Na prezenty o 186 zł mniej. Święta i tak pochłoną 1410 zł
Średni planowany budżet na Boże Narodzenie wzrósł do 1410 zł, ale wcale nie oznacza to bardziej wystawnych świąt. Na prezenty ankietowani chcą przeznaczyć aż o 186 zł mniej niż przed rokiem, a niemal 23 proc. zrezygnuje z wyjazdów lub ograniczy wizyty u bliskich. Wyższa łączna kwota skrywa więc oszczędności w dwóch najbardziej widocznych częściach świąt.
Tak wynika z najnowszej edycji Barometru Providenta. Badanie przeprowadzono metodą ankiety internetowej na grupie 1001 dorosłych Polaków. Mowa zatem o planach deklarowanych przed rozpoczęciem największych zakupów.
Przed rokiem ankietowani planowali wydać przeciętnie 1387 zł, teraz jest to 1410 zł. Wzrost wynosi zaledwie 23 zł, czyli około 1,7 proc. W tym samym czasie ogólny poziom cen konsumpcyjnych podniósł się według GUS o 3,5 proc. Świąteczny budżet rośnie więc wolniej niż ceny, a to oznacza, że za podobną kwotę można kupić mniej niż rok wcześniej.
Prezenty tracą 186 zł, pozostałe wydatki rosną
Największa zmiana dotyczy upominków. Przeciętna deklarowana kwota na prezenty spadła z 667 do 481 zł, czyli o niemal 28 proc. Na tradycyjne potrawy ankietowani chcą przeznaczyć średnio 447 zł, na podróże i dojazdy 169 zł, a na choinkę, dekoracje oraz przygotowanie domu 117 zł. Pozostałe wydatki oszacowali na 196 zł.
Z tych liczb wynika ważny wniosek. Po odjęciu prezentów na wszystkie inne potrzeby świąteczne pozostawało przed rokiem średnio 720 zł. Teraz jest to 929 zł, a więc o 209 zł więcej. Większe kwoty na pozostałe wydatki są więc w dużej mierze finansowane kosztem prezentów.
Polacy nie planują wydać na święta mniej ogółem. Przesuwają pieniądze z prezentów na stół, dojazdy, przygotowanie domu i inne wydatki, których trudniej uniknąć. Potwierdzają to odpowiedzi dotyczące zakupów. Czterech na dziesięciu badanych zamierza kupić wszystkie potrzebne produkty, ale będzie wybierać najtańsze. Niemal co piąty przyznaje natomiast, że jego budżet nie wystarczy na pokrycie wszystkich tradycyjnych wydatków.
Większość, bo 71,6 proc. ankietowanych, sfinansuje święta z bieżących dochodów. Prawie 17 proc. sięgnie po odłożone wcześniej oszczędności. Po około 4,5 proc. wskazuje kartę kredytową i płatności odroczone. Te ostatnie rozwiązania nie obniżają kosztu świąt, a jedynie przenoszą zapłatę na kolejne tygodnie lub miesiące.

Świąteczny stół nie drożeje jednakowo dla każdej rodziny
Średnia kwota 447 zł na potrawy może wyglądać uspokajająco, zwłaszcza że dane GUS nie pokazują obecnie gwałtownego wzrostu cen całej żywności. W październiku żywność i napoje bezalkoholowe były przeciętnie o 0,1 proc. tańsze niż rok wcześniej, choć w ciągu miesiąca podrożały o 0,4 proc.
Ogólny wskaźnik nie opisuje jednak konkretnego koszyka wkładanego do wózka przed Wigilią. Z monitoringu cen detalicznych UCE Research i Uniwersytetu WSB Merito wynika, że w październiku słodycze i desery kosztowały o 6,1 proc. więcej niż rok wcześniej, warzywa o 5,5 proc., a ryby o 4,5 proc. Z drugiej strony tłuszcze potaniały o 12,6 proc. Różnice między tym badaniem a danymi GUS wynikają m.in. z odmiennego zakresu produktów i sposobu liczenia, ale oba zestawienia pokazują, że ceny poszczególnych artykułów zmieniają się w bardzo różnym tempie.
Rodzina przygotowująca kolację dla dziesięciu osób odczuje ceny inaczej niż para, która przynosi jedno danie na spotkanie u bliskich. Znaczenie ma również menu. W koszyku z większą ilością ryb, warzyw i słodyczy podwyżki będą bardziej widoczne niż w przeciętnym wskaźniku dla całej żywności.
Dlatego 447 zł nie należy traktować jako ceny wigilijnej kolacji dla przeciętnej rodziny. To średnia deklaracja jednego uczestnika badania, obejmująca różne modele świętowania: od osoby przyjmującej gości po kogoś, kto jedzie z wizytą i kupuje tylko część produktów.
Wyjazd do bliskich może pochłonąć cały budżet na podróże
Oszczędności obejmą również spotkania rodzinne. Z wyjazdu na święta zamierza zrezygnować 11,2 proc. badanych, a kolejne 11,7 proc. ograniczy liczbę podróży i wizyt. Prawie 5 proc. wybierze tańszy środek transportu, a 3,7 proc. skróci pobyt. Tylko 26,2 proc. odpowiada, że koszty nie wpłyną na jego świąteczne podróże. Kolejne 30,4 proc. i tak nie planuje wyjazdu.
Koszt paliwa może przesądzić o tym, czy rodzina pojedzie na święta i jak długa będzie to podróż. Według GUS paliwa do prywatnych środków transportu były w październiku o 21,7 proc. droższe niż rok wcześniej. Ceny na stacjach później spadały, ale olej napędowy nadal pozostawał znacznie droższy od benzyny. Maksymalne ceny obowiązujące 17 listopada wynosiły 6,02 zł za litr benzyny Pb95 oraz 7,64 zł za litr oleju napędowego.
Wystarczy prosty przykład. Samochód spalający 7 litrów benzyny na 100 km zużyje podczas podróży liczącej łącznie 400 km około 28 litrów paliwa. Przy cenie 6,02 zł przejazd kosztuje około 169 zł. W aucie z silnikiem diesla, przy takim samym spalaniu, byłoby to około 214 zł.
Jedna niezbyt długa podróż samochodem może więc pochłonąć całą średnią kwotę 169 zł, którą uczestnicy badania przeznaczyli na świąteczne dojazdy. Nie obejmuje to jeszcze posiłku w drodze, opłat parkingowych ani ewentualnego noclegu. Z kolei osoba świętująca we własnym domu nie poniesie tego kosztu, ale może wydać znacznie więcej na jedzenie i przygotowanie mieszkania.
Średnia 1410 zł nie opisuje konkretnej rodziny
Na ostateczny rachunek wpływa przede wszystkim liczba osób przy stole, liczba obdarowywanych, odległość od bliskich i podział kosztów między gospodarstwami domowymi. Dla jednej osoby największą pozycją będą prezenty, dla innej zakupy spożywcze albo przejazd przez pół Polski. Średnia ze wszystkich tych sytuacji jest dobrym sygnałem pokazującym kierunek zmian, ale nie jest gotowym budżetem do skopiowania.
Widać to również w podejściu do upominków. Niemal połowa badanych przyznaje, że czasami przekracza przeznaczoną na nie kwotę, a 14 proc. robi to często lub zawsze. Jednocześnie 59 proc. ustala z rodziną zasady wręczania prezentów. Wcześniejsze uzgodnienie, komu kupujemy upominki i ile maksymalnie na nie wydajemy, może obniżyć rachunek bez rezygnowania ze spotkania.
Najbardziej praktycznym rozwiązaniem jest rozdzielenie pieniędzy jeszcze przed zakupami na cztery części: jedzenie, prezenty, podróż oraz przygotowanie domu. Wtedy wzrost kosztu w jednej kategorii od razu pokazuje, z której trzeba zrezygnować albo gdzie poszukać oszczędności.
Tegoroczne 1410 zł nie oznacza zatem, że Polacy urządzają bogatsze święta. Pokazuje raczej, że ograniczają to, co można zmniejszyć - prezenty i wyjazdy, aby wystarczyło na koszty, których nie da się łatwo ominąć.