Świadczenie 800 plus do likwidacji? Kontrowersyjna petycja trafiła do Sejmu

Propozycja wymiany podatku na świadczenia

Jesienią ubiegłego roku do sejmowej Komisji ds. Petycji wpłynął dokument, który mógłby wywrócić do góry nogami dotychczasową umowę społeczną w Polsce. Autor petycji zaproponował radykalne uproszczenie systemu finansów publicznych poprzez likwidację podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

W zamian za pozostawienie większej gotówki w kieszeniach pracujących państwo miałoby zrezygnować z wypłaty sztandarowych programów socjalnych: 800 plus oraz 13. i 14. emerytury. Argumentacja wnioskodawcy opierała się na autorskich obliczeniach, które wskazywały na zaskakującą zbieżność kwot płynących do budżetu i z niego wypływających.

Wpływy z podatku PIT w 2024 roku oszacowano na poziomie około 97,6 mld złotych. Co ciekawe, suma wydatków na wspomniane programy wsparcia niemal idealnie pokrywa się z tą wartością. Koszt świadczenia wychowawczego to blisko 70 mld złotych, natomiast dodatkowe wypłaty dla seniorów pochłaniają odpowiednio 13 mld (trzynastka) oraz 14 mld złotych (czternastka).

Łącznie daje to sumę 97 mld złotych, co zdaniem autora propozycji czyni operację „neutralną” dla skarbu państwa, a jednocześnie zbawienną dla obywateli pod względem biurokratycznym. Likwidacja PIT oznaczałaby przecież koniec corocznych rozliczeń, skomplikowanych ulg i formularzy, którymi żyją miliony Polaków każdej wiosny.

Zniesienie podatku PIT byłoby rozwiązaniem powszechnym, z którego skorzystaliby wszyscy podatnicy, w tym emeryci i osoby pracujące wychowujące dzieci. System podatkowy stałby się prostszy, bardziej przejrzysty i sprawiedliwy – podkreślał autor petycji.

Autorzy wniosku podkreślali również, że dotychczasowy model wsparcia nie spełnił swoich demograficznych obietnic. Program 800 plus, mimo ogromnych nakładów, nie doprowadził do oczekiwanego przełomu w kwestii dzietności.

Dodatkowo wskazano, że brak progów dochodowych przyznawania pomocy kłóci się z klasyczną definicją wsparcia socjalnego, które powinno trafiać przede wszystkim do najuboższych. Z kolei dodatkowe emerytury określono jako stały ciężar dla budżetu, który w ograniczony sposób realnie poprawia sytuację materialną osób starszych w obliczu rosnącej inflacji (procesu spadku siły nabywczej pieniądza).

Kontrowersyjna petycja - jest reakcja Sejmu

Mimo wizji uproszczenia systemu sejmowa Komisja ds. Petycji podczas lutowego posiedzenia podjęła jednoznaczną decyzję o odrzuceniu projektu. Kluczowe okazały się tu dwie ekspertyzy – jedna przygotowana przez Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji, a druga sporządzona przez stałego doradcę komisji.

Eksperci zwrócili uwagę na błąd w założeniach wnioskodawcy, który patrzył na finanse publiczne wyłącznie przez pryzmat budżetu centralnego, zapominając o fundamencie funkcjonowania lokalnych społeczności.

Podatek dochodowy od osób fizycznych jest bowiem fundamentem finansowym jednostek samorządu terytorialnego. Jego nagłe zniknięcie oznaczałoby katastrofę dla gmin, miast i powiatów, które z udziałów w PIT finansują szkoły, drogi czy transport publiczny.

Uszczuplenie dochodów samorządów w takim stopniu uniemożliwiłoby realizację podstawowych zadań publicznych, co mogłoby doprowadzić do paraliżu wielu regionów kraju. Szefowa komisji Urszula Augustyn podkreśliła, że opinie specjalistów były w tej kwestii druzgocące dla petycji, a żaden z posłów nie zgłosił sprzeciwu wobec odrzucenia wniosku.

W debacie publicznej pojawił się jednak jeszcze inny, równie rewolucyjny pomysł, sformułowany przez ekspertów Klubu Jagiellońskiego. Zaproponowali oni wygaszenie 800 plus na rzecz utworzenia Funduszu Przyszłości. Zamiast comiesięcznych wypłat, każde dziecko miałoby otrzymać na start kwotę 200 tys. złotych, która byłaby inwestowana na indywidualnym koncie.

Środki te rodzice mogliby przeznaczyć na konkretne cele: edukację, zdrowie lub wkład własny na mieszkanie. Choć propozycja brzmi nowocześnie, Polacy podchodzą do niej z ogromną rezerwą. Z sondażu SW Research dla „Wprost” wynika, że aż 60 proc. respondentów nie akceptuje takiego rozwiązania, a poparcie deklaruje jedynie co piąty badany.

Zobacz też: Wystarczy dzień spóźnienia i się nie wypłacisz. Kara sięga nawet 9610 zł

Czy harmonogram wypłat 800 plus w 2026 pozostanie bez zmian?

Dla milionów rodziców najważniejszą informacją pozostaje fakt, że obecne zasady przyznawania świadczeń pozostają stabilne. Program, który zadebiutował w kwietniu 2016 roku jako 500 plus, przeszedł z początkiem 2024 roku waloryzację do kwoty 800 złotych. To właśnie ta kwota ma stanowić podstawę domowych budżetów w nadchodzącym okresie świadczeniowym, który rozpocznie się już 1 czerwca i potrwa do końca maja przyszłego roku.

Mimo odrzucenia przez Sejm pomysłów o likwidacji świadczenia, beneficjenci muszą pamiętać o formalnościach, aby zachować ciągłość finansową. Nabór wniosków na nowy okres trwa od 1 lutego, a kluczową datą jest koniec kwietnia – złożenie dokumentów do tego terminu gwarantuje, że przelewy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będą spływać bez żadnej przerwy. Systematyczność w składaniu wniosków jest kluczowa, gdyż spóźnienie może oznaczać wypłatę środków z wyrównaniem dopiero w późniejszych miesiącach.