Kontrole ZUS mogą zaskoczyć pracowników. Nowe zasady L4 już obowiązują. Będą sprawdzać nawet to

Pierwszy dzień L4 już nie „znika” z systemu

Jedną z pierwszych zmian jest nowa interpretacja dotycząca pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego. Do tej pory w wielu sytuacjach dzień, w którym pracownik pojawił się w pracy choćby na kilka godzin, w praktyce nie był wliczany do okresu zasiłkowego.

Typowa sytuacja wyglądała tak: pracownik czuł się źle, wychodził wcześniej z pracy i otrzymywał zwolnienie lekarskie obejmujące również ten dzień. Zdarzało się także, że ktoś przepracował cały dzień, a dopiero później udał się do lekarza i dostał L4 od tej samej daty.

W takich przypadkach ZUS uznawał, że niezdolność do pracy formalnie nie wystąpiła w dniu przepracowanym, ponieważ pracownik otrzymał za niego wynagrodzenie. Zasiłek chorobowy liczony był więc dopiero od kolejnego dnia.

Teraz interpretacja została zmieniona. Pierwszy dzień zwolnienia będzie wliczany do okresu zasiłkowego niezależnie od tego, czy pracownik przepracował część dnia, czy całość.

To nie koniec zmian - co z pracą podczas zwolnienia?

Zmiany w systemie zwolnień lekarskich wprowadzane są etapami. Kolejne przepisy mają zacząć obowiązywać 13 kwietnia, a ich celem jest doprecyzowanie zasad korzystania z L4.

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy definicji „pracy zarobkowej” wykonywanej podczas zwolnienia lekarskiego. Dotychczas interpretacje były często bardzo restrykcyjne i nawet drobna aktywność zawodowa mogła zostać uznana za naruszenie zasad zwolnienia.

Nowe przepisy wprowadzają wyraźne rozróżnienie między faktycznym wykonywaniem pracy a czynnościami incydentalnymi. Oznacza to, że pojedyncze działania, takie jak odebranie telefonu służbowego czy krótkie odpisanie na maila, nie będą już traktowane jako wykonywanie pracy zarobkowej.

Co wolno robić na L4, a co może je unieważnić

Zmiany doprecyzowują także pojęcie „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia lekarskiego”. Chodzi o sytuacje, w których działania chorego mogą utrudniać leczenie lub wydłużać powrót do zdrowia.

Za naruszenie zasad L4 mogą zostać uznane m.in.:

• wyjazdy wypoczynkowe,
• intensywna aktywność fizyczna niezgodna z zaleceniami lekarza,
• działania utrudniające proces leczenia.

Jednocześnie przepisy jasno wskazują, że zwykłe czynności życia codziennego nie będą traktowane jako nadużycie zwolnienia. Obejmuje to m.in. wyjście do sklepu, wizytę w aptece czy krótkie wyjście z domu w celu załatwienia podstawowych spraw.

ZUS przykręca kontrolną śrubę - więcej uprawnień

Nowelizacja przepisów wzmacnia także uprawnienia kontrolne ZUS. Kontrolerzy będą mogli m.in. potwierdzać tożsamość osoby przebywającej na zwolnieniu lekarskim poprzez jej wylegitymowanie.

Przewidziano również możliwość:

• wejścia do miejsca, w którym prowadzona jest kontrola,
• pozyskiwania informacji od pracodawcy lub lekarza prowadzącego leczenie.

Zmiany obejmą również system orzecznictwa. Krąg osób uprawnionych do wydawania orzeczeń dla ZUS zostanie rozszerzony. Oprócz lekarzy będą mogli je wydawać także pielęgniarki, fizjoterapeuci, lekarze w trakcie specjalizacji oraz lekarze z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym.

Ale… największa zmiana dopiero w 2027 roku

Najbardziej przełomowa reforma ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Zgodnie z planowanymi przepisami lekarz będzie wystawiał zwolnienie lekarskie tylko w ramach jednego tytułu do ubezpieczenia.

W praktyce oznacza to duże zmiany dla osób pracujących w kilku miejscach jednocześnie. Jeżeli pracownik jest zatrudniony u dwóch pracodawców, zwolnienie lekarskie będzie dotyczyło tylko jednego miejsca pracy.

Dotychczas L4 obejmowało wszystkie aktywne stosunki pracy. Po zmianach zwolnienie będzie przypisane do konkretnego źródła ubezpieczenia, co całkowicie zmieni sposób korzystania ze zwolnień chorobowych przez osoby pracujące równocześnie w kilku firmach.

Źródła: Biznes Info, ZUS