Jak wyglądają sankcje na Rosję w 2026 roku? Ekspert: „Pekin wygrywa na tym konflikcie”

Europejska ewolucja i bezprecedensowy nacisk gospodarczy

Obecny krajobraz polityki wymierzonej w rosyjski sektor strategiczny kształtują odmienne wizje największych graczy globalnych. Złożoność tego procesu diagnozuje dr Przemysław Zaleski: 

– W mojej ocenie sankcje nałożone na Rosję po 2022 r. stały się jednym z najważniejszych instrumentów wsparcia Ukrainy. Trzeba przyznać, że szok spowodowany agresją Kremla był, zwłaszcza w Europie, bardzo duży. Skala i zakres restrykcji są bezprecedensowe od zakończenia zimnej wojny i obejmują praktycznie wszystkie kluczowe obszary rosyjskiej gospodarki — od sektora finansowego i energetycznego po technologie strategiczne i przemysł obronny.

Mimo jednomyślności państw zachodnich w kwestii powstrzymania rosyjskiej machiny wojennej, narzędzia stosowane na rynkach surowcowych bywają wybiórcze, co tworzy luki interpretacyjne. Wykładowca Politechniki Wrocławskiej precyzuje różnice obowiązujące na światowych rynkach: 

– Jednakże obecny system sankcyjny nie wszędzie jest jednolity. W praktyce możemy obserwować trzy odmienne modele podejścia do Rosji: model unijny plus kraje w ramach koalicji chętnych, model amerykański oraz model chiński. Najbardziej problematyczny dla Kremla, ze względu na stan powiązań gospodarczych sprzed wojny, jest model sankcji przyjęty przez UE, ale i tak jest w mojej opinii zbyt ewolucyjny.

Wolniejsze, ale metodyczne działanie organów europejskich zaowocowało nowym prawodawstwem. Przyjęty w maju 2026 roku 20. pakiet unijny uderza bezpośrednio w zaplecze techniczne rosyjskich tankowców. Z kolei obowiązujący od jesieni zeszłego roku 19. pakiet restrykcji zakłada blokadę podpisywania nowych kontraktów gazowych, mając na celu wygaszenie importu tego surowca. Analityk Fundacji Pułaskiego tak tłumaczy zachowawczość urzędników z Brukseli: 

– Oceniając ten proces od 2022 roku, kiedy rozpoczęła się agresja, można zauważyć, że kraje UE stopniowo zwiększały presję gospodarczą, starając się jednocześnie ograniczać negatywne skutki dla gospodarek krajowych i różnego poziomu bezpieczeństwa energetycznego.

Zjawisko powolnego uniezależniania się od rosyjskich zasobów wyraźnie widać w twardych danych dotyczących sprowadzania błękitnego paliwa do Unii Europejskiej. Jak zauważa dr Zaleski, kompromisy polityczne wymuszone przez krajowe potrzeby nadal utrzymują część kapitału w rosyjskich strukturach państwowych: 

– Widać to szczególnie w obszarze energetyki, gdzie, mimo deklarowanej dywersyfikacji, część państw europejskich nadal pozostaje zależna od rosyjskich surowców, zwłaszcza LNG.

Amerykańskie zwroty akcji i geopolityczna broń finansowa

W odróżnieniu od adaptacyjnego podejścia Starego Kontynentu, aparat administracyjny Stanów Zjednoczonych ukształtował ramy oparte na bezpośrednim karaniu przedsiębiorstw z całego świata. Radykalną mechanikę systemu projektowanego w Waszyngtonie Zaleski charakteryzuje w sposób bezpośredni: 

– Amerykański model sankcyjny generalnie jest w swojej istocie bardziej agresywny i globalny. USA po prostu stosują zasadę toksycznego produktu. Kto kupuje rosyjską ropę i gaz, wchodzi w kolizję z interesami USA, które sankcje traktują jako narzędzie geopolityczne.

Amerykański arsenał izolacyjny bazuje w dużej mierze na odpowiedzialności podmiotów pośredniczących w handlu. Zależność od amerykańskiego dolara jest dla korporacji znacznie cenniejsza niż zyski płynące ze wspierania Moskwy, co badacz opisuje następująco: 

– Czyli istotne znaczenie mają te właśnie sankcje wtórne, które umożliwiają wywieranie presji nie tylko na Rosję, ale również na podmioty z państw trzecich współpracujące z rosyjską gospodarką.

Bieżący układ sił został jednak poważnie zmodyfikowany przez powrót Donalda Trumpa do Białego Domu. Zgodnie z badaniami amerykańskiego ośrodka Center for a New American Security (CNAS), administracja republikańska dokonała rewolucji, wpisując w 2025 roku zaledwie 74 rosyjskie podmioty na czarną listę SDN, co stanowi drastyczny spadek z poziomu kilku tysięcy decyzji, jakie podejmowała rok wcześniej kadra Joe Bidena. Skutki tej nowej strategii gospodarczej obejmują dziś konkretne działania administracyjne:

• uderzenie w filary naftowe – jesienią 2025 roku Stany Zjednoczone wciągnęły na listę sankcyjną państwowych gigantów Rosnieft oraz Łukoil, karząc w ten sposób Władimira Putina za brak woli do konstruktywnych negocjacji pokojowych,
• miesięczne zwolnienia z embarga – wiosną 2026 roku, wobec kryzysu bliskowschodniego i nagłego skoku światowych cen ropy, sekretarz skarbu USA Scott Bessent podpisał tymczasowe licencje zwalniające handel ładunkami ropy na tankowcach z amerykańskich kar, starając się zatrzymać wzrost cen na stacjach benzynowych w Stanach Zjednoczonych,
• selektywne utrzymanie sankcji wtórnych – Mimo zawieszenia obostrzeń surowcowych, azjatyckie banki kooperujące z rosyjskim sektorem technologicznym pozostają pod presją blokad finansowych ze strony waszyngtońskiego Departamentu Skarbu.

Samo funkcjonowanie zawieszeń i wybiórczość wpisów pokazuje, że aparat decyzyjny prezydenta Donalda Trumpa podchodzi do kwestii restrykcji wyjątkowo pragmatycznie. Narzędzia te są obecnie traktowane nie tylko jako wsparcie wojsk ukraińskich, ale i lewar handlowy przeciwko konkurentom zrzeszonym na wschodnich rynkach finansowych.

Chiński pragmatyzm w cieniu zachodnich zakazów

Trzecim, niezwykle istotnym elementem powstrzymującym pełne odizolowanie rosyjskiego budżetu państwowego, jest zaangażowanie rządu w Pekinie. Oficjalna dyplomacja Państwa Środka unika twardych deklaracji, grając o własne korzyści w zdestabilizowanym środowisku międzynarodowym. Wykładowca wrocławskiej uczelni tak objaśnia pozycjonowanie wschodniego giganta: 

– Podejście Chin jest natomiast przede wszystkim pragmatyczne. Pekin oficjalnie sprzeciwia się jednostronnym sankcjom i prezentuje stanowisko neutralności politycznej, ale jednocześnie wykorzystuje sytuację do wzmacniania własnej pozycji gospodarczej i strategicznej.

Dzięki zamrożeniu moskiewskiego eksportu do Europy, cały potok ropy i gazu musiał zostać przekierowany do portów azjatyckich. Ten układ sił przyniósł chińskim kombinatom fabrycznym dostęp do zasobów po stawkach znacznie niższych od średniej rynkowej, o czym mówi dr Zaleski: 

– Jednocześnie Pekin wygrywa gospodarczo na tym konflikcie, bo Rosja po 2022 r. stała się dla Chin ważnym dostawcą tanich surowców energetycznych oraz partnerem wspierającym budowę bardziej wielobiegunowego porządku światowego.

Chińskie instytucje finansowe dysponują jednak rozwiniętym wywiadem analitycznym i zdają sobie sprawę, że jawne wsparcie rosyjskich korporacji zbrojeniowych może doprowadzić do nałożenia amerykańskich sankcji wtórnych, paraliżując ich eksport technologiczny na rynki europejskie. Właśnie z tego powodu tamtejsze banki okresowo wstrzymują przelewy z Moskwy: 

– Jednocześnie można zauważyć, że Chiny bardzo ostrożnie balansują pomiędzy współpracą z Rosją a ochroną własnych interesów gospodarczych na rynkach zachodnich.

Niestety, nawet przy takiej ostrożności, szara strefa wymiany międzynarodowej generuje nowe metody przemycania towarów. Lutowy raport badawczy opracowany w 2026 roku przez agencję ratingową Moody's wykazuje gwałtowny wzrost transshipmentu (reeksportu przez państwa trzecie) oraz masowe fałszowanie dokumentacji przewozowej. Taka ewolucja procederu przemytniczego powoduje, że uszczelnianie granic stanowi obecnie jedno z najtrudniejszych wyzwań prawotwórczych dla organów amerykańskich oraz europejskich, walczących z bezprecedensowym mechanizmem gospodarczego kamuflażu Kremla.

Źródło: BiznesINFO