Nie tylko upały są zagrożeniem. Nad Polską pojawił się toksyczny "koktajl"

Słońce i spaliny tworzą pułapkę podczas upałów

Gdy słupki rtęci przekraczają 30 stopni celsjusza, uwaga opinii publicznej skupia się niemal wyłącznie na ryzyku odwodnienia czy udaru słonecznego. Tymczasem prawdziwe niebezpieczeństwo czai się w powietrzu, przybierając formę aerozolu pełnego szkodliwych substancji.

Jak wskazuje Polski Alarm Smogowy, wysokie temperatury połączone z intensywnym nasłonecznieniem uruchamiają procesy chemiczne, które zamieniają miejską atmosferę w toksyczny koktajl zanieczyszczeń. Zimowy smog, generowany przez domowe piece, ustępuje miejsca zjawisku o zupełnie innym charakterze, lecz o zbliżonej szkodliwości dla ludzkiego organizmu.

Głównym motorem napędowym tego letniego problemu jest transport drogowy, który w dużych aglomeracjach generuje ogromne ilości spalin. Samochody z silnikami wysokoprężnymi emitują dwutlenek azotu, który w normalnych warunkach jest już wystarczająco szkodliwy. Kiedy jednak do gry wkracza silne promieniowanie ultrafioletowe, sytuacja staje się trudna.

Do związków azotu dołączają pyły zawieszone, powstające nie tylko z rur wydechowych, ale też w wyniku ścierania się opon oraz klocków hamulcowych o asfalt. Ruch kołowy nieustannie wzbija te drobiny, tworząc zawiesinę, która z łatwością przenika do naszych dróg oddechowych. Czy można zatem skutecznie obronić się przed zagrożeniem, którego nie widać gołym okiem?

Drażniący gaz unosi się w powietrzu podczas upałów

Kluczowym elementem letniego smogu staje się ozon troposferyczny, zwany również ozonem przyziemnym. Warto odróżnić go od warstwy ozonowej w stratosferze, która chroni Ziemię przed promieniowaniem kosmicznym. Przy powierzchni planety gaz ten jest silną trucizną.

Co ciekawe, ozon przyziemny nie jest emitowany bezpośrednio przez fabryki czy samochody. Powstaje on w wyniku skomplikowanych reakcji fotochemicznych zachodzących pomiędzy tlenkami azotu a lotnymi związkami organicznymi. Im mocniej świeci słońce i im wyższa jest temperatura powietrza, tym szybciej i wydajniej zachodzą te procesy.

Wysokie stężenie ozonu przyziemnego uderza przede wszystkim w układ oddechowy oraz błony śluzowe. Osoby przebywające na świeżym powietrzu zaczynają odczuwać uciążliwe pieczenie i łzawienie oczu, a także drapanie w gardle. Toksyczny koktajl powoduje głębokie podrażnienia dróg oddechowych, wywołując suchy kaszel i poważne problemy z zaczerpnięciem tchu.

Szczególnie narażone są dzieci, osoby starsze oraz pacjenci cierpiący na astmę lub przewlekłe choroby serca. Dlaczego zatem tak rzadko słyszymy o tym problemie w codziennych prognozach pogody, skoro ma on tak destrukcyjny wpływ na nasze płuca? Pomiary wykazują, że normy są przekraczane regularnie w czasie każdej większej fali afrykańskich upałów, co zmusza nas do radykalnej zmiany codziennych nawyków.

Zobacz też: Fala upałów wpływa na gastronomię. Część lokali postanowiła się zamknąć

Jak przetrwać najgorsze godziny upałów i uniknąć zatrucia?

Aby zminimalizować ryzyko wdychania niebezpiecznych związków, konieczne jest przestrzeganie kilku fundamentalnych zasad. Przede wszystkim należy bezwzględnie unikać rejonów o dużym natężeniu ruchu samochodowego, gdzie stężenie szkodliwych substancji osiąga najwyższe wartości.

Lekarze apelują, aby w godzinach maksymalnego nasłonecznienia, czyli między godziną 10.00 a 17.00, całkowicie zrezygnować z aktywności fizycznej na zewnątrz. Bieganie czy jazda na rowerze w tym czasie sprawiają, że wentylacja płuc wzrasta, a organizm pochłania znacznie więcej toksyn. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest przeniesienie treningów na wczesny poranek lub późny wieczór, kiedy atmosfera nieco się oczyszcza.

Ochrona organizmu przed letnim smogiem to także odpowiednia dieta oraz dbałość o kondycję fizyczną w czasie upałów. Podstawą jest regularne picie czystej wody niegazowanej, która pomaga usuwać toksyny. Należy drastycznie ograniczyć spożycie alkoholu, słodzonych napojów oraz dużych ilości kawy i mocnej herbaty, ponieważ substancje te działają odwadniająco.

Wielu ekspertów przypomina również o jedzeniu, ponieważ pusty żołądek drastycznie zwiększa ryzyko nagłych omdleń. Posiłki powinny być jednak lekkostrawne. Objadanie się tłustym mięsem lub potrawami o wysokiej zawartości białka dodatkowo obciąża układ krążenia, który i tak pracuje na najwyższych obrotach z powodu gorąca.

Dodatkowym problemem podczas letnich maksimów temperaturowych staje się bezpieczeństwo mikrobiologiczne żywności. Ekstremalne ciepło stwarza idealne warunki do błyskawicznego namnażania się niebezpiecznych bakterii, ze szczególnym uwzględnieniem pałeczek salmonelli.

Z tego powodu w upalne dni absolutnie odradza się kupowanie oraz spożywanie dań zawierających surowe mięso lub jajka, takich jak tatar czy tradycyjne sałatki jarzynowe z majonezem. Tego typu produkty psują się w mgnieniu oka, a ich zjedzenie może skończyć się poważną infekcją żołądkową. Łącząc rozwagę w menu z unikaniem miejskiego smogu, jesteśmy w stanie bezpiecznie przetrwać nawet najbardziej uciążliwe fale letnich upałów.