Emerytura dla duchownych w Polsce. Tyle dostaje ksiądz rekordzista

Wspólny mianownik z ZUS i rola Funduszu Kościelnego

Wbrew obiegowej opinii, polscy księża nie funkcjonują w całkowitej próżni emerytalnej i nie posiadają odrębnego, zamkniętego systemu świadczeń. Ich jesień życia jest finansowana z dwóch głównych źródeł: powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych (ZUS) oraz wsparcia z budżetu państwa realizowanego przez Fundusz Kościelny [Business Insider]. Mechanizm ten jest dość specyficzny. Duchowni, podobnie jak inni obywatele, podlegają wiekowi emerytalnemu wynoszącemu 65 lat, a ostateczna wysokość ich przelewów z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zależy bezpośrednio od kwoty odprowadzanych wcześniej składek. Sytuacja komplikuje się jednak przy analizie tego, kto te składki opłaca. W przypadku księży zatrudnionych na umowach o pracę, na przykład w szkołach jako katecheci, uczelniach czy szpitalach, składki są odprowadzane na ogólnych zasadach. Natomiast za duchownych zajmujących się wyłącznie duszpasterstwem (pracą w parafii), składki na ubezpieczenie emerytalne w ogromnej większości, bo aż w 80–100%, pokrywa Fundusz Kościelny.

Ten dualizm sprawia, że emerytura księdza jest często „składakiem”. Jeśli duchowny ograniczał się wyłącznie do posługi w kościele, jego świadczenie z ZUS będzie oscylować w granicach emerytury minimalnej, która obecnie wynosi 1878,91 zł brutto. Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy w grę wchodzi praca zawodowa poza amboną. 

Jak wskazuje Business Insider, łączenie posługi z etatem nauczycielskim pozwala wypracować kapitał, który przekłada się na emeryturę w przedziale od 3200 zł do 3500 zł brutto. To jednak dopiero początek wyliczanki, ponieważ prawdziwy finansowy „bonus” pojawia się w momencie ukończenia przez kapłana 75. roku życia. Wówczas duchowni mogą liczyć na dodatkowy przelew z Funduszu Kościelnego w wysokości około 2500 zł brutto miesięcznie, co znacząco podnosi ich standard życia w późnej starości.

Przywileje i finansowa elita

Prawdziwa przepaść w dochodach staje się widoczna, gdy przyjrzymy się duchownym, którzy pełnili funkcje w służbach mundurowych. Kapelani Wojska Polskiego, Policji czy Straży Pożarnej są traktowani jak funkcjonariusze, co otwiera im drogę do znacznie korzystniejszych przepisów emerytalnych. To właśnie w tej grupie oraz wśród najwyższych hierarchów kościelnych znajdziemy rekordzistów, których miesięczne uposażenia wielokrotnie przewyższają krajową średnią. Najbardziej jaskrawym przykładem jest abp Sławoj Leszek Głódź. Jako były biskup polowy Wojska Polskiego w stopniu generała dywizji, hierarcha otrzymuje świadczenie wynoszące około 23 tys. zł miesięcznie. Na tak astronomiczną kwotę składa się zarówno emerytura generalska, jak i kościelna.

Nieco niżej, choć wciąż na poziomie niedostępnym dla większości seniorów, plasują się inni znani hierarchowie. Emerytura abp. Marka Jędraszewskiego wynosi nie mniej niż 15 tys. zł, co bezpośrednio odpowiada jego wcześniejszym zarobkom jako metropolity - twierdzi Gazeta Wyborcza. Z kolei abp Stanisław Gądecki, pełniący przez lata funkcję przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, może liczyć na przelewy w wysokości około 12 tys. zł - podaje Fakt. Warto zauważyć, że te kwoty nie uwzględniają innych benefitów, takich jak darmowe mieszkanie w domach księży emerytów, wyżywienie czy pomoc domowa, które często są zapewniane przez diecezje.

Realia parafialne kontra jesień życia hierarchów

Analizując te dane, należy unikać generalizacji, gdyż polski Kościół pod względem finansowym jest strukturą wybitnie niejednorodną. Podczas gdy biskupi-emeryci cieszą się luksusem i wysokimi apanażami, tysiące wiejskich proboszczów musi polegać na skromnych świadczeniach z ZUS i wsparciu wiernych. W systemie tym to właśnie stopień hierarchiczny oraz dodatkowa aktywność w strukturach państwowych (szkoły, wojsko) determinują, czy jesień życia będzie czasem trosk o opał, czy egzystencją w generalskim stylu. 

Ostatecznie obraz emerytur duchownych to mozaika: od minimalnej krajowej dla pokornego zakonnika, przez solidną średnią krajową dla nauczyciela-katechety, aż po „prezydenckie” kwoty dla kapelanów w mundurach. Statystyki pokazują, że choć przeciętny ksiądz nie opływa w bogactwa, to systemowe zabezpieczenie w postaci 100-procentowego finansowania składek przez państwo dla osób bez etatów oraz dodatki po 75. roku życia stawiają tę grupę zawodową w uprzywilejowanej pozycji względem milionów Polaków pracujących na umowach zlecenie czy prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Przyszłość tego modelu finansowania stoi jednak pod znakiem zapytania, a kolejne zapowiedzi polityczne sugerują, że rozdźwięk między emeryturą cywila a kapłana może stać się fundamentem głębokiej reformy relacji na linii państwo-Kościół.

Źródła: BiznesINFO.pl/BusinessInsider.com.pl/Fakt/Gazeta Wyborcza/biznes.o2.pl