Szok energetyczny w Europie. Powrót do normalności może zająć lata

Ataki na instalację Ras Laffan w Katarze

Analitycy rynkowi, w tym Michael Stoppard na łamach „Financial Times”, wskazują na fundamentalną zmianę w charakterze obecnego kryzysu. O ile pierwsze tygodnie napięć w Cieśninie Ormuz budziły nadzieję na szybką normalizację i powrót do stabilnych dostaw, o tyle rzeczywistość zweryfikowała te oczekiwania w sposób brutalny.

Skala kryzysu energetycznego, który został wywołany przez wojnę na Bliskim Wschodzie, jest wciąż niedoceniana. Konflikt eskaluje od tymczasowej blokady transportu surowców do zniszczenia kluczowej infrastruktury - pisze Michael Stoppard dla "FT".

Konflikt ewoluował od czasowego blokowania przepływów handlowych do fizycznego niszczenia infrastruktury krytycznej, co drastycznie zmienia horyzont czasowy ewentualnej poprawy. Obecnie dwumiesięczny okres przywracania pełnej funkcjonalności systemów przesyłowych nie jest już traktowany jako wariant pesymistyczny, lecz jako scenariusz optymistyczny, wręcz życzeniowy.

Sytuacja stała się krytyczna po atakach na instalację Ras Laffan w Katarze, która odpowiada za niemal 20 proc. globalnego zaopatrzenia w skroplony gaz ziemny (LNG). Uderzenie to było odpowiedzią na wcześniejsze działania wymierzone w irańskie złoże South Pars.

Saad al-Kaabi, minister energii Kataru i szef giganta QatarEnergy, wystosował ostrzeżenie: naprawa zniszczeń w Ras Laffan może zająć od trzech do nawet pięciu lat. Oznacza to trwałe usunięcie z rynku około 12,8 mln ton LNG rocznie, co stanowi blisko 3 proc. globalnej podaży tego surowca.

Dynamiczne reakcje na giełdzie - ceny gazu wciąż rosną

Rynki finansowe zareagowały na te doniesienia w sposób niemal histeryczny. Europejskie kontrakty terminowe na gaz odnotowały gwałtowny skok o 35 proc., osiągając wartości ponad dwukrotnie wyższe niż przed wybuchem otwartego konfliktu na Bliskim Wschodzie.

Tak silna aprecjacja cen uderza bezpośrednio w kraje, które w procesie dywersyfikacji źródeł energii postawiły na model dostaw LNG drogą morską. QatarEnergy już zapowiedziało konieczność anulowania części długoterminowych kontraktów, co uderzy w odbiorców w Belgii, Włoszech, ale także w Chinach czy Korei Południowej.

Podczas gdy Niemcy, dzięki specyficznej strukturze swojego portfela importowego, wydają się relatywnie bezpieczne, inne kraje Unii Europejskiej z niepokojem patrzą na swoje zapasy. Polska również znajduje się w grupie państw monitorujących sytuację z najwyższą uwagą. Według danych przekazanych przez Ministerstwo Energii, katarski surowiec stanowi około 10 proc. całkowitego zaopatrzenia naszego kraju.

Grzegorz Łaguna, rzecznik resortu, uspokaja jednak, że polskie dostawy są obecnie zabezpieczone, a ewentualne luki mogą być sukcesywnie uzupełniane z innych kierunków, jeśli zajdzie taka potrzeba. Mimo to, globalny wzrost cen surowca na rynkach spotowych (rynkach transakcji natychmiastowych) nie pozostanie bez wpływu na koszty funkcjonowania przemysłu w całej Europie.

Zobacz też: Czarnek premierem? Tak ocenili go Polacy, w PiS nie będą zadowoleni

Co dalej ze strategią transformacji energetycznej?

Obecny szok energetyczny zmusza przywódców wspólnoty do podjęcia radykalnych kroków, co było widać podczas ostatnich rozmów na wysokim szczeblu w Brukseli. Trwały ubytek 17 proc. katarskiego eksportu LNG to wyrwa, której nie da się zasypać w ciągu kilku miesięcy. Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania dotychczasowe strategie transformacji energetycznej, które zakładały gaz jako paliwo przejściowe, łatwo dostępne na globalnym rynku. W obliczu zniszczeń w Ras Laffan, stabilność staje się towarem deficytowym, za który europejskie gospodarki będą musiały zapłacić rekordową premię.

Długofalowe konsekwencje tego kryzysu wykroczą poza sferę ekonomiczną. Konieczność przebudowy mapy dostaw w warunkach permanentnego zagrożenia infrastruktury na Bliskim Wschodzie może przyspieszyć inwestycje w alternatywne źródła oraz wymusić jeszcze ściślejszą współpracę wewnątrz Unii w zakresie dzielenia się rezerwami.

Źródła: BiznesInfo.pl/BusinessInsider.com.pl/FinancialTimes