USA i Iran odrzuciły solidną propozycję rozejmu. Trump: "48 godzin, zanim zapanuje tam piekło"

Gospodarka w cieniu bliskowschodniego konfliktu

Konflikt, który od miesiąca wstrząsa Bliskim Wschodem, wykracza daleko poza lokalne starcia militarne. Zablokowanie Cieśniny Ormuz, strategicznego wąskiego gardła na styku Zatoki Perskiej i Omańskiej, przez które przepływa 20 proc. globalnej podaży ropy, wywołało gwałtowną reakcję giełd. Mechanizm ten jest bezlitosny i znany z poprzednich kryzysów. Każda informacja o paraliżu żeglugi winduje ceny surowców, co w perspektywie kilku tygodni uderza w portfele konsumentów na stacjach paliw.

Czy rynki mają realne powody do paniki? Wystarczy spojrzeć na giełdowe wykresy. Inwestorzy handlują dziś z potężną premią za ryzyko geopolityczne, czyli spekulacyjnym narzutem cenowym wynikającym z dużej niepewności. Cena baryłki surowca błyskawicznie przebiła psychologiczną barierę. Wypowiedzi przedstawicieli Międzynarodowego Funduszu Walutowego wskazują, że zamknięcie cieśniny może podbić inflację i znacząco osłabić globalny rozwój gospodarczy. Perspektywa potężnych cięć podaży sprawia, że werbalne obietnice kartelu OPEC+ o zwiększeniu wydobycia nie są w stanie schłodzić notowań.

To zaledwie wierzchołek góry lodowej, ponieważ globalny system logistyczny opiera się na sieci naczyń połączonych. Eksporterzy notują obecnie historycznie wysokie koszty frachtu morskiego. Kluczowi ubezpieczyciele w londyńskim City masowo wycofują polisy dla tankowców operujących w Zatoce Perskiej lub żądają astronomicznych stawek. Zmusza to największych armatorów do wybierania znacznie dłuższych tras wokół Przylądka Dobrej Nadziei, co opóźnia dostawy o co najmniej kilkanaście dni i drastycznie podnosi koszty transportu.

Uderzenie w naftowe serce Teheranu

Trwające działania wojskowe to już nie tylko dyplomatyczne prężenie muskułów czy punktowe uderzenia ostrzegawcze. Siły zbrojne Stanów Zjednoczonych oraz Izraela przypuściły w ostatnich dniach mordercze ataki na krytyczną infrastrukturę Iranu. Celem tej zakrojonej na szeroką skalę operacji jest radykalne osłabienie głównych filarów tamtejszej gospodarki. W ostatnich kilkudziesięciu godzinach celem zmasowanych ataków rakietowych stały się potężne obiekty petrochemiczne, między innymi gigantyczny kompleks przemysłowy w Asalujeh, zlokalizowany bezpośrednio nad Zatoką Perską.

Jak bolesny jest to cios dla reżimu? Asalujeh to strategiczna brama do największych znanych złóż gazu ziemnego na świecie, dzielonych wspólnie z Katarem. Razem z ciężko uszkodzonymi instalacjami rafineryjnymi w Bandar-e Mahszahr, zakłady te odpowiadały za bardzo istotną część irańskich zdolności eksportowych produktów energetycznych. Ich całkowity paraliż uderza w główne źródła finansowania państwa oraz budżet aparatu bezpieczeństwa. Bezpośrednia presja militarna ma wymusić na Teheranie szybkie i bezwarunkowe ustępstwa, w tym natychmiastową deeskalację na morzu oraz odblokowanie Cieśniny Ormuz.

Zbrojni sojusznicy z Waszyngtonu i Tel Awiwu metodycznie niszczą zaplecze logistyczne wroga. Z pojawiających się w debacie publicznej szacunków ekspertów wynika, że bezpośrednie i pośrednie straty gospodarcze wywołane nalotami mogą sięgać kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu miliardów dolarów. Ekonomiści podkreślają, że odbudowa tak zaawansowanego przemysłu paliwowego pod ciężarem międzynarodowych sankcji będzie dla Iranu procesem niezwykle trudnym i długotrwałym. To wyraźny sygnał, po którym światowe parkiety z rosnącym pesymizmem oceniają szanse na polubowne porozumienie.

Zobacz też: Polacy rozliczyli Tuska w sondażu. Nawrocki liderem, ale inny polityk rośnie w siłę. Mocne przetasowanie

Wtorkowe ultimatum i odrzucony plan pokojowy

Mimo ogromnych strat gospodarczych po obu stronach barykady, rynkowe nadzieje na trwały pokój drastycznie przygasły. W weekend dyplomaci z Pakistanu, Egiptu i Turcji  przedstawili nowy projekt zawieszenia broni. Dokument zakładał obniżenie napięć w dwóch fazach: najpierw bezwarunkowy, 45-dniowy rozejm z odblokowaniem szlaków wodnych, a następnie negocjacje o wstrzymaniu prac nad programem wzbogacania uranu i stopniowym łagodzeniu amerykańskich sankcji. Co zablokowało te plany? Biały Dom bezkompromisowo odrzucił porozumienie. Donald Trump zdegradował pakistański szkic do rangi zaledwie jednego z wielu luźnych pomysłów, nakazując kontynuację ofensywy lotniczej, a administracja prezydenta zapowiedziała kontynuację operacji “Epicka Furia”.

Odrzucenie propozycji rozejmu również przez Iran wyraźnie pokazuje, że Teheran nie akceptuje rozwiązań o charakterze tymczasowym, które nie prowadzą bezpośrednio do trwałego zakończenia konfliktu. W odpowiedzi przekazanej za pośrednictwem Pakistanu, a następnie opisanej przez oficjalną agencję IRNA, irańskie władze odrzuciły koncepcję zawieszenia broni jako pierwszego etapu dwustopniowego porozumienia. Podkreślono przy tym, że priorytetem pozostaje kompleksowe rozwiązanie obejmujące nie tylko zakończenie działań zbrojnych, ale również szersze kwestie polityczne i gospodarcze.

Przedstawiona przez Iran odpowiedź ma formę dziesięciopunktowego dokumentu, w którym znalazły się m.in. postulaty dotyczące zakończenia konfliktów w regionie Bliskiego Wschodu, zapewnienia bezpiecznego przepływu przez cieśninę Ormuz oraz zniesienia sankcji nałożonych na Teheran. Istotnym elementem jest także akcent na potrzebę odbudowy kraju, co wskazuje, że Iran traktuje ewentualne porozumienie jako proces długofalowy, a nie jedynie doraźne wstrzymanie walk.

Donald Trump nadal wywiera presję w sprawie cieśniny Ormuz. Początkowo Iran otrzymał 10-dniowe ultimatum, jednak w niedzielę zdecydowano się wydłużyć ten termin o dodatkowe 20 godzin. Ostateczny czas na reakcję wyznaczono na wtorek do godziny 20:00 czasu wschodniego w USA, co odpowiada środzie, 8 kwietnia, godz. 2:00 w nocy czasu polskiego.