Jan Śpiewak skrytykował Mentzena i Friza. Poszło o tzw. fundacje
Fundacje rodzinne miały być narzędziem porządkowania sukcesji i ochrony firm przed chaotycznym rozpadem po śmierci założyciela. W praktyce coraz częściej stają się mechanizmem optymalizacji podatkowej, dostępnym wyłącznie dla najzamożniejszych. Choć nazwa sugeruje działalność społeczną, realna funkcja tych podmiotów jest zupełnie inna: bezpieczne pomnażanie dużego kapitału poza standardowym systemem podatkowym.
Skala zjawiska rośnie szybko. W Polsce działa już ponad cztery tysiące fundacji rodzinnych, zakładanych nie tylko przez klasyczne rody biznesowe, ale także przez influencerów, deweloperów i osoby publiczne.
- Fundacja rodzinna pozwala na długoterminową ochronę majątku i odroczenie podatku od zysków kapitałowych
- Optymalizacja podatkowa dostępna w fundacjach rodzinnych budzi zarzuty o tworzenie nierówności w systemie podatkowym
- Influencerzy i przedsiębiorcy coraz częściej wybierają fundacje rodzinne jako sposób zabezpieczenia kapitału i sukcesji
Mechanizm tylko dla wybranych
Jak podkreśla w swoim programie na YouTube “Wiadomości z końca świata” socjolog i aktywista dr Jan Śpiewak, mechanizm fundacji rodzinnych tworzy system dostępny wyłącznie dla najbogatszych.
- To pozwala akumulować i pomnażać majątek w sposób niedostępny dla zwykłych ludzi.
- ocenia działacz społeczny, wskazując, że w praktyce mamy do czynienia z legalnym obejściem zasad, które obowiązują większość podatników.
Fundacja rodzinna nie płaci podatku dochodowego od zysków kapitałowych ani składek na ubezpieczenia społeczne. Oznacza to, że cały wypracowany zysk może być dalej inwestowany bez żadnych potrąceń. Dla przeciętnego przedsiębiorcy czy pracownika to scenariusz nieosiągalny - najpierw podatek, potem ewentualne oszczędzanie. Podatek pojawia się dopiero w momencie wypłaty środków z fundacji. Jeżeli pieniądze trafiają do najbliższej rodziny, beneficjenci są dodatkowo zwolnieni z podatku PIT. W efekcie kapitał przez lata pracuje w pełnej kwocie brutto, a opodatkowanie jest odroczone i ograniczone.
To właśnie ten mechanizm budzi największe kontrowersje. Krytycy wskazują, że fundacje rodzinne tworzą równoległy system podatkowy, niedostępny dla większości społeczeństwa, ale całkowicie legalny dla tych, których stać na odpowiednie doradztwo prawne.
Tak influencerzy i przedsiębiorcy uciekają przed podatkami
Symbolicznym przykładem wykorzystania fundacji rodzinnej jest Friz, czyli Karol Wiśniewski. Influencer otwarcie przyznał, że dzięki fundacji jest zwolniony z podatku od zysków kapitałowych przy obrocie akcjami. W świecie twórców internetowych, gdzie dochody są wysokie, ale niestabilne, to forma finansowej polisy ubezpieczeniowej.
Jeszcze większe emocje wywołał Sławomir Mentzen, który miał sprzedać akcje swojej spółki za pośrednictwem fundacji rodzinnej. Dzięki temu uniknął 23-procentowego podatku, oszczędzając około 3 mln zł. Wskazywano również na możliwość pożyczania środków od własnej fundacji, co w praktyce pozwala korzystać z kapitału bez formalnej wypłaty i bez podatku.
Pojawiają się także doniesienia o finansowaniu prywatnych szkół dzieci czy innych wydatków osobistych poprzez fundację, pod pretekstem kosztów związanych z jej działalnością. To pokazuje, jak cienka bywa granica między legalną optymalizacją, a kreatywnym obchodzeniem systemu.
Andrzej Duda mógł to skończyć
W odpowiedzi na rosnącą krytykę pojawiła się próba uszczelnienia przepisów dotyczących fundacji rodzinnych. Projekt jednak nie wszedł w życie - zawetował go Andrzej Duda. Środowiska prawicowe, w tym Konfederacja, argumentowały, że fundacje chronią polskie firmy przed przejęciem przez zagraniczne podmioty i ułatwiają sukcesję.
Krytycy tych argumentów zwracają uwagę, że w Polsce i tak nie obowiązuje podatek spadkowy w obrębie najbliższej rodziny, co już stanowi ewenement na tle Europy. W tym kontekście fundacje rodzinne nie są narzędziem ratowania firm, lecz kolejną ulgą dla najbogatszych.
Aktywista miejski dr Jan Śpiewak porównuje ten system do gry komputerowej, w której najbogatsi gracze korzystają z kodów na nieskończone złoto. Podczas gdy zwykli uczestnicy oddają część każdego zysku systemowi, posiadacze fundacji mogą inwestować wszystko i zapłacić „daninę” dopiero wtedy, gdy sami uznają to za opłacalne.
Dwa systemy podatkowe w jednym państwie?
Fundacje rodzinne coraz wyraźniej pokazują, że polski system podatkowy funkcjonuje w dwóch równoległych rzeczywistościach. Dla najzamożniejszych stał się narzędziem akumulacji i ochrony kapitału, dla pozostałych podatników pozostaje systemem bieżących obciążeń bez porównywalnych preferencji. W praktyce obowiązujące przepisy sprzyjają dalszej koncentracji majątku w rękach wąskiej grupy, zamiast ograniczać narastające dysproporcje.
Warto podkreślić, że fundacje rodzinne są rozwiązaniem legalnym i zgodnym z obowiązującym prawem, jednak skala korzyści podatkowych sprawia, że coraz częściej stają się przedmiotem publicznej krytyki.
Źródło: BiznesInfo, YouTube
Obserwuj w Google News
