadku. To oznacza, że ich wypłata będzie zależała od ogólnych zasad dziedziczenia i odpowiednich dokumentów potwierdzających prawa spadkobierców. W praktyce najlepiej nie odkładać tej sprawy na później i możliwie szybko ustalić, jaka była sytuacja zmarłego w ZUS i OFE.

Wniosek jest więc prosty: w systemie ZUS mogą czekać pieniądze, o których wiele osób po prostu nie wie albo błędnie zakłada, że zostaną wypłacone bez żadnych działań. Tak się jednak nie dzieje. Jeśli po śmierci bliskiej osoby nie zostaną dopełnione formalności, środki nadal pozostaną na subkoncie. A przy średniej sięgającej 29 tys. zł to sprawa, której zdecydowanie nie warto bagatelizować.