Zostałeś pominięty w testamencie? Dostaniesz pieniądze mimo wszystko, ale jeden termin jest kluczowy

Testament to nie wyrok. Kto ma prawo do gigantycznych pieniędzy?

Większość Polaków żyje w błędnym przekonaniu, że ostatnia wola zmarłego całkowicie zamyka drogę do dziedziczenia. Tymczasem instytucja zachowku po spadku (art. 991 Kodeksu cywilnego) to potężny mechanizm obronny. Chroni on najbliższą rodzinę przed nagłym pozbawieniem majątku. Prawo do żądania gotówki od spadkobiercy testamentowego mają: dzieci (i dalsi zstępni), małżonek oraz rodzice zmarłego - o ile dziedziczyliby w normalnym trybie ustawowym.

Nie mówimy tu o symbolicznych kwotach. Standardowo zachowek wynosi równe 50 proc. wartości udziału, który przypadłby danej osobie z ustawy. Kwota ta rośnie aż do dwóch trzecich (66,6 proc.), jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub jest osobą niepełnoletnią. W przypadku, gdy w skład spadku wchodzi mieszkanie, dom czy udziały w dobrze prosperującej firmie, mówimy o roszczeniach rzędu dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych. Ważne jednak, by w emocjach po stracie bliskiego nie zapomnieć o kalendarzu.

Bezlitosna pułapka czasowa. 5 lat mija szybciej, niż myślisz

Najczęstszy powód utraty prawa do zachowku to nie brak wiedzy, ale zwlekanie. Rodziny często chcą „dogadać się po cichu”, przeczekać żałobę albo uniknąć kłótni przy stole. Tymczasem art. 1007 Kodeksu cywilnego jest nieubłagany: roszczenie o zachowek przedawnia się dokładnie po 5 latach od ogłoszenia testamentu (lub od otwarcia spadku, jeśli dochodzimy uzupełnienia zachowku).

Jak wynika z dzisiejszych analiz prawniczych, to właśnie odkładanie sprawy na później jest najdroższym błędem. Aby ruszyć z procesem, trzeba zgromadzić solidne „papiery”: akt zgonu, testament, akty stanu cywilnego udowadniające pokrewieństwo oraz twarde dowody na wartość majątku (wyciągi z kont, wyceny nieruchomości). Im większy majątek, tym większa pokusa dla drugiej strony, by grać na zwłokę. Jeśli przegapisz 5-letni termin, roszczenie po prostu przepadnie, a pieniądze zostaną w obcej kieszeni.

Od czego zacząć walkę o zachowek? Ten dokument to podstawa

Sprawy o zachowek nie trzeba od razu zaczynać od sądowej batalii. Pierwszym, absolutnie kluczowym krokiem, powinno być oficjalne wezwanie do zapłaty wysłane do spadkobiercy. To formalny dokument, w którym określamy żądaną kwotę i dajemy szansę na polubowne załatwienie sprawy. Działanie „na słowo” i ustne obietnice w świetle prawa nie znaczą zupełnie nic.

Jeśli wezwanie zostanie zignorowane, pozostaje złożenie pozwu. Zachowek po spadku to nie abstrakcyjne paragrafy – to bardzo często walka o zabezpieczenie własnej przyszłości finansowej. Testament może wykluczyć Cię z podziału majątku, ale nie zabiera Ci prawa do pieniędzy. Warunek jest jeden: liczą się twarde dowody, konkretne daty i szybka, zdecydowana reakcja.