Masz w grafiku trzy niedziele handlowe? PIP sprawdzi sklepy
Sklepy będą otwarte w trzy grudniowe niedziele, ale ten sam pracownik może zostać skierowany do pracy najwyżej w dwie z nich. Ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk wystąpiła o nasilenie kontroli w sieciach handlowych i e-commerce. Inspektorzy mają sprawdzać, czy przedświąteczny ruch nie prowadzi do obchodzenia przepisów i pogorszenia warunków zatrudnienia.
Wniosek trafił 18 listopada do Głównego Inspektora Pracy. Ministerstwo chce zarówno intensyfikacji już prowadzonych kontroli, jak i podejmowania nowych. Chodzi o okres promocji - Black Friday oraz przygotowań do świąt, kiedy sklepy, magazyny i firmy realizujące zamówienia internetowe pracują szczególnie intensywnie.
Trzy niedziele handlowe, ale pracować można w dwie
W grudniu 2026 roku niedziele handlowe przypadają 6, 13 i 20 grudnia. Sklepy mogą działać w każdym z tych terminów, jednak pracodawca nie może wpisać tej samej osoby do grafiku na wszystkie trzy niedziele.
Ustawa stanowi, że pracownik lub osoba zatrudniona przy pracy w handlu albo przy czynnościach związanych z handlem może pracować najwyżej w dwie spośród trzech niedziel poprzedzających Wigilię. Ograniczenie obejmuje nie tylko pracowników etatowych, ale również osoby wykonujące taką pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.
Przepisy nie dają natomiast pracownikowi prawa do samodzielnego wyboru, którą niedzielę będzie miał wolną. O tym nadal decyduje pracodawca podczas układania grafiku. Musi jednak pozostawić przynajmniej jeden z trzech terminów bez pracy dla danej osoby.

Za niedzielę należy się dodatkowy dzień wolny
Limit dwóch niedziel nie zastępuje zasad rozliczania czasu pracy. Pracownikowi zatrudnionemu na umowie o pracę za każdą przepracowaną niedzielę należy się inny dzień wolny.
Pracodawca powinien go udzielić w ciągu sześciu dni kalendarzowych przed daną niedzielą albo po niej. Jeżeli nie jest to możliwe, wolne trzeba wyznaczyć do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero, gdy również wtedy nie uda się go udzielić, pracownik otrzymuje dodatek wynoszący 100 proc. wynagrodzenia za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę.
Takie rozliczenie nie daje jednak szefowi prawa do zaplanowania tej samej osobie pracy we wszystkie trzy niedziele handlowe. Co najmniej jedna z nich musi pozostać wolna, niezależnie od tego, jak rozliczono pracę w pozostałe.
Zasady dotyczące dnia wolnego i dodatku wynikają z Kodeksu pracy, dlatego nie przechodzą automatycznie na osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych. Ich sytuacja zależy także od treści zawartej umowy.
Nie każdy magazynier jest objęty tym samym limitem
Ustawowy limit dotyczy pracy w handlu oraz czynności bezpośrednio z nim związanych w placówce handlowej. Sam limit dwóch niedziel obejmuje jednak zarówno pracowników na umowie o pracę, jak i osoby wykonujące takie zadania na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. umowy zlecenia. Do takich czynności może należeć także magazynowanie towarów lub inwentaryzacja wykonywana na terenie sklepu, hurtowni albo innego obiektu, w którym prowadzony jest handel.
Nie można jednak automatycznie przyjąć, że każda osoba zatrudniona w magazynie lub e-commerce może pracować tylko w dwie grudniowe niedziele. Sklepy internetowe i platformy sprzedażowe korzystają z osobnego wyjątku od zakazu handlu. Znaczenie ma więc miejsce wykonywania obowiązków, rodzaj zakładu oraz rzeczywisty zakres pracy, a nie samo stanowisko wpisane w umowie.
Kontrole zapowiedziane przez ministerstwo mają objąć również e-commerce. W tych firmach inspektorzy mogą sprawdzać nie tylko zasady handlu w niedziele, ale również czas pracy, odpoczynek i sposób rozliczania przepracowanych godzin.
Trzy niedziele w grafiku można zgłosić do PIP
Pracownik, który został wpisany do grafiku na 6, 13 i 20 grudnia, powinien najpierw zachować jego kopię. Przydatne będą również wiadomości od przełożonego, późniejsze zmiany harmonogramu oraz ewidencja przepracowanych godzin.
Skargę należy skierować do okręgowego inspektoratu pracy właściwego dla siedziby pracodawcy. Można ją złożyć pisemnie lub elektronicznie – w tym drugim przypadku dokument musi być podpisany podpisem zaufanym, osobistym albo kwalifikowanym.
PIP rozpatruje zgłoszenia anonimowe tylko wyjątkowo. Dane pracownika składającego skargę są jednak chronione i podczas kontroli nie są ujawniane pracodawcy bez jego pisemnej zgody.
Przepisy nie przewidują osobnej kary wyłącznie za wpisanie tej samej osoby do pracy we wszystkie trzy niedziele. Nie oznacza to jednak, że zgłoszenie do PIP nic nie da. Inspektor może sprawdzić również grafik, udzielenie dnia wolnego i rozliczenie czasu pracy, a inne wykryte podczas kontroli naruszenia mogą skutkować grzywną.
Przedświąteczna kolejka klientów nie zmienia więc przepisów. Sklep może działać przez trzy kolejne niedziele, ale nie może obsadzić wszystkich trzech tymi samymi osobami.