Jesteś na L4? Pracodawca może Cię skontrolować. Wystarczy jedno podejrzenie
Od 13 kwietnia 2026 r. najmniejsi pracodawcy zyskali nowe możliwości kontroli zwolnień lekarskich. Firmy zgłaszające do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób mogą samodzielnie zlecać takie kontrole. Zainteresowanie tą możliwością wśród małych i średnich przedsiębiorstw szybko rośnie. Dane pokazują też skalę nieprawidłowości wykrywanych podczas sprawdzania L4.
Zmiana przepisów pozwoliła najmniejszym przedsiębiorcom szybciej reagować na wątpliwości dotyczące sposobu wykorzystywania zwolnień lekarskich. Wcześniej właściciele takich firm mieli bardziej ograniczone możliwości działania i mogli oczekiwać na kontrolę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 13 kwietnia mogą natomiast samodzielnie przeprowadzić kontrolę albo zlecić ją wyspecjalizowanemu podmiotowi. Z danych firmy Conperio wynika, że przedsiębiorcy coraz częściej korzystają z tej możliwości.
Małe firmy coraz częściej kontrolują L4 pracowników
Według danych Conperio od 13 kwietnia do 31 lipca 2026 r. zainteresowanie kontrolami zwolnień lekarskich wśród małych i średnich przedsiębiorstw wzrosło o 42 proc. w porównaniu z pierwszym kwartałem tego roku. Wzrost nastąpił po wejściu w życie przepisów rozszerzających możliwości pracodawców zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób.
Dla niewielkich przedsiębiorstw absencja nawet jednej osoby może mieć duże znaczenie dla codziennego funkcjonowania. W kilkuosobowym zespole możliwości zastąpienia nieobecnego pracownika są bowiem znacznie bardziej ograniczone niż w dużej organizacji. Może to wymuszać zmiany w organizacji pracy albo wpływać na realizację bieżących zadań.
Na ten aspekt zwraca uwagę Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy i prezes Conperio.
– W dużej organizacji nieobecność jednego pracownika często można stosunkowo łatwo zastąpić. W kilkuosobowej firmie pojedyncze L4 może oznaczać opóźnienie realizacji zamówienia, konieczność reorganizacji całego zespołu, a w skrajnych przypadkach nawet czasowe ograniczenie działalności. Dlatego możliwość szybkiej weryfikacji pojedynczego zwolnienia jest dla najmniejszych przedsiębiorców realnym przełomem – mówi Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy i prezes Conperio.
Nowe przepisy mają więc szczególne znaczenie dla tych przedsiębiorców, dla których pojedyncza dłuższa nieobecność może bezpośrednio wpływać na sposób organizacji całej firmy. Z danych Conperio wynika, że rosnące zainteresowanie kontrolami nie kończy się wyłącznie na samej liczbie zleceń. W części spraw kontrole wykazują bowiem nieprawidłowości w sposobie korzystania ze zwolnienia.
Kontrole L4 wykazują nieprawidłowości. Conperio podaje przykłady
W 2026 r. nieprawidłowości stwierdzono w 36 proc. kontroli przeprowadzonych dla firm z sektora MŚP – wynika z danych Conperio. Firma wskazuje kilka rodzajów zachowań pojawiających się w takich przypadkach.
Wśród nich znalazły się wyjazdy rekreacyjne oraz wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia. Kontrolujący odnotowywali również przypadki wykonywania prac ogrodowych i remontowych. Według Conperio takie sytuacje mogą wskazywać, że zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane niezgodnie z jego przeznaczeniem.
Sama kontrola nie oznacza jednak, że pracodawca kwestionuje fakt choroby zatrudnionej osoby. Jej celem jest sprawdzenie sposobu wykorzystywania okresu niezdolności do pracy.
– Kontrola nie oznacza podważania choroby pracownika. Chodzi o sprawdzenie, czy zwolnienie jest wykorzystywane zgodnie z jego przeznaczeniem i rzeczywiście służy powrotowi do zdrowia – wskazuje Mikołaj Zając.
Dane dotyczące wyników kontroli pokazują, dlaczego pracodawcy zaczęli interesować się nowymi możliwościami. Właściciel małej firmy, który ma uzasadnione wątpliwości dotyczące konkretnego L4, może obecnie podjąć działania bez ograniczania się wyłącznie do oczekiwania na kontrolę ZUS.
Kontrola zwolnienia lekarskiego może ruszyć w kilka godzin
Przedsiębiorca może przeprowadzić kontrolę samodzielnie albo powierzyć ją wyspecjalizowanemu podmiotowi. Jak podaje Conperio, sprawdzenie może zostać zrealizowane nawet w ciągu kilku godzin od zgłoszenia.
Dla niewielkiej firmy szybkość działania ma szczególne znaczenie. Wyjaśnienie wątpliwości dotyczących konkretnego zwolnienia może ułatwić organizację pracy w sytuacji, w której nieobecność jednej osoby wpływa na funkcjonowanie całego zespołu. Może również ograniczyć organizacyjne konsekwencje przedłużającej się absencji.
Z danych i obserwacji Conperio wynika jednocześnie, że część przedsiębiorców nadal nie ma świadomości nowych możliwości. Chodzi przede wszystkim o możliwość reakcji już w przypadku pojedynczego zwolnienia lekarskiego.
– Problem w tym, że wielu przedsiębiorców nadal nie wie, że od 13 kwietnia może zareagować już przy pojedynczym L4. Tymczasem w małej firmie właśnie pojedyncza nieobecność potrafi mieć największe konsekwencje organizacyjne – podsumowuje Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy i prezes Conperio.
Od 13 kwietnia 2026 r. możliwość samodzielnego zlecenia kontroli obejmuje pracodawców zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób. Dane Conperio za okres do 31 lipca wskazują, że firmy z sektora MŚP coraz częściej sięgają po to rozwiązanie, a w ponad jednej trzeciej przeprowadzonych w 2026 r. kontroli wykryto różnego rodzaju nieprawidłowości.
Obserwuj w Google News
