roszczenia
Biznesinfo
Autor Tomasz Majta - 29 Listopada 2020

Przedawnienie roszczeń. Kiedy następuje? Jakie są terminy przedawnienia?

Przedawnienie roszczeń jest chyba najbardziej rozpoznawalnym zagadnieniem prawniczym w naszym kraju. Jeśli wierzyciel w dłuższym czasie nie skorzysta ze swoich uprawnień względem dłużnika, to prawo powinno rozwiązać sytuację i wskazać odpowiedź na kluczowe pytanie: czy dłużnik powinien zapłacić czy też nie. Takie rozwiązanie sprawia, że dłużnik nie pozostaje w sytuacji bezustannej niepewności i zagrożenia, że wierzyciel w każdej chwili może zażądać spłaty zobowiązań. Z pomocą wówczas przychodzi przedawnienie roszczeń. Kiedy do niego dochodzi?

Przedawnienie roszczeń. Co to jest przedawnienie? Aspekty prawne

Przedawnienie roszczeń ściśle związane jest, jak już sama nazwa sugeruje, z upływem czasu i jego konsekwencjami dla dłużnika i wierzyciela. Pojęcie przedawnienia występuje zarówno w prawie cywilnym, finansowym, karnym, administracyjnym, a także pojawia się w innych gałęziach materialnego prawa. Przedawnienie roszczeń zakłada, że dłużnik po upływie terminu określonego przez prawo, może uchylić się od wykonania świadczenia na rzecz wierzyciela – czyli po prostu spłaty należnego długu. Jako uzasadnienie dla przedawnienia funkcjonuje oddziaływanie czasu na dowody, które są podstawą w roszczeniach. Termin powiązany jest z upływem czasu, gdyż po upływie lat nie można jednoznacznie ustalić pewnych faktów odnośnie dowodów ze względu między innymi na: śmierci świadków, zaginięcia rzeczy, zniszczenia i podobne sytuacje losowe. Sanacja przedawnienia roszczeń tym samym wpływa na wierzyciela, ponieważ rychłe ryzyko potencjalnej utraty gotówki wskutek przedawnienia mobilizuje go do stanowczego dochodzenia roszczeń.

Przedawnienie roszczeń. Jakie funkcje w prawie pełni przedawnienie?

Do głównych zadań przedawnienia roszczeń należą następujące funkcje i aspekty:

  • funkcja społeczna, polega głownie na rozstrzyganiu stanów niepewności a także szkodliwych napięć, które wynikają z rozbieżności między stanem faktycznym a prawnym;
  • aspekty bezpieczeństwa, dłużnik nie powinien znajdować się ciągle w stanie zagrożenia sytuacją, że wierzyciel w każdej chwili może zgłosić się z roszczeniami;
  • nieskuteczność postępowania, dochodzenie roszczeń po znaczącym czasie, który upłynął, powoduje wiele trudności dowodowych, często nie dających się pokonać;
  • można założyć, że wierzyciel nie będzie wyrażał zainteresowania świadczeniami, skoro do tej pory nie wyraził zainteresowania tym faktem.

Przedawnienie roszczeń. Kiedy zaczyna się bieg przedawnienia?

Zasadniczo bieg przedawnienia roszczeń rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się już wymagalne, czyli strony przewidziały, że zobowiązanie powinno już być w owym dniu uregulowane. Zazwyczaj za taki dzień uznawana jest data zwrotu pożyczki. Uwaga! Dzień wykonalności przedawnienia roszczeń może zostać czasami przesunięty do przodu. Do takich sytuacji dochodzi, jeżeli data wykonania świadczeń wypada na sobotę lub niedzielę. Wówczas termin ten przesunięty jest do najbliższego dnia roboczego.

Przedawnienie roszczeń. Czym jest zawieszenie biegu przedawnienia?

Zawieszenie biegu przedawnienia roszczeń tymczasowo zatrzymuje bieg samego przedawnienia roszczeń jako trwającego w czasie procesu. W sytuacji, gdy zostaną ustalone okoliczności, które spowodowały zawieszanie biegu, przedawnienie biegu roszczeń zostaje wznowione, a nowy okres będzie doliczony do starego okresu, który zdążył już upłynąć. Okres przedawnienia roszczeń, w myśl obowiązujących przepisów, może składać się z kilka krótszych okresów, które rozdziela okres zawieszenia. Bieg przedawnień natomiast ulega zawieszaniu w kilku konkretnych przypadkach:

  • w sytuacji roszczeń przysługujących dzieciom przeciwko rodzicom, na czas władzy rodzicielskiej,
  • w sytuacji roszczeń przysługujących osobom, które nie posiadają zdolności do czynności prawnych przeciwko opiekunom oraz kuratorom, na czas sprawowania faktycznej opieki i kurateli,
  • w sytuacji roszczeń przysługujących jednemu z małżonków przeciwko drugiemu, na czas trwania małżeństwa.

Przedawnienie roszczeń. Terminy. Kiedy przedawnienie roszczeń ulega przedawnieniu?

Czas przedawnienia roszczeń jest uregulowany przez normy prawne mające charakter bezwzględnie obowiązujący, w związku z powyższym oznacza to, że terminy nie mogą być skracane lub wydłużane przez obie strony uczestniczące w roszczeniu. Prawo reguluje następujące długości terminów przedawnienia:

  • 10 lat – to termin podstawowy przedawnienia, w sytuacji gdy przepisy nie przewidują krótszego terminu;
  • 3 lata – termin ten stosowany jest w przypadku roszczeń do świadczeń o charakterze okresowym (np. alimenty), roszczeń ze stosunku pracy, roszczeń o naprawie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, roszczeń dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej;
  • 3 lata oraz 10 lat – w takiej sytuacji mamy do czynienia, gdy jedna ze stron prowadzi działalność gospodarczą, natomiast druga takiej działalności nie prowadzi – w tym przypadku termin przedawnienia roszczeń będzie inny dla każdej ze stron;
  • 2 lata – w sytuacji gdy roszczenia wynikają ze świadczonych umów przez firmy hotelowe i gastronomiczne;
  • 1 rok – w sytuacji gdy roszczenia wynikają z umowy przewozu, składu lub spedycji.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News