Tyle emerytury dostanie teraz rekordzista w Polsce. Podwyżka go nie ominęła, kwota to nie żart

ZUS dystrybuuje świadczenia seniorów

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, państwowa jednostka odpowiedzialna za gromadzenie składek i wypłatę świadczeń, to absolutny fundament krajowego bezpieczeństwa socjalnego. Jego głównym zadaniem jest ciągła redystrybucja potężnych środków finansowych. Pieniądze wpłacane co miesiąc przez obecnie pracujących trafiają niemal natychmiast na konta dzisiejszych emerytów. Taki model solidarnościowy budzi jednak coraz większe obawy w dobie gwałtownie starzejącego się społeczeństwa.

Liczba osób w wieku produkcyjnym nieustannie maleje, co stanowi bezprecedensowe wyzwanie dla stabilności publicznego funduszu. Ostatnie prognozy wskazują wyraźnie na drastycznie pogarszającą się strukturę demograficzną kraju (według prognozy ludności na lata 2023-2060 opublikowanej przez GUS). Co roku budżet państwa musi dopłacać dziesiątki miliardów złotych z podatków, aby zasypać rosnącą dziurę w systemie. System oparty na międzypokoleniowej umowie funkcjonował bardzo stabilnie przez całe dekady, jednak w dynamicznych realiach wymaga niezwykle ostrożnego zarządzania. Eksperci coraz głośniej mówią o palącej potrzebie powszechnej edukacji finansowej na każdym etapie kariery, ponieważ przyszła emerytura z powszechnego filaru może stanowić zaledwie niewielki ułamek dawnych zarobków.

Zjawisko to potocznie określa się w literaturze mianem stopy zastąpienia (stosunek pierwszej wypłaconej emerytury do ostatniej pensji). Według międzynarodowych analiz wskaźnik ten w Polsce będzie drastycznie spadał i za kilkadziesiąt lat może wynieść zaledwie około 25 procent. Przeciętna emerytura wciąż absolutnie nie pozwala na luksusy, a niezależni analitycy rynkowi regularnie zwracają uwagę na narastające zjawisko skrajnego ubóstwa wśród najstarszych. Warto pamiętać, że zwykła średnia arytmetyczna bywa bardzo złudna. Lepszym wskaźnikiem oddającym faktyczny stan portfeli jest mediana (wartość środkowa dzieląca badany zbiór na równe połowy). Pokazuje ona brutalną prawdę o tym, że połowa świadczeniobiorców otrzymuje co miesiąc kwoty znacznie niższe od urzędowej średniej.

Tak działa polski system emerytalny

Zasada działania polskiego systemu emerytalnego jest w gruncie rzeczy niezwykle prosta, transparentna i pozbawiona jakichkolwiek tajemnic. Wysokość ostatecznej emerytury to bezpośredni wynik dzielenia dwóch konkretnych wartości. Zgromadzony przez wszystkie dziesięciolecia zwaloryzowany kapitał składkowy jest dzielony przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w danym wieku.

Ten drugi, niezwykle kluczowy parametr jest corocznie publikowany w formie specjalnych tablic przez Główny Urząd Statystyczny. Zależność jest w stu procentach matematyczna i całkowicie pozbawiona emocji. Im dłużej pracujemy i im wyższe odprowadzamy z naszych comiesięcznych pensji składki, tym zdecydowanie wyższy będzie ostateczny wynik tego prostego równania. Choć w podstawowych wyliczeniach nie ma miejsca na urzędniczą uznaniowość, to jednak system nadal przewiduje różnego rodzaju przywileje, takie jak emerytury pomostowe i mundurowe, a także szczególne przepisy dla wybranych grup zawodowych. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden istotny szczegół, który często umyka w debacie o finansach.

Nasze oficjalne wynagrodzenie wpisane w umowę bezpośrednio przekłada się na wysokość odprowadzanej składki emerytalnej. Osoby pracujące latami za minimalną stawkę krajową ponoszą w przyszłości dramatyczne koszty. Podobnie nieciekawie sytuacja wygląda w przypadku pracowników zatrudnianych na umowach omijających pełne ozusowanie, a także drobnych przedsiębiorców opłacających jedynie preferencyjne stawki na ubezpieczenie społeczne. Tacy obywatele muszą liczyć się z niezwykle skromnym przelewem w jesieni życia. Świadomość tych mechanizmów pozostawia w naszym kraju wiele do życzenia. Wczesne opuszczenie rynku pracy, natychmiast po osiągnięciu wymaganego wieku, drastycznie obniża wysokość przelewów z kasy państwa. Badania ekonomiczne pokazują jednoznacznie, że każdy dodatkowy przepracowany rok potrafi zwiększyć przyszłe świadczenie nawet o kilkanaście procent. Powody są dwa: po pierwsze, na konto wpadają cenne wpłaty od pracodawcy; po drugie, przewidywany czas pobierania pieniędzy ulega skróceniu.

Zobacz też: Zacznie się 1 marca. ZUS będzie wypłacał po 4500 zł na osobę. Sprawdź, czy się załapiesz

Ten senior dostanie niemal 3 tys. złotych podwyżki emerytury

Kluczowym i absolutnie najważniejszym momentem w kalendarzu każdego polskiego seniora jest 1 marca. To właśnie wtedy następuje powszechna, ustawowa waloryzacja emerytur, czyli coroczne podniesienie kwot wypłacanych świadczeń w ścisłym oparciu o ustalone wcześniej wskaźniki makroekonomiczne. Jej nadrzędnym i głównym celem jest zachowanie realnej siły nabywczej portfeli najstarszych obywateli w obliczu nieustannie rosnących cen rynkowych dóbr i podstawowych usług.

Skomplikowany mechanizm opiera się w uproszczeniu na sumie średniorocznej inflacji konsumenckiej z poprzedniego roku oraz ustawowych 20 procent realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. W minionych latach wyjątkowo wysokiej presji inflacyjnej omawiany wskaźnik potrafił z łatwością sięgać wartości dwucyfrowych. Przykładowo waloryzacja utrzymana na poziomie zbliżonym do kilkunastu procent to dodatkowy ogromny koszt dla budżetu państwa, który zawsze oscyluje w trudnych do wyobrażenia granicach dziesiątek miliardów złotych. Obecnie dynamika wzrostu cen wyraźnie hamuje, co przekłada się na skromniejsze korekty na kontach.

W wyniku waloryzacji najniższa emerytura wzrośnie o 99,58 zł - mówi "Faktowi" Bartosz Gaca dyrektor departamentu świadczeń emerytalno-rentowych w ZUS.

Ustawodawca stosuje jednak równe zasady dla każdego ubezpieczonego, całkowicie niezależnie od grubości jego portfela. Taka rygorystyczna równość wobec prawa prowadzi do potężnych zjawisk skrajnych. To dlatego w mediach co jakiś czas pojawiają się informacje o tym, że wytypowany senior dostanie prawie 3 tys. zł samej podwyżki w marcu. Jak wytłumaczyć ten potężny zastrzyk gotówki?

ZUS chętnie objaśnia ten ewenement. Najwyższa emerytura wypłacana obecnie w Polsce wynosi ponad 50 tys. zł brutto. Otrzymuje ją mężczyzna, który całkowicie legalnie przepracował ponad 60 trudnych lat, przechodząc na odpoczynek w wieku 86 lat. Przez całą długą karierę zawodową ten konkretny obywatel w ogóle nie pobierał zwolnień lekarskich i skrupulatnie gromadził potężny kapitał, który wynosi ponad 2,4 mln zł.

Jego emerytura wzrośnie o około 2,7 tys. zł do poziomu ponad 54 tys. zł - zdradza w rozmowie z "Faktem" Gaca.