Nowe dopłaty dla właścicieli domów. Można dostać 8 tys. zł bezzwrotnego wsparcia

Kryzys wodny dotyka również Polskę

Współczesny świat mierzy się z kryzysem, który jeszcze kilka dekad temu wydawał się abstrakcyjny. Jak podkreśliła wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska podczas XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach, problem deficytu wody pitnej dotyka już niemal połowy największych metropolii na globie.

Sytuacja, w której woda musi być transportowana statkami między państwami, jak miało to miejsce w przypadku Cypru, czy gigantyczna susza paraliżująca dziesięciomilionowy Teheran, to sygnały ostrzegawcze, których nie wolno ignorować. Polska, dysponując relatywnie skromnymi zasobami wodnymi na tle innych krajów europejskich, znajduje się w punkcie zwrotnym. Adaptacja do zmian klimatu nie jest już wyborem, lecz koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa gospodarczego.

Jesteśmy w czasie, kiedy prawie połowa największych miast na świecie mierzy się z pytaniem, czy skończy się woda pitna. Mówiąc o adaptacji, mówimy o tym, czy uda nam się zachować zasoby wody pitnej, żeby nie mieć problemów jak na Cyprze, gdzie (w ubiegłym roku -red.) zabrakło wody i trzeba było ją przesyłać z Grecji i krajów arabskich. Teheran, miasto dziesięciomilionowe, od jesieni zeszłego roku mierzy się z gigantyczną suszą i jest realne ryzyko, że zabraknie wody. W Polsce mamy ograniczone zasoby wodne. Dlatego adaptację musimy bardzo poważnie traktować - mówiła wiceminister.

Resort klimatu stoi na stanowisku, że nie ma już miejsca na tradycyjne, etapowe planowanie, gdzie najpierw tworzy się długofalowe strategie, a dopiero po latach wdraża legislację i finansowanie. Obecna dynamika zmian wymusza model równoległy. Oznacza to, że prace nad przepisami, zabezpieczaniem środków z funduszy unijnych oraz konkretnymi narzędziami dla obywateli toczą się jednocześnie.

To zmiana paradygmatu w zarządzaniu kryzysowym, która ma skrócić czas reakcji państwa na ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak nawalne deszcze przeplatane okresami długotrwałej suszy. Polska musi działać tu i teraz, by uniknąć drastycznych scenariuszy znanych z Bliskiego Wschodu czy południa Europy.

KONIECZNIE OBEJRZYJ. BYŁY ZNANY SIATKARZ O UPADKACH, DEPRESJI I DEMONACH PRZESZŁOŚCI

Systemowe wsparcie i obowiązki dla samorządów

Kluczowym elementem nowej polityki klimatycznej państwa jest nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska, która w 2024 roku nałożyła na miasta powyżej 20 tysięcy mieszkańców obowiązek przygotowania Miejskich Planów Adaptacji.

To strategiczne dokumenty, które mają zidentyfikować największe zagrożenia dla danej lokalizacji i wskazać konkretne kroki zaradcze. Choć początkowo samorządy z pewnym niepokojem patrzyły na nowe zadania, dane płynące z ministerstwa są optymistyczne. Większość z 209 objętych ustawą miast już teraz aktywnie wdraża lub finalizuje prace nad swoimi planami, widząc w tym szansę na modernizację infrastruktury.

Za obowiązkami idą jednak potężne środki finansowe. Rząd zabezpieczył ponad 11 miliardów złotych z funduszy unijnych, które zostaną przeznaczone wyłącznie na działania adaptacyjne. Aby proces ten przebiegał sprawnie, przy Ministerstwie Klimatu powołano specjalny zespół ekspercki. Jego zadaniem jest merytoryczne wsparcie nie tylko dla gmin, ale także dla kluczowych instytucji takich jak Lasy Państwowe czy Wody Polskie. 

Współpraca ta ma zaowocować zintegrowanym podejściem do gospodarki wodnej, gdzie retencja leśna i rzeczna będzie uzupełniana przez lokalne rozwiązania w tkance miejskiej. Tylko tak szeroka koalicja podmiotów publicznych daje szansę na realne zwiększenie odporności kraju na anomalie pogodowe.

Zobacz też: Masz tę roślinę w ogrodzie lub na działce? Polacy wciąż nie wiedzą, że jest zakazana

Kiedy i dla kogo wystartuje nowe dofinansowanie?

Najbardziej wyczekiwaną informacją dla przeciętnego właściciela domu jednorodzinnego jest jednak zapowiedź programu „Mirek”. To robocza nazwa, która ma zastąpić popularną w poprzednich latach „Moją Wodę”. Program ma wystartować jeszcze w sezonie letnim 2026 roku, a jego głównym celem jest zatrzymanie wody opadowej dokładnie tam, gdzie spadnie na ziemię. Zamiast pozwalać deszczówce spływać do kanalizacji, państwo chce dopłacić obywatelom do systemów, które pozwolą ją magazynować i wykorzystywać do podlewania ogrodów czy innych prac gospodarczych, co realnie odciąża zasoby wody pitnej.

Dla mieszkańców uruchomimy w sezonie letnim plan wsparcia finansowego mikroretencji, przydomowej retencji wychwytu deszczówki w miejscu opadu. - potwierdziła wiceminister Zielińska.

Zgodnie z zapowiedziami, maksymalna kwota dofinansowania ma wynieść do 8 tysięcy złotych, a całkowity budżet tej edycji to 173 miliony złotych. Środki będzie można przeznaczyć na szeroki wachlarz inwestycji: od prostych zbiorników nadziemnych, przez zbiorniki podziemne o pojemności minimum 2 metrów sześciennych, aż po zaawansowane systemy drenażu, studnie chłonne czy skrzynki rozsączające.

Co istotne, dotacja obejmie również urządzenia wspomagające wykorzystanie zgromadzonej wody, takie jak pompy czy inteligentne zraszacze. Wnioski o wsparcie przyjmować będą Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dotacja obejmować będzie koszty poniesione od 1 lipca 2024 r., natomiast wnioski o dotacje będą składane do regionalnych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska.