To koniec MOPS? Powstaje nowy system pomocy społecznej. Wiadomo, co z zasiłkami

Czy to faktycznie koniec MOPS? Nowy system CUS wyjaśniony

W debacie publicznej coraz częściej pojawia się hasło „likwidacji MOPS”. W praktyce jednak sytuacja wygląda inaczej, choć zmiana jest realna i już się dzieje.

„Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. utworzenie i prowadzenie centrum należy do zadań własnych gminy o charakterze fakultatywnym” – tłumaczy przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dla Biznes Info.

Oznacza to, że gminy nie mają obowiązku likwidowania MOPS. Mogą, ale nie muszą przekształcić ośrodek w Centrum Usług Społecznych. Co więcej, jak podkreśla resort, również w procedowanej nowelizacji przepisów ta zasada pozostaje bez zmian.

„Powyższy zapis dotyczący zadania własnego gminy o charakterze fakultatywnym pozostaje bez zmian” – dodaje MRPiPS.

W praktyce oznacza to, że w Polsce przez najbliższe lata będzie funkcjonował system mieszany – część gmin pozostanie przy MOPS, inne przejdą na CUS.

Ile CUS działa w Polsce i jaki jest plan do 2030 roku?

Skala zmian rośnie szybciej, niż mogłoby się wydawać, choć nadal daleko do pełnej transformacji systemu.

„Z danych, którymi dysponuje Departament Pomocy Społecznej MRPiPS wynika, że obecnie funkcjonuje ponad 180 centrów usług społecznych” – wskazuje przedstawiciel resortu dla Biznes Info.

Jednocześnie rządowe prognozy zakładają dalszy rozwój tego modelu.

„Prognozuje się, że do końca 2030 r. powstanie około 500 CUS-ów” – dodaje.

To nadal mniej niż liczba wszystkich ośrodków pomocy społecznej, których jest około 2500. Oznacza to, że proces będzie stopniowy i rozłożony na lata, a mieszkańcy różnych gmin mogą funkcjonować w zupełnie różnych realiach administracyjnych.

Czy zmiana MOPS na CUS wpływa na świadczenia i procedury?

To kluczowe pytanie dla mieszkańców – i jednocześnie najczęstsze źródło nieporozumień.

„Przekształcenie ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych nie powoduje zmian dla mieszkańców w zakresie wypłaty świadczeń, terminów, procedur lub dostępności pomocy” – podkreśla MRPiPS dla Biznes Info.

W praktyce oznacza to, że:

• świadczenia pozostają bez zmian
• kryteria dochodowe są takie same
• terminy wypłat nie ulegają zmianie

Zmienia się natomiast zakres działania instytucji.

„CUS jest jednostką organizacyjną, której zadania obejmują szerokie spektrum działań wspierających mieszkańców” – tłumaczy przedstawiciel ministerstwa.

Nowy model zakłada większy nacisk na:

• usługi opiekuńcze
• wsparcie rodzin
• działania profilaktyczne i edukacyjne

„Obejmuje to organizację usług wspierających, poradnictwo, działania edukacyjne i profilaktyczne” – wylicza MRPiPS.

Co musi zrobić mieszkaniec i gdzie jest realne ryzyko błędu?

Choć formalnie dla mieszkańców niewiele się zmienia, w praktyce pojawia się jeden istotny problem – organizacyjny.

„Utworzenie centrum usług społecznych nie obliguje mieszkańców gminy do ponownego składania wniosków lub aktualizacji dokumentów” – zaznacza Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dla Biznes Info.

To oznacza, że:

• nie trzeba składać nowych dokumentów
• nie trzeba odnawiać wniosków

Ale jednocześnie zmienia się miejsce obsługi. W gminach w trakcie transformacji może dochodzić do sytuacji, w której mieszkańcy:

• składają wnioski w niewłaściwej jednostce
• nie wiedzą, czy działa jeszcze MOPS czy już CUS

To właśnie tutaj pojawia się realne ryzyko.

„Przekształcenie odbywa się w taki sposób, aby nie utrudnić mieszkańcom dostępu do świadczeń” – zapewnia przedstawiciel ministerstwa.

W praktyce jednak to mieszkaniec powinien sprawdzić:

• czy w jego gminie działa już CUS
• gdzie dokładnie należy złożyć wniosek

Bo choć system się nie zmienia formalnie, błąd organizacyjny może wydłużyć czas oczekiwania na pieniądze.

Źródła: Biznes Info, MRPiPS, ustawa o realizowaniu usług społecznych przez CUS, dane Departamentu Pomocy Społecznej