Mandat za zabawy w Lany Poniedziałek. W tych sytuacjach policja interweniuje

Lany Poniedziałek to stary zwyczaj, ale nie daje pełnej swobody

Poniedziałek Wielkanocny w polskiej tradycji ludowej od dawna nazywany jest śmigusem-dyngusem, lanym poniedziałkiem, oblewanką albo polewanką. Jak przypomina Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nazwa powstała z połączenia dwóch dawnych zwyczajów: śmigusa, czyli smagania witkami i polewania wodą, oraz dyngusa, związanego z wykupywaniem się od oblewania. Obrzęd miał korzenie przedchrześcijańskie, a woda symbolizowała oczyszczenie, odrodzenie i budzenie przyrody do życia.

Z czasem dawny obrzęd stał się po prostu wielkanocną zabawą, najczęściej praktykowaną w gronie bliskich, sąsiadów albo znajomych. Policja zwraca jednak uwagę, że tradycja od początku miała raczej wymiar symboliczny, a nie agresywny czy uciążliwy. Dlatego współczesne „psoty” tłumaczone świątecznym zwyczajem nie zawsze będą traktowane pobłażliwie, zwłaszcza gdy naruszają spokój innych albo powodują realne zagrożenie.

W praktyce oznacza to, że samo powołanie się na śmigus-dyngus nie daje automatycznej ochrony przed odpowiedzialnością. Policyjne komunikaty z ostatnich dni podkreślają wprost, że brak umiaru, oblewanie przypadkowych osób albo zachowania w pobliżu jezdni mogą być oceniane już nie jako tradycja, lecz jako wykroczenie lub nawet przestępstwo. Co zatem można robić w lany poniedziałek a czego nie? 

Co wolno robić w lany poniedziałek i kiedy zwyczaj pozostaje legalny

Najbezpieczniejsza forma śmigusa-dyngusa to symboliczne polewanie wodą, najlepiej wśród osób, które akceptują taki zwyczaj. Właśnie na zgodę drugiej osoby i zachowanie umiaru zwracają uwagę policyjne apele. Funkcjonariusze podkreślają, że tradycja nie powinna nikogo narażać na przykrość, straty materialne ani niebezpieczeństwo.

Z prawnego punktu widzenia znaczenie ma też miejsce i sposób zabawy. Im bardziej oblewanie ma charakter symboliczny, odbywa się między znajomymi i z dala od ruchu drogowego, tym mniejsze ryzyko, że policja uzna takie zachowanie za zakłócanie porządku. Komenda Miejska Policji we Wrocławiu przypomniała nawet, że praktykowanie tego zwyczaju z rozsądkiem i należytą miarą może w praktyce oznaczać brak podstaw do uznania czynu za wykroczenie lub przestępstwo.

To ważne rozróżnienie, bo w świąteczny poniedziałek legalna jest tradycja, a nie wszystko, co ktoś spróbuje pod nią podciągnąć. Delikatne skropienie wodą bliskiej osoby, która uczestniczy w zabawie, to zupełnie co innego niż oblanie przechodnia na przystanku, pasażerów autobusu albo kierowcy stojącego na światłach. I właśnie ta granica decyduje o tym, czy kończy się na śmiechu, czy na interwencji patrolu.

Czego nie wolno robić w śmigus-dyngus i jakie grożą za to kary

Problemy zaczynają się wtedy, gdy woda przestaje być elementem symbolicznej zabawy, a staje się uciążliwym albo niebezpiecznym atakiem. Policja wskazuje wprost, że niedopuszczalne jest:

• oblewanie przypadkowych osób w miejscach publicznych, 
• lanie wody z balkonów, 
• używanie wiader zamiast lekkiego psiknięcia,
• oblewanie kierowców, rowerzystów czy pasażerów komunikacji. 

Takie zachowania mogą zostać zakwalifikowane jako wykroczenia, bo naruszają spokój, porządek publiczny albo bezpieczeństwo. Jakie przewidziano kary? 

Jedną z najczęściej przywoływanych podstaw prawnych jest art. 51 Kodeksu wykroczeń, czyli zakłócanie spokoju lub porządku publicznego. Policja przypomina, że w takim przypadku możliwa jest grzywna w postępowaniu mandatowym do 500 zł, a sąd może orzec surowsze kary. Dodatkowo art. 75 Kodeksu wykroczeń przewiduje odpowiedzialność za wylewanie płynów bez zachowania należytej ostrożności, art. 76 za rzucanie przedmiotami w pojazd będący w ruchu, art. 86 za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, art. 90 za tamowanie lub utrudnianie ruchu, a art. 140 za nieobyczajny wybryk w miejscu publicznym.

Jeszcze poważniej wygląda sytuacja, gdy w wyniku „żartu” dojdzie do szkody. Jeżeli oblana osoba straci telefon, dokumenty albo zniszczone zostanie ubranie czy cudze mienie, w grę może wejść art. 124 Kodeksu wykroczeń, a przy poważniejszej szkodzie także art. 288 Kodeksu karnego dotyczący zniszczenia lub uszkodzenia cudzej rzeczy. Ten drugi przepis przewiduje karę od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Z kolei oblanie kogoś wbrew jego woli może w określonych okolicznościach zostać ocenione także jako naruszenie nietykalności cielesnej z art. 217 Kodeksu karnego, zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku.

Osobny problem dotyczy dzieci i nastolatków. Policja od lat przypomina, że jeśli chuligańskich wybryków dopuszczają się osoby małoletnie, konsekwencje mogą dotknąć rodziców lub opiekunów, a sprawy nieletnich między 13. a 17. rokiem życia mogą trafić do sądu rodzinnego. W praktyce oznacza to, że lany poniedziałek warto potraktować jak tradycję do pielęgnowania, ale wyłącznie z rozsądkiem. Im mniej przymusu, brawury i „dowcipów” kosztem obcych osób, tym mniejsze ryzyko, że świąteczna zabawa skończy się wizytą policji.