Dziedziczenie emerytury w Polsce. Nadchodzi rewolucja w przepisach, wiadomo kiedy i dla kogo

Możliwa zmiana w polskim systemie emerytalnym

Obecnie obowiązujące przepisy są w tej sprawie jasne. Emerytura w Polsce ma charakter osobisty, co oznacza, że przysługuje wyłącznie konkretnej osobie uprawnionej do jej pobierania. Po śmierci świadczeniobiorcy wypłata emerytury wygasa i rodzina nie może dalej korzystać z tego świadczenia tak, jakby było ono elementem spadku.

W praktyce oznacza to, że dzieci czy inni bliscy nie dziedziczą emerytury po zmarłym rodzicu. System przewiduje oczywiście inne formy wsparcia dla rodziny, jak chociażby renta rodzinna, ale nie jest to tożsame z prostym przejęciem emerytury po zmarłej osobie. Świadczenie emerytalne nie staje się więc majątkiem, który można przekazać kolejnemu pokoleniu.

Właśnie dlatego pojawienie się projektu, który przewidywałby możliwość dziedziczenia wybranego rodzaju emerytury, budzi tak duże zainteresowanie. Taka zmiana oznaczałaby odejście od jednej z podstawowych zasad polskiego systemu ubezpieczeń społecznych i stworzenie szczególnego wyjątku w prawie. 

Dziedziczna emerytura tylko dla wąskiej grupy

Jak na razie nie chodzi o powszechne wprowadzenie dziedziczenia emerytur dla wszystkich Polaków. Jeśli nowe regulacje zostałyby zatwierdzone, miałaby dotyczyć bardzo ograniczonej grupy osób.

Projekt został przygotowany przez Ministerstwo Sportu i Turystyki i przewiduje możliwość przejęcia świadczenia po zmarłym rodzicu przez jego dzieci. Nadal jednak nie ma pełnej jasności co do ostatecznych zasad przyznawania takiego wsparcia. Rozważane są różne warianty, a część szczegółów pozostaje jeszcze otwarta.

W debacie pojawiają się między innymi pytania, czy nowe prawo obejmowałoby wyłącznie dzieci niepełnoletnie, czy także pełnoletnich potomków w określonej sytuacji życiowej. Dyskutowane jest również wprowadzenie kryterium dochodowego, które uzależniałoby wypłatę świadczenia od sytuacji materialnej rodziny. Niewykluczone są także dodatkowe wymogi formalne, które trzeba byłoby spełnić, aby w ogóle uzyskać prawo do przejęcia pieniędzy po zmarłym rodzicu.

Już dziś wiadomo jednak, że jeśli przepisy weszłyby w życie, nie stworzyłyby ogólnej zasady dziedziczenia świadczeń emerytalnych. Byłby to wyjątek skierowany do wąskiego grona beneficjentów. To właśnie ten ograniczony zakres projektu sprawia, że jedni traktują go jako symboliczne rozwiązanie dla szczególnie zasłużonych rodzin, a inni jako niebezpieczny precedens mogący otworzyć drogę do kolejnych roszczeń podobnych grup zawodowych. Kogo dokładnie miałaby objąć ta zmiana? 

Emerytury olimpijskie mogą być dziedziczne

Możliwość dziedziczenia miałaby dotyczyć tzw. emerytur olimpijskich. To szczególne świadczenie przysługujące sportowcom, którzy zdobyli złoty medal na igrzyskach olimpijskich lub paraolimpijskich. Nie jest to więc klasyczna emerytura wypłacana przez ZUS w ramach powszechnego systemu, lecz specjalne świadczenie honorowe przyznawane za wybitne osiągnięcia sportowe.

W 2025 roku emerytura olimpijska wynosiła 4967,95 zł brutto miesięcznie, a po podwyżce od stycznia jej wysokość wzrosła do 5116,99 zł miesięcznie. Co istotne, świadczenie to nie jest obciążone podatkiem dochodowym ani składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, dlatego uprawnieni otrzymują pełną kwotę. Obecnie korzysta z niego blisko 600 sportowców. Projekt zakłada, że po śmierci medalisty jego dzieci mogłyby przejąć świadczenie. To właśnie ta możliwość byłaby pierwszym przypadkiem w polskim systemie publicznym, w którym emerytura lub świadczenie o charakterze emerytalnym mogłoby zostać przekazane następnemu pokoleniu. Z tego powodu sprawa budzi duże emocje.

Na razie projekt pozostaje na etapie prac legislacyjnych i nie ma jeszcze ostatecznej decyzji co do jego dalszego losu. Pojawiały się jednak informacje, że przy sprzyjającym scenariuszu nowe przepisy mogłyby wejść w życie jeszcze w 2026 roku. To oznacza, że temat będzie wracał w debacie publicznej, bo dotyka nie tylko sportowców, lecz także fundamentów całego systemu świadczeń.

Proponowana zmiana nie oznaczałaby powszechnego dziedziczenia emerytur w Polsce. Byłby to szczególny wyjątek odnoszący się do bardzo ograniczonej grupy osób pobierających emeryturę olimpijską. Nawet jeśli regulacja objęłaby niewielu beneficjentów, jej znaczenie mogłoby wykraczać daleko poza samą grupę sportowców i stać się początkiem szerszej dyskusji o tym, czy w przyszłości polski system emerytalny powinien dopuścić kolejne wyjątki od dotychczasowych zasad.