Lawina L4 z kodem F43. Polacy coraz częściej sięgają po takie zwolnienia

Lawinowo rośnie liczba zwolnień lekarskich z takim kodem

Tylko w okresie od lipca do września 2024 roku ZUS odnotował 2 893 818 dni absencji chorobowej związanej ze zwolnieniami z kodem F43. Chociaż brakuje oficjalnych, szczegółowych danych porównawczych rok do roku w tym konkretnym ujęciu, statystyki dotyczące ogólnej liczby absencji chorobowej związanej z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania (czyli cała grupa F) są alarmujące. W 2023 roku, z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym, Polacy stracili łącznie 26,9 miliona dni pracy.

Był to o 8,7 proc. wyższy wynik niż w 2022 roku, co daje wyraźny obraz dynamicznie narastającego trendu. Co to wszystko oznacza? Skokowy wzrost liczby dni nieobecności z powodu zaburzeń adaptacyjnych sygnalizuje, że presja życia zawodowego i osobistego w Polsce osiągnęła poziom krytyczny. Na czym dokładnie polega L4 z kodem F43 i co oznacza?

F43, czyli reakcja na ostry stres

Kod F43, zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób ICD-10 (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems), odnosi się do „reakcji na ciężki stres i zaburzeń adaptacyjnych”. Jest to grupa schorzeń psychiatrycznych, która obejmuje stany bezpośrednio wynikające z przeżycia wyjątkowo traumatycznego lub długotrwałej, obciążającej sytuacji życiowej, która przekracza zdolności jednostki do radzenia sobie.

W praktyce to diagnoza, która może dotyczyć zarówno nagłego wydarzenia, np. śmierci bliskiej osoby, wypadku, pożaru, jak i kumulacji chronicznego napięcia związanego z pracą, finansami czy życiem rodzinnym. 

Niestety, dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) pokazują, że ten kod staje się coraz powszechniejszy. Jednocześnie wzrost zwolnień lekarskich z kodem F43 to również dowód rosnącej świadomości, łamania stereotypów dotyczących zdrowia psychicznego oraz gotowości do szukania wsparcia. 

O ile w przypadku przeziębienia czy grypy mówimy o kilku, kilkunastu dniach, tak reakcja na ostry stres może wymagać tygodni lub miesięcy na rekonwalescencję i wdrożenie odpowiedniej terapii. Przeciętna długość takiego zwolnienia jest więc znacznie dłuższa niż w przypadku typowych schorzeń somatycznych, a nabrać dystansu do stresogennych wydarzeń, co przekłada się na poważne luki kadrowe w firmach. Jak zatem uzyskać takie zwolnienie i na jakich zasadach można z niego korzystać?

Zobacz też: Wielka zmiana od 1 stycznia 2026. W takim przypadku natychmiast stracisz L4

Zwolnienie z kodem F43. Jak je uzyskać i jakie są konsekwencje dla pracownika

Otrzymanie zwolnienia lekarskiego L4 z kodem F43 wiąże się z koniecznością konsultacji psychiatrycznej lub psychologicznej (jeśli ten drugi ma uprawnienia do wystawiania L4, co w Polsce jest rzadkością i najczęściej wymaga to współpracy z lekarzem). Lekarz psychiatra, po przeprowadzeniu wywiadu i stwierdzeniu objawów spełniających kryteria „reakcji na ciężki stres i zaburzeń adaptacyjnych”, może wystawić e-ZLA, czyli elektroniczne zaświadczenie o niezdolności do pracy.

Warto podkreślić, że zwolnienie z kodem F43, podobnie jak każde inne L4, jest dowodem niezdolności do wykonywania obowiązków służbowych i przysługuje za nie standardowe wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek. Przez pierwsze 33 dni choroby w ciągu roku kalendarzowego płaci pracodawca, a po tym okresie ZUS. Czy pracodawca widzi, z jakiego powodu nie możemy pracować?

Na druku L4, który trafia do pracodawcy, nie pojawia się kod jednostki chorobowej, a jedynie informacja o niezdolności do pracy i czasie trwania zwolnienia. Kod F43 widoczny jest wyłącznie dla lekarza, ZUS oraz lekarza orzecznika ZUS. Dzięki temu dane wrażliwe dotyczące zdrowia psychicznego są chronione, a pracodawca nie ma prawa żądać informacji o konkretnej diagnozie. W kontekście pracowniczym, w przypadku L4 z kodem F43, bardzo często zwolnienia są długoterminowe.

Co więcej, zgodnie z ogólnymi zasadami, L4 z kodem F43 może być powodem do kontroli ze strony ZUS w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia. Pacjent musi przebywać w miejscu zamieszkania i unikać czynności, które mogłyby opóźnić powrót do zdrowia.