Wielkie problemy z płaceniem gotówką. Unia szykuje nowe prawo. Polacy będą wściekli

Dlaczego Bruksela zaostrza zasady dotyczące gotówki?

Nowe przepisy są częścią szerokiego pakietu AML, czyli regulacji dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu przestępczości, przyjętych przez Unię Europejską. Gotówka od lat uznawana jest za jedno z głównych narzędzi wykorzystywanych w szarej strefie – właśnie dlatego, że umożliwia trudne do prześledzenia przepływy finansowe.

Do tej pory państwa członkowskie stosowały bardzo różne limity – od niemal całkowitego zakazu dużych płatności gotówkowych po brak ograniczeń. Bruksela uznała, że ujednolicenie zasad jest konieczne, aby system AML był skuteczny. Z perspektywy instytucji unijnych to krok w stronę większej transparentności, z perspektywy obywateli – realne ograniczenie prywatności finansowej.

Co zmiany oznaczają dla klientów i sprzedawców w praktyce

Dla klientów nowe regulacje oznaczają konieczność zmiany nawyków płatniczych. Przy większych wydatkach gotówka przestanie być wygodną alternatywą, a anonimowość – jednym z jej atutów. Coraz częściej jedyną opcją będzie płatność bezgotówkowa.

Dla sprzedawców to z kolei dodatkowe obowiązki administracyjne: weryfikacja tożsamości, przechowywanie danych i ryzyko wysokich kar za niedopełnienie procedur. Szczególnie odczują to branże operujące drogimi towarami. W praktyce granica między legalną gotówką a nadzorem administracyjnym zostanie jasno wyznaczona – i nie będzie już miejsca na dowolność interpretacji.

Od kiedy i do jakiej kwoty będzie można płacić gotówką?

Zgodnie z nowymi unijnymi regulacjami od 10 lipca 2027 roku w całej Unii Europejskiej zacznie obowiązywać jednolity limit płatności gotówkowych w wysokości 10 tys. euro. Oznacza to, że gotówką będzie można zapłacić maksymalnie do tej kwoty w ramach jednej transakcji. Każda płatność przekraczająca ten próg będzie musiała zostać zrealizowana w formie bezgotówkowej – przelewem, kartą lub innym instrumentem płatniczym pozostawiającym ślad w systemie finansowym. Co istotne, przepisy obejmują również próby obchodzenia limitu poprzez dzielenie jednej transakcji na kilka mniejszych płatności. Jeśli sprzedawca uzna, że są one ze sobą powiązane, będzie zobowiązany potraktować je jako jedną operację przekraczającą dopuszczalny limit. To w praktyce kończy możliwość legalnych dużych zakupów finansowanych gotówką ponad wskazaną kwotę.

Obecnie w Polsce nie obowiązuje jednolity, ogólny limit płatności gotówkowych dla konsumentów, a ograniczenia wynikają głównie z przepisów krajowych dotyczących przedsiębiorców oraz z regulacji przeciwdziałających praniu pieniędzy. Nowe zasady zostały uchwalone na poziomie unijnym w 2024 roku jako element pakietu AML, jednak ich stosowanie zostało odroczone w czasie, aby państwa członkowskie i rynek mogły się do nich przygotować. Od 10 lipca 2027 roku przepisy te staną się bezpośrednio obowiązujące w całej Unii Europejskiej, wprowadzając jednolite limity i zasady identyfikacji przy transakcjach gotówkowych.

3 tys. euro i obowiązkowa identyfikacja kupującego

Jeszcze większą zmianą dla konsumentów jest wprowadzenie progu 3 tys. euro, od którego gotówka przestaje być anonimowa. Przy takich transakcjach sprzedawca będzie zobowiązany do zweryfikowania tożsamości klienta, np. poprzez dowód osobisty lub paszport, oraz do odnotowania danych zgodnie z procedurami przeciwdziałania praniu pieniędzy.

W praktyce dotknie to przede wszystkim zakupów dóbr luksusowych: biżuterii, zegarków, dzieł sztuki, drogich urządzeń elektronicznych czy samochodów. Nawet jeśli zakup jest w pełni legalny, dane kupującego staną się elementem dokumentacji handlowej. Dla wielu osób oznacza to definitywny koniec dyskretnych zakupów za gotówkę, które do tej pory były możliwe w części krajów UE.

Źródła: BiznesInfo, regulacje UE AML, Komisja Europejska