Obniżka pensji bez ostrzeżenia. Zagrożone setki tysięcy Polaków z konkretnego rocznika

Dzień po urodzinach i koniec preferencji. Zerowy PIT znika z wypłaty z dnia na dzień

Ulga PIT-0 dla młodych, czyli tzw. zerowy PIT, obowiązuje wyłącznie do ukończenia 26. roku życia i dotyczy przychodów z określonych źródeł, m.in. umowy o pracę oraz umowy-zlecenia, do ustawowego limitu przychodów. Jak podkreślają eksperci, decydujący jest nie okres, którego dotyczy wynagrodzenie, lecz moment jego wypłaty. Oznacza to, że nawet jeśli pracownik wykonywał pracę przed swoimi 26. urodzinami, ale wynagrodzenie otrzymał już po nich, ulga nie ma zastosowania.

W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której pracownicy - często nieświadomi tej zasady - tracą zwolnienie z podatku dochodowego z dnia na dzień. Według wyjaśnień ekspertów podatkowych, prawo do ulgi wygasa dokładnie dzień po ukończeniu 26 lat i nie może być stosowane ani proporcjonalnie, ani „z opóźnieniem”. Dla osób urodzonych w 2000 roku oznacza to, że od 2026 r. każda wypłata będzie już w pełni opodatkowana, nawet jeśli wcześniej przez kilka lat korzystały z preferencji.

ZUS bez ulg. Wynagrodzenie netto wyraźnie spada

Drugim elementem, który znacząco obniża wynagrodzenie netto młodych pracowników, jest utrata zwolnienia ze składek ZUS przy umowach-zleceniach. Do ukończenia 26. roku życia zleceniobiorcy nie podlegają obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne, co sprawia, że ich wynagrodzenie netto jest wyraźnie wyższe niż po przekroczeniu tego wieku. Po urodzinach sytuacja zmienia się automatycznie, bez potrzeby podpisywania nowej umowy czy aneksu.

Dla wielu młodych osób, szczególnie studentów i absolwentów pracujących na zleceniach, oznacza to nagłe i odczuwalne zmniejszenie pensji „na rękę”. Składki ZUS zaczynają być potrącane w pełnym zakresie, a jednocześnie pojawia się obowiązek odprowadzania podatku dochodowego. Jak wskazują specjaliści, różnica w wynagrodzeniu netto może sięgać nawet kilkuset złotych miesięcznie, mimo że formalnie wynagrodzenie brutto pozostaje bez zmian.

Jednym z większych problemów tej sytuacji może być fakt, że wielu młodych pracowników dowiaduje się o spadku wynagrodzenia dopiero w momencie otrzymania wypłaty. Pracodawcy nie mają obowiązku uprzedniego informowania o utracie ulg podatkowych czy składkowych, ponieważ zmiana wynika wprost z przepisów prawa i wieku pracownika. W praktyce oznacza to, że dzień po ukończeniu 26. roku życia pracownik może otrzymać wyraźnie niższą pensję netto, mimo że ani zakres obowiązków, ani stawka brutto nie uległy zmianie.

Niższa wypłata, a pracy tyle samo. Młodzi poznają skutki dopiero przy przelewie

Skala tej różnicy jest najlepiej widoczna na konkretnych wyliczeniach. W przypadku umowy-zlecenia z wynagrodzeniem na poziomie 4806 zł brutto, po ukończeniu 26 lat i objęciu pełnymi składkami oraz podatkiem dochodowym, kwota wypłacona „na rękę” wynosi 3774 zł. Oznacza to realny spadek dochodu o kilkaset złotych miesięcznie wyłącznie na skutek zmiany statusu podatkowo-składkowego pracownika, a nie decyzji pracodawcy.

Dla pracodawców oznacza to konieczność precyzyjnego rozliczania momentu wypłaty wynagrodzeń i prawidłowego naliczania podatków oraz składek od dnia utraty uprawnień. Dla pracowników - realne obniżenie dochodów, które przy niezmienionej pracy bywa odbierane jako faktyczna obniżka pensji przy niezmienionym zakresie obowiązków. Eksperci podkreślają, że jedynym sposobem na złagodzenie skutków tych zmian jest renegocjacja wynagrodzenia brutto, jednak w praktyce nie zawsze jest to możliwe, zwłaszcza w przypadku osób młodych i dopiero rozpoczynających karierę zawodową.