Zapas gotówki w domu? Banki przygotowują na czarny scenariusz. Domański stawia sprawę jasno

Iluzja całkowitego bezpieczeństwa cyfrowego pieniądza

Dynamika rozwoju płatności bezgotówkowych nad Wisłą należy do najwyższych w Unii Europejskiej. Płatności bezgotówkowe zdominowały naszą codzienność do tego stopnia, że wielu z nas tygodniami nie nosi w portfelu ani jednego banknotu. Płacimy telefonami, zegarkami, a systemy natychmiastowych przelewów stały się standardem. Taka wygoda ma jednak swoją cenę, z każdym rokiem silniej uzależnia nas od bezawaryjnej infrastruktury teleinformatycznej oraz stabilnych dostaw prądu.

Mimo ogromnej popularności rozwiązań cyfrowych, gotówka w Polsce wciąż cieszy się dużym zaufaniem, choć pełni dziś nieco inną funkcję. Polacy cenią fizyczne banknoty, co widać szczególnie w okresach rynkowej niepewności. Według statystyk Narodowego Banku Polskiego, w ubiegłym roku wartość gotówki w obiegu przekroczyła 446 miliardów złotych. Znaczna część społeczeństwa traktuje ten środek płatniczy jako bezpieczną przystań dla oszczędności. 

Zawsze pojawia się pytanie o optymalne proporcje w zarządzaniu budżetem. Choć pragmatycznie inwestujemy w perspektywiczne akcje na giełdzie, na co dzień intuicyjnie czujemy potrzebę posiadania namacalnego majątku. Ta psychologiczna potrzeba bezpieczeństwa okazuje się dziś niezwykle trafna. Z analitycznego punktu widzenia stanowi ona solidne uzasadnienie dla dywersyfikacji ryzyka, o czym coraz głośniej mówią nadzorcy rynków finansowych w regionie.

Czarna godzina wyłącza sklepowe terminale. Na to powinni się przygotować Polacy

Obecna dekada nie szczędzi nam trudnych doświadczeń. Wojna za wschodnią granicą oraz dotkliwy kryzys energetyczny to ogromne wyzwania, które brutalnie przetestowały odporność wielu gospodarek. Wydarzenia te przypominają, że całkowite bezpieczeństwo systemów nie istnieje. Nawet krótkotrwałe przerwy w usługach cyfrowych wywołują chaos i paraliżują łańcuchy dostaw. Co jednak stanie się, gdy wirtualny zapis na koncie zniknie z ekranu smartfona w wyniku ataku lub awarii?

Kataklizmy stanowią równie poważne zagrożenie dla cywilizacji opartej na danych. Poważne powodzie czy gwałtowne wichury potrafią z dnia na dzień uszkodzić kluczowe linie przesyłowe, prowadząc do paraliżu wielkich metropolii. Blackouty energetyczne w ułamku sekundy uniemożliwiają funkcjonowanie bankomatów i sklepowych terminali POS. Sytuacja dramatycznie się wtedy zmienia, nawet posiadając ogromne sumy na cyfrowym rachunku, w obliczu braku prądu nie kupimy w osiedlowym sklepie podstawowych produktów, takich jak woda czy leki.

Eksperci systematycznie radzą, by odpowiednio wcześnie zabezpieczyć się na każdą ewentualność. Każde gospodarstwo domowe powinno utrzymywać skompletowany plecak ewakuacyjny - poza latarką, apteczką czy ciepłą odzieżą, musi w nim znaleźć się gotówka. Ważne, aby była ona rozmieniona na drobne nominały, ponieważ w warunkach kryzysowych wydawanie reszty może okazać się barierą nie do pokonania dla sprzedawcy. Taki rezerwowy fundusz daje realną przewagę w pierwszych godzinach chaosu. 

Zobacz też: Emerytura dla duchownych w Polsce. Tyle dostaje ksiądz rekordzista

Ministerstwo Finansów zabrało głos w sprawie. To Domański powiedział o gotówce w domach Polaków

Do grona instytucji ostrzegających przed nadmiernym zachwytem technologią dołączył estoński bank centralny. W komunikacie Eesti Pank zalecił obywatelom odłożenie gotówki na czarną godzinę. Według założeń, domowy majątek powinien zapewnić przetrwanie rodziny przez tydzień bez dostępu do udogodnień cyfrowych. Argumentacja nadzorcy kładzie nacisk na realne niebezpieczeństwo ataków hakerskich na obiekty infrastruktury krytycznej. Wskazuje się też na potencjalne turbulencje związane z planami wprowadzenia cyfrowego euro.

W Estonii posługiwanie się gotówką dotyczy zaledwie kilku procent obywateli, co czyni to społeczeństwo jednym z najbardziej scyfryzowanych na świecie. Właśnie dlatego uświadamianie o konieczności posiadania rezerw ma tam fundamentalne znaczenie. Dość wymowny ton kampanii w Tallinie został skomentowany przez polskie Ministerstwo Finansów, które bacznie obserwuje zachowania konsumentów. Z perspektywy Polski problem wymaga jednak innego podejścia narracyjnego. 

Minister Andrzej Domański, komentując w mediach estońskie rekomendacje, zaznaczył: Polakom nie trzeba o podstawach przypominać. Przechowywanie majątku w domowych sejfach czy skrytkach już i tak pozostaje zjawiskiem powszechnym w polskich gospodarstwach domowych, co skutkuje potężną wartością bilonu wycofanego z codziennego użycia. 

Polakom tego nie trzeba zalecać, bo jako społeczeństwo bardzo dużą część naszych oszczędności trzymamy w w gotówce - wskazał minister finansów Andrzej Domański w programie "Graffiti".

Władze unikają formułowania twardych zaleceń dotyczących konkretnych kwot, obawiając się wywołania paniki i masowych wypłat, co mogłoby zachwiać płynnością sektora bankowego. Musimy być jednak finansowo przygotowani na nagłe usterki systemowe. Ostrożne gromadzenie niewielkich rezerw we własnym domu to zdrowy rozsądek, który pokazuje, że stara szkoła oszczędzania wciąż ma rację bytu w zderzeniu z wizją w pełni bezgotówkowego świata.

Oczywiście myślę, że każdy powinien mieć trochę pieniędzy odłożonych w gotówce. No gdyby zdarzyły się jakieś sytuacje absolutnie kryzysowe […] Nie będę w tej chwili udzielał rekomendacji, ale na pewno powinniśmy być gotowi na to, że przez kilka godzin system płatniczy nie działa - powiedział Domański.