Seniorzy oddali mieszkania za dożywotnią rentę. Tyle miesięcznie wpływa na ich konta

Strategia przetrwania w dobie rosnących kosztów życia

Polska demografia jest nieubłagana, a system emerytalny staje się coraz większym wyzwaniem dla budżetu państwa i samych świadczeniobiorców. W obliczu inflacji, która w ostatnich latach mocno nadwyrężyła portfele, tradycyjna emerytura często przestaje wystarczać na leki, opłaty i godne życie. W tym kontekście model renty dożywotniej przestaje być egzotyczną ciekawostką, a staje się realnym instrumentem finansowym.

Jak wynika z danych branżowych, tylko w ubiegłym roku fundusze hipoteczne wypłaciły seniorom niemal 7 mln złotych, co stanowi wzrost o blisko połowę w stosunku do roku poprzedniego. Najwięcej tego typu umów zawieranych jest w województwie mazowieckim, gdzie wysokie ceny nieruchomości przekładają się na bardziej atrakcyjne warunki wypłat.

Trend ten pokazuje, że kapitał zamrożony w murach mieszkań staje się dla osób starszych swoistą polisą bezpieczeństwa. Warto przy tym zauważyć, że przeciętna wartość nieruchomości przekazywanej funduszowi to obecnie około 411,6 tys. złotych, przy średnim metrażu lokalu wynoszącym niecałe 52 metry kwadratowe. Dla statystycznego emeryta, który często zamieszkuje zbyt duży i kosztowny w utrzymaniu lokal, taka zamiana jest sposobem na optymalizację domowego budżetu bez konieczności wyprowadzki.

Jak ustala się wysokość świadczenia?

Mechanizm ustalania wysokości świadczenia jest precyzyjny i opiera się na kilku kluczowych zmiennych. Fundusze hipoteczne biorą pod uwagę przede wszystkim wiek seniora, jego płeć oraz aktualną wartość rynkową nieruchomości. Z analizy Związku Przedsiębiorstw Finansowych wynika, że typowy beneficjent to osoba w wieku od 75 do 80 lat. To właśnie w tym przedziale wiekowym statystyczna długość dalszego życia pozwala na wyliczenie renty, która realnie zasili domowy budżet.

W 2024 roku uśredniona wartość takiego świadczenia wyniosła 1445,90 złotych miesięcznie. Jest to kwota znacząco wyższa niż rok wcześniej, kiedy oscylowała w granicach 1033 złotych. Choć blisko 1,5 tysiąca złotych dodatku może wydawać się kwotą skromną, to w zestawieniu z przeciętnym dochodem rozporządzalnym stanowi on istotny zastrzyk gotówki, odpowiadający niemal 39 proc. jego wartości.

Co istotne dla bezpieczeństwa seniorów, świadczenia te nie są zamrożone w czasie – podlegają one corocznej waloryzacji o wskaźnik inflacji konsumenckiej, co pozwala przynajmniej częściowo chronić siłę nabywczą wypłacanych pieniędzy.

Mimo braku odrębnej, dedykowanej ustawy regulującej ten konkretny rynek, umowy opierają się na solidnych fundamentach Kodeksu cywilnego oraz przepisach o księgach wieczystych. Fundusze deklarują również stosowanie dobrych praktyk branżowych, co ma budować zaufanie w sektorze, który od 2010 roku wypłacił łącznie już ponad 40 mln złotych.

Zobacz też: Emerytura zależna od stażu, nie wieku? Rząd rozważa zmiany w systemie

Prawne pułapki i różnice, które warto znać przed podjęciem decyzji

Decyzja o przekazaniu mieszkania w zamian za dożywotnie wypłaty wymaga pełnego zrozumienia różnic między dostępnymi na rynku produktami. Komisja Nadzoru Finansowego regularnie przypomina, że renta dożywotnia to zupełnie co innego niż odwrócony kredyt hipoteczny. W przypadku renty oferowanej przez fundusze, senior przenosi własność mieszkania na firmę niemal natychmiast po podpisaniu umowy u notariusza, zachowując przy tym dożywotnie prawo do zamieszkiwania w lokalu (służebność osobista).

Z kolei odwrócony kredyt hipoteczny, będący domeną banków, zakłada, że prawo własności pozostaje przy seniorze aż do jego śmierci, a dopiero potem instytucja finansowa może przejąć nieruchomość, o ile spadkobiercy nie spłacą zadłużenia. Co ciekawe, mimo medialnego szumu wokół funduszy, znacznie dynamiczniej rośnie rynek tzw. zwykłych umów dożywocia zawieranych prywatnie, na przykład w obrębie rodziny lub z osobami trzecimi.

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, liczba takich aktów notarialnych drastycznie wzrosła – z około 2 tysięcy w 2008 roku do ponad 18 tysięcy w roku ubiegłym. Pokazuje to, że Polacy coraz chętniej regulują kwestie opieki nad starszymi członkami rodziny właśnie poprzez przekazanie majątku w zamian za dożywotnie utrzymanie. Wybór między funduszem a umową prywatną zawsze powinien być poprzedzony dogłębną analizą wiarygodności drugiej strony, gdyż stawką jest dach nad głową i spokój na ostatnie lata życia.