Koniec z „szynką roślinną” i „stekiem z tofu”. Unia Europejska uderza w producentów żywności wege
Od marca 2026 roku polscy konsumenci nie znajdą już w sklepach „boczku roślinnego” ani „drobiu z grochu”. Unia Europejska, po latach sporów między lobby mięsnym a producentami żywności wegańskiej, wprowadziła ostateczne porozumienie regulujące nazewnictwo zamienników mięsa. Nowe prawo ma na celu wyeliminowanie wprowadzania klientów w błąd, jednak dla wielu firm oznacza to kosztowny proces rebrandingu i całkowitą zmianę strategii marketingowej.
- Unijna lista obejmuje 31 chronionych terminów, których nie wolno używać w odniesieniu do produktów roślinnych.
- Producenci mają dokładnie 36 miesięcy na całkowite usunięcie zakazanych nazw z opakowań i kampanii reklamowych.
- Złamanie nowych wytycznych będzie skutkować karami finansowymi nakładanymi przez IJHARS, zgodnie z nowelizacją ustawy o jakości handlowej.
31 zakazanych słów. Czego nie wolno pisać na opakowaniach?
Kluczowym elementem porozumienia jest zamknięty katalog pojęć zarezerwowanych wyłącznie dla produktów pochodzenia zwierzęcego. Unia Europejska zdecydowała, że nazwy sugerujące konkretną anatomię zwierzęcia lub tradycyjne wyroby masarskie nie mogą być stosowane jako chwyty marketingowe dla soi czy seitanu.
Na liście zakazanej znalazły się m.in.:
- Wołowina, wieprzowina, drób (i wszelkie ich odmiany).
- Szynka, polędwica, boczek, karkówka.
- Stek, kotlet, sznycel.
- Żeberka, skrzydełka, udka.
Co istotne, zakaz obejmuje także formy opisowe typu „smak szynki” czy „alternatywa dla boczku”, jeśli w nazwie głównej pojawia się słowo chronione. Wynika to z faktu, że konsument ma prawo wiedzieć, czy kupuje mięso, czy produkt przetworzony z roślin, bez konieczności czytania drobnego druku.
Wyjątek dla burgera. Co zostaje po staremu?
Mimo restrykcji, lobby roślinne zdołało obronić kilka kluczowych terminów, które zdaniem urzędników stały się nazwami zwyczajowymi i nie budzą wątpliwości co do składu. Do grupy „bezpiecznych” nazw należą:
- Burger roślinny (uznano, że termin „burger” odnosi się do kształtu, a nie składu).
- Kiełbasa roślinna / parówka roślinna (pod warunkiem wyraźnego oznaczenia bazy surowcowej na froncie opakowania).
- Pasztet roślinny.
Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką organizacji rolniczych, które uważają, że pozostawienie „kiełbasy” w obiegu to furtka do dalszych nadużyć. Z kolei stowarzyszenia producentów żywności roślinnej wskazują, że całkowity zakaz wymusiłby absurdalne nazewnictwo, które zdezorientowałoby kupujących jeszcze bardziej niż obecny stan rzeczy.
Harmonogram zmian. 3 lata na wielki rebranding
Nowe przepisy nie wchodzą w życie z dnia na dzień, co jest ukłonem w stronę małych i średnich przedsiębiorstw. Proces dostosowawczy został podzielony na etapy:
- Do końca 2026 r.: Obowiązek zaprzestania produkcji nowych opakowań z błędnymi nazwami.
- Rok 2027: Wyprzedaż stanów magazynowych produktów wyprodukowanych przed wejściem w życie dyrektywy.
- Marzec 2029 r.: Pełna egzekucja przepisów i wysokie mandaty za każdą partię towaru niezgodną z wytycznymi.
Eksperci rynkowi szacują, że koszt zmiany matryc, projektów graficznych oraz kampanii informacyjnych dla samej branży w Polsce może wynieść nawet kilkadziesiąt milionów złotych. Dla liderów rynku, którzy zainwestowali w marki takie jak „Szynka Wege”, oznacza to konieczność budowania świadomości marki niemal od zera.
Kontrole i kary. IJHARS zapowiada surowe restrykcje
W Polsce organem odpowiedzialnym za pilnowanie nowych standardów będzie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Inspektorzy zapowiadają, że weryfikacja obejmie nie tylko fizyczne etykiety w sklepach, ale również menu w restauracjach oraz opisy w sklepach internetowych.
Zgodnie z polskim prawem, wprowadzanie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych lub niezgodnych z deklaracją producenta zagrożone jest karą do 10% przychodu firmy z roku poprzedniego. To potężny bat na producentów, którzy liczyli na omijanie przepisów poprzez stosowanie kreatywnej interpunkcji (np. „Szynka? Roślinna!”).
źródło: MRiRW
Obserwuj w Google News
