30 dni i koniec. Te osoby pożegnają się z darmowym leczeniem na NFZ. Prawo jest bezlitosne

Tak działa ubezpieczenie zdrowotne

Powszechne ubezpieczenie zdrowotne, które w trakcie trwania etatu wydaje się czymś tak oczywistym jak powietrze, w rzeczywistości uzależnione jest od posiadania ważnego tytułu do ubezpieczenia, którym nie musi być wyłącznie etat, oraz od regularnego odprowadzania składek. W momencie rozwiązania umowy o pracę ochrona wcale nie trwa w nieskończoność, a system uruchamia bezlitosny licznik, o którym wielu pracowników nie ma pojęcia.

Przeoczenie kluczowych terminów może skutkować tym, że za nagłą wizytę na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym czy konieczny zabieg zapłacimy z własnej kieszeni. Kwoty te mogą zrujnować i tak nadwątlony brakiem pensji domowy budżet. Mechanizm działania Narodowego Funduszu Zdrowia jest dla przeciętnego obywatela często nieprzejrzysty. Wychodzimy z założenia, że w państwie opiekuńczym prawo do darmowego leczenia przysługuje nam z urzędu, tymczasem system ten opiera się na twardej matematyce i przepływach pieniężnych między pracodawcą, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a płatnikiem świadczeń.

Każdego miesiąca z naszej pensji brutto potrącana jest składka zdrowotna, która stanowi bilet wstępu do publicznej służby zdrowia. W momencie, gdy pracodawca składa w ZUS formularz ZWUA, czyli wyrejestrowanie z ubezpieczeń, system otrzymuje sygnał, że strumień pieniędzy wysechł. Nie oznacza to jednak, że drzwi przychodni i szpitali zamykają się przed nami natychmiast po oddaniu przepustki. Ustawodawca przewidział okres ochronny, który ma stanowić bufor bezpieczeństwa. Jego długość jest ściśle limitowana i nie podlega negocjacjom, a wielu zwolnionych pracowników żyje w błędnym przekonaniu, że ubezpieczenie działa do końca miesiąca kalendarzowego.

Wtedy ubezpieczenie zdrowotne wygasa

Kluczową zasadą, którą powinien znać każdy pracownik, niezależnie od formy zatrudnienia, jest reguła trzydziestu dni. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wygasa po upływie 30 dni od dnia ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. W praktyce oznacza to, że zegar zaczyna tykać od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę, a nie od daty otrzymania ostatniego przelewu z wynagrodzeniem.

Jeśli w tym czasie nie uzyskamy nowego tytułu do ubezpieczenia, czy to poprzez nową pracę, działalność gospodarczą, czy rejestrację w urzędzie pracy, system e-WUŚ w końcu przestanie potwierdzać nasze uprawnienia i zaświeci się na czerwono. To właśnie status bezrobotnego jest najczęściej wykorzystywaną deską ratunku, która pozwala zachować ciągłość ubezpieczenia. Warto jednak pamiętać, że samo zarejestrowanie się w "pośredniaku” to nie tylko formalność gwarantująca ubezpieczenie, ale też obowiązek gotowości do podjęcia pracy. Inną opcją jest zgłoszenie do ubezpieczenia przez członka rodziny, małżonka lub rodzica, co jest rozwiązaniem bezpłatnym. Wymaga ono jednak dopełnienia formalności u płatnika składek osoby zgłaszającej.

Zobacz też: Na tę refundację z NFZ może liczyć niemal każdy. To 800, a nawet 1000 zł dofinansowania

Te osoby nie stracą tak szybko ubezpieczenia zdrowotnego

Choć standardowo prawo do świadczeń zdrowotnych wygasa po 30 dniach od utraty tytułu do ubezpieczenia (np. po zakończeniu umowy o pracę), istnieją istotne wyjątki, o których warto wiedzieć. W niektórych sytuacjach okres ochronny jest bowiem znacznie dłuższy i ma to szczególne znaczenie zwłaszcza dla osób młodych oraz tych znajdujących się w trudniejszej sytuacji życiowej.

Dłuższy dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej przysługuje m.in.:

• uczniom szkół ponadpodstawowych oraz osobom skreślonym z listy uczniów - zachowują oni prawo do świadczeń przez 6 miesięcy od zakończenia nauki;
• osobom, które utraciły status studenta - w ich przypadku darmowa opieka zdrowotna przysługuje jeszcze przez 4 miesiące od dnia zakończenia studiów;
• osobom z zawieszoną rentą socjalną - mogą one korzystać ze świadczeń zdrowotnych nawet przez 90 dni od utraty ubezpieczenia.

To ważna informacja, ponieważ zakończenie nauki lub zmiana statusu zawodowego nie oznacza automatycznej i natychmiastowej utraty prawa do leczenia finansowanego przez NFZ. Aby dodatkowo zabezpieczyć się na wypadek nagłych sytuacji zdrowotnych, warto rozważyć zgłoszenie do ubezpieczenia jako członek rodziny (np. przez współmałżonka, rodzica lub dziecko), wykupienie dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ albo rejestrację w urzędzie pracy, która również zapewnia ciągłość ubezpieczenia.