Nie każdy zyska na przeliczeniu emerytury. ZUS wskazuje, kiedy warto działać

To kluczowy wskaźnik przy obliczaniu wysokości emerytury

System emerytalny w Polsce, oparty na algorytmach uwzględniających zgromadzony kapitał oraz średnie dalsze trwanie życia, bywa dla przeciętnego obywatela labiryntem nie do przejścia. Większość z nas przyjmuje pierwszą decyzję organu rentowego z pokorą, zakładając, że urzędnicy uwzględnili absolutnie wszystkie zmienne. Tymczasem mechanizm ten jest ściśle uzależniony od kompletności dokumentacji, jaką sami dostarczymy w momencie składania wniosku o świadczenie.

Warto mieć świadomość, że emerytura nie jest wartością stałą w czasie, o czym świadczą choćby coroczne waloryzacje, mające na celu ochronę siły nabywczej pieniądza przed skutkami inflacji, jednak to nie inflacja, a nasze indywidualne akta zawodowe stanowi najczęstszy klucz do podniesienia kwoty przelewu.

Eksperci podkreślają, że kluczowym wskaźnikiem jest tutaj kapitał początkowy, czyli odtworzona kwota składek na ubezpieczenie emerytalne sprzed 1999 roku. To właśnie w tym obszarze najczęściej dochodzi do niedoszacowań, wynikających z braku archiwów upadłych zakładów pracy czy niekompletnych świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych operuje wyłącznie na twardych dowodach, co oznacza, że każde nowo odnalezione zaświadczenie o zarobkach z lat młodości może stać się podstawą do rewizji dotychczasowych ustaleń. Nie jest to jedynie teoretyczna możliwość, lecz realny instrument finansowy, który pozwala na korektę świadczenia w oparciu o staż pracy, którego wcześniej nie udało się udowodnić.

W tych przypadkach warto zwrócić się do ZUS-u o ponowne przeliczenie emerytury

Pytanie o to, kiedy warto zapukać do drzwi ZUS z wnioskiem o przeliczenie, znajduje odpowiedź w kilku konkretnych scenariuszach. Najbardziej oczywistym jest kontynuowanie aktywności zawodowej już po przejściu na emeryturę. Każdy miesiąc opłacania nowych składek przez pracującego seniora buduje nową pulę kapitału, którą można dodać do już wypłacanego świadczenia.

W takim przypadku wniosek o doliczenie składek można składać nie częściej niż raz w roku lub po ustaniu zatrudnienia. To prosta matematyka: większa suma składek podzielona przez aktualną tablicę średniego trwania życia musi dać wyższy wynik końcowy. Kolejnym argumentem za ponownym przeliczeniem jest odnalezienie dokumentów potwierdzających okresy składkowe lub nieskładkowe, które wcześniej nie były znane organowi rentowemu.

Szczególną grupą, która powinna zainteresować się tym tematem, są osoby mające prawo do przeliczenia kapitału początkowego w związku ze zmianą przepisów. Przykładem może być uwzględnienie okresu opieki nad dzieckiem (urlopu wychowawczego) jako okresu składkowego, co dla wielu kobiet stało się szansą na podwyżkę emerytury o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset złotych. Również ukończenie studiów wyższych, jeśli dokumenty potwierdzające dyplom nie zostały wcześniej dołączone do akt, wpływa na wymiar stażu pracy.

ZUS zaznacza jednak wyraźnie, że przeliczenie nie następuje z urzędu – to emeryt musi wyjść z inicjatywą i złożyć odpowiedni formularz ERPO, poparty stosownymi dowodami. Czy każda próba kończy się sukcesem? Organ rentowy uspokaja: jeśli po przeliczeniu kwota świadczenia miałaby być niższa niż dotychczasowa, ZUS pozostanie przy korzystniejszym dla klienta wariancie.

Zobacz też: Nowe zasady i marcowa waloryzacja renty wdowiej. Nowy limit wypłat w 2026 roku

Zmiany w tablicach życia ważnym czynnikiem podczas wyliczania emerytury

Najbardziej intrygującym momentem na złożenie wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury jest zmiana tablic średniego dalszego trwania życia, publikowanych co roku przez Główny Urząd Statystyczny. Te dane statystyczne określają, przez ile miesięcy – czysto teoretycznie – będziemy pobierać świadczenie. Im mniejsza liczba miesięcy w mianowniku, tym wyższa emerytura.

Co istotne, osoby, które osiągnęły wiek emerytalny w poprzednich latach, a wniosek o świadczenie składają dopiero teraz, mogą wybrać, czy chcą być rozliczone według tablicy obowiązującej w dniu złożenia wniosku, czy tej z dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Wybór najkorzystniejszego wariantu jest w tym przypadku w pełni legalną optymalizacją portfela seniora.

Decyzja o ponownym przeliczeniu ma sens zwłaszcza wtedy, gdy dysponujemy nowymi dowodami na wysokość zarobków (np. druki Rp-7) lub gdy po raz pierwszy udowadniamy pracę w trudnych warunkach, co może zmienić charakter naszego świadczenia lub dodać do niego stosowne dodatki. Według danych ZUS, tysiące emerytów rocznie korzysta z tej drogi, a średnie podwyżki wynikające z przeliczeń często przekraczają standardowe wskaźniki waloryzacji.

Warto zatem przejrzeć domowe archiwa i sprawdzić, czy wszystkie lata nauki, opieki nad dziećmi oraz pracy w nieistniejących już przedsiębiorstwach zostały należycie wycenione. W dobie rosnących kosztów utrzymania, każdy dodatkowy procent wywalczony w relacji z ubezpieczycielem może okazać się kluczowy dla zachowania standardu życia na emeryturze.