Projekt zmian w minimalnej emeryturze już w Sejmie. Chodzi o "turystykę emerytalną”
Do Sejmu trafił poselski projekt ustawy złożony przez posłów Konfederacji, który zakłada ograniczenie możliwości otrzymywania gwarantowanej emerytury minimalnej przez osoby, które przez lata odprowadzały do systemu jedynie niewielkie składki. Politycy ostrzegają przed "turystyką emerytalną”, wskazując na obcokrajowców krótko pracujących w Polsce jako głównych beneficjentów luki prawnej. Statystyki ZUS pokazują jednak zupełnie inny obraz niż ten przedstawiany przez autorów projektu.
Proponowane przepisy mają również ograniczyć możliwość korzystania z obecnych zasad przez osoby łączące okresy ubezpieczenia przepracowane w Polsce i za granicą na podstawie umów międzynarodowych, szczególnie obywateli Ukrainy. Projekt nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma uszczelnić obowiązujące przepisy, ale jest mieczem obosiecznym - może uderzyć również w Polaków.
Konfederacja chce ukrócić "turystykę emerytalną"
Obecnie prawo przewiduje, że prawo do gwarantowanej emerytury minimalnej wymaga osiągnięcia wieku emerytalnego oraz posiadania odpowiedniego stażu składkowego i nieskładkowego. Przepisy pozwalają jednak na sumowanie lat przepracowanych w Polsce z okresami zatrudnienia w państwach, z którymi zawarto umowy o zabezpieczeniu społecznym, takich jak chociażby Ukraina czy Białoruś.
Jeśli po zsumowaniu okresów i wyliczeniu polskiej cząstkowej emerytury, np. za przepracowany w kraju jeden miesiąc, jej kwota jest bardzo niska, polski budżet dopłaca różnicę do poziomu najniższego świadczenia Efekt? Osoba ze zwaloryzowanym kapitałem w ZUS dającym kilkanaście złotych miesięcznie może otrzymać dopłatę przekraczającą 1500 zł.
Część polityków, w tym lider Konfederacji Sławomir Mentzen, przekonuje, że migranci ze Wschodu mogą korzystać z polskiego systemu świadczeń na preferencyjnych zasadach.
Jeżeli ktoś pracuje z Ukrainy, całe życie na Ukrainie, przyjedzie do Polski na miesiąc, zapłaci jedną składkę na ubezpieczenie społeczne, po czym wróci znowu sobie na Ukrainę, to kiedy przyjdzie wiek emerytalny, będzie mógł przyjechać do Polski i dostać dopłatę do minimalnej polskiej emerytury - przekonywał Sławomir Mentzen w jednym z niedawnych nagrań opublikowanych w mediach społecznościowych.
Zmiana w polskim systemie emerytalnym. Chodzi o zasady wypłaty świadczeń dla przyszłych seniorów
Interpelacja nr 13360, podpisana przez posłankę Karinę Bosak i grupę innych parlamentarzystów z ramienia Konfederacji, odnosiła się do zasad wyrównywania zagranicznych świadczeń emerytalnych do poziomu polskiej emerytury minimalnej. Od 2025 roku wynosi ona 1878,91 zł, a od marca 2027 roku wzrośnie do 2047 zł zgodnie z prognozą waloryzacji.
W dokumencie parlamentarzyści przypomnieli, że Polska zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym z 13 krajami. Wśród nich znalazły się m.in. Ukraina, Stany Zjednoczone, Kanada, Izrael, Turcja i Australia. W przypadku obywateli państw UE, EOG i Szwajcarii, a częściowo także Wielkiej Brytanii, zastosowanie mają z kolei odrębne zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Autorzy interpelacji zwrócili uwagę na znaczące różnice między wysokością najniższych świadczeń w Polsce a emeryturami obowiązującymi w państwach, z których pochodzą migranci. Ich zdaniem może to sprawiać, że polski system staje się dla części osób bardziej atrakcyjny i sprzyjać rozwojowi zjawiska określanego mianem "turystyki emerytalnej”.
Wskazali przy tym na napływ do Polski dziesiątek tysięcy Białorusinów i setek tysięcy Ukraińców od 2020 roku, wiążąc ten trend z potencjalnym ryzykiem nadużyć.
Parlamentarzyści chcieli od rządu szczegółowych danych. Pytali m.in. o liczbę cudzoziemców, którym świadczenie podniesiono do poziomu emerytury minimalnej, łączny koszt takich dopłat, wysokość składek odprowadzanych przez cudzoziemców do FUS oraz skalę wykrytych nieprawidłowości. Interesowały ich również przewidywania dotyczące sytuacji do 2035 roku.
W interpelacji pojawił się także postulat przeanalizowania możliwości zmiany obowiązujących umów międzynarodowych. Konfederacja proponuje również dodanie kolejnego, składkowego kryterium przy przyznawaniu emerytury minimalnej. Aby ją otrzymać, trzeba byłoby wykazać zgromadzenie na koncie w ZUS odpowiedniego kapitału. Po waloryzacji suma zapisanych na indywidualnym koncie składek emerytalnych musiałaby odpowiadać co najmniej 25-krotności minimalnego wynagrodzenia.
Polskie przepisy przewidują wypłatę dopłaty, ale tylko po spełnieniu warunków
Trzeba jednak przypomnieć, że dopłata do emerytury minimalnej jest obwarowana konkretnymi warunkami. O świadczenie może ubiegać się osoba mieszkająca w Polsce, która ma łącznie co najmniej 20 lat okresów składkowych w przypadku kobiet lub 25 lat w przypadku mężczyzn, uwzględniając okresy przepracowane zarówno w Polsce, jak i za granicą. Warunkiem jest również to, by suma polskiej i zagranicznej emerytury była niższa od obowiązującego w Polsce minimum. Co ważne, prawo do dopłaty może zostać utracone, jeśli emeryt wyprowadzi się z Polski lub jego dochody przekroczą określony próg.
Proponowane regulacje wywołują szeroką debatę wśród ekspertek i ekspertów od rynku pracy oraz polityki socjalnej. Tomasz Lasocki, ekspert ds. zabezpieczenia społecznego z Politechniki Warszawskiej, w rozmowie z "Faktem” zwraca uwagę, że przepisy obowiązują na takich samych zasadach wszystkich ubezpieczonych. Jak wyjaśnia, regulacje te nie dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy i mogą być niekorzystne także dla Polaków.
Przypomina, że obejmują one każdą osobę ubiegającą się o polskie świadczenie, a zawarte przez Polskę umowy pozwalają uwzględniać okresy ubezpieczenia przebyte w innych państwach. Ekspert wskazuje również, że z podobnych rozwiązań wcześniej korzystali Polacy pracujący za granicą, którzy dzięki nim mogli uzyskać świadczenia emerytalne w innych krajach.
W ocenie skali zjawiska kluczowe są oficjalne statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z raportu ZUS "Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych” wynika, że w grudniu 2025 roku świadczenia emerytalne lub rentowe pobierało 27,4 tys. cudzoziemców. W tej grupie znalazło się 24,3 tys. emerytów, 1,2 tys. osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz 1,9 tys. osób otrzymujących rentę rodzinną.
W całym 2025 roku ZUS przeznaczył na świadczenia dla cudzoziemców 376,1 mln zł. Stanowiło to 0,094 proc. wszystkich wydatków na emerytury i renty. Średnia wysokość dopłaty wynosiła około 347 zł miesięcznie, a w 2025 roku korzystało z niej 365 osób. To znacznie mniej niż w poprzednich latach - w 2021 roku dopłatę otrzymywało 1215 osób, w 2022 roku 1205, a w 2023 roku 1170.
Dokument znajduje się obecnie na etapie analiz prawnych w Biurze Legislacyjnym Sejmu, a jego ewentualny los wyznaczy nowy kierunek w polskim systemie emerytalnym.
Obserwuj w Google News
