Kto naprawdę zarabia na modernizacji armii? Prywatny biznes wypiera państwowe giganty

Miliardy na armię. Polska zbrojeniówka wchodzi w nową epokę

Polska zwiększa wydatki na obronność w tempie, którego wcześniej nie notowano. Już dziś nakłady na armię sięgają około 4,8 proc. PKB, co plasuje kraj w światowej czołówce pod względem wydatków wojskowych. Według planów rządu poziom ten może w najbliższych latach wzrosnąć nawet do 5 proc. PKB, co oznacza setki miliardów złotych przeznaczonych na modernizację armii.

Szacuje się, że tylko w najbliższym czasie do sektora obronnego trafi około 185 miliardów złotych, a cały portfel zamówień wojskowych do 2035 roku może przekroczyć 700 miliardów złotych. Tak ogromny strumień pieniędzy ma nie tylko zwiększyć zdolności obronne kraju, ale również przekształcić samą strukturę przemysłu zbrojeniowego.

W praktyce oznacza to przejście od produkcji opartej na manualnych procesach do wysoko zautomatyzowanych linii produkcyjnych, które będą w stanie wytwarzać sprzęt wojskowy w znacznie większej skali. Strumień zamówień ma też napędzić współpracę z tysiącami firm w całej gospodarce – szacuje się, że nawet 12 tysięcy przedsiębiorstw może być powiązanych z sektorem obronnym jako dostawcy lub podwykonawcy.

ZOBACZ MATERIAŁ WIDEO NA TEN TEMAT:

Państwowi giganci kontra prywatne firmy. Różnica w zyskach jest ogromna

Ogromne inwestycje w zbrojeniówkę ujawniają jednak bardzo wyraźny podział w samej branży. Z jednej strony działają państwowe przedsiębiorstwa, które dysponują potężną infrastrukturą i odpowiadają za produkcję ciężkiego sprzętu wojskowego. Z drugiej – prywatne firmy technologiczne, które specjalizują się w elektronice, dronach i oprogramowaniu.

Różnice w modelu działania przekładają się na wyniki finansowe. Państwowe zakłady produkujące sprzęt pancerny czy artylerię muszą utrzymywać ogromne hale produkcyjne, ciężkie maszyny i kosztowną infrastrukturę przemysłową. To powoduje, że zwroty z aktywów w takich spółkach sięgają zaledwie około 6 proc.

Zużycie kapitału jest ogromne, a cykl produkcyjny bardzo długi. Zakłady często muszą finansować produkcję przez wiele miesięcy zanim otrzymają zapłatę z budżetu państwa.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja prywatnych firm technologicznych. Przedsiębiorstwa koncentrujące się na dronach, systemach komunikacji czy oprogramowaniu wojskowym działają w znacznie lżejszym modelu biznesowym. Dzięki temu mogą osiągać marże operacyjne rzędu 25 proc., a zwroty z kapitału przekraczają nawet 50 proc.. To pokazuje, jak ogromną wartość w nowoczesnej zbrojeniówce mają dziś technologie i własność intelektualna.

Braki kadrowe i stare maszyny. To może zatrzymać rozwój sektora

Pomimo gigantycznych pieniędzy branża zbrojeniowa zmaga się z poważnymi problemami strukturalnymi. Jednym z najważniejszych jest przestarzały park maszynowy, który ogranicza zdolności produkcyjne wielu zakładów.

Aby realizować ambitne plany produkcji sprzętu wojskowego – takich jak setki wozów bojowych czy tysiące sztuk artylerii – konieczna będzie szybka wymiana całej infrastruktury produkcyjnej. Oznacza to inwestycje w nowoczesne obrabiarki CNC, automatyczne linie montażowe i roboty przemysłowe.

Drugim poważnym problemem jest rynek pracy. Polska gospodarka działa dziś praktycznie przy pełnym zatrudnieniu, a stopa bezrobocia według metodologii unijnej wynosi około 3,2 proc.. W takiej sytuacji pozyskanie tysięcy nowych specjalistów dla sektora zbrojeniowego będzie niezwykle trudne.

Firmy będą musiały konkurować o inżynierów z branżą IT czy sektorem motoryzacyjnym. W praktyce oznacza to rosnące wynagrodzenia dla automatyków, programistów i specjalistów od sztucznej inteligencji. Z punktu widzenia przedsiębiorstw może to znacząco podnieść koszty produkcji sprzętu wojskowego.

Surowce z Chin i nowa ekonomika wojny

Rozwój polskiej zbrojeniówki zależy również od globalnych łańcuchów dostaw. Jednym z największych problemów jest dostęp do surowców strategicznych. Szczególnie dotyczy to magnesów ziem rzadkich, które są kluczowe dla produkcji nowoczesnej elektroniki wojskowej.

Według danych branżowych aż 98 proc. takich komponentów trafiających do polskich fabryk pochodzi z Chin. Oznacza to ogromną zależność od azjatyckich dostawców i potencjalne ryzyko w przypadku napięć handlowych lub politycznych.

Jednocześnie zmienia się sama ekonomika prowadzenia wojny. Tradycyjne systemy uzbrojenia – takie jak zaawansowane rakiety manewrujące kosztujące nawet 2 miliony dolarów za sztukę – zaczynają ustępować miejsca znacznie tańszym rozwiązaniom.

Coraz większą rolę odgrywają roje dronów, których pojedyncze egzemplarze mogą kosztować około 150 tysięcy złotych. Dzięki masowej produkcji takie systemy pozwalają osiągnąć podobny efekt militarny przy znacznie niższych kosztach.

Polska branża obronna zaczyna dostrzegać ten trend i rozwija współpracę z zagranicznymi partnerami technologicznymi. W praktyce oznacza to budowę ekosystemu, w którym krajowe firmy będą koncentrować się na najbardziej zaawansowanych elementach technologii, a część komponentów nadal będzie pochodziła z zagranicy.

Źródła: Biznes Info