ZUS może wypłacić nawet 30 tys. zł za chorobę zawodową. Mało kto o tym wie

Te choroby zawodowe są uznawane najczęściej. Dane GIS

Statystyki pokazują, że decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej nie rozkładają się równomiernie. Jak przekazała redakcji BiznesInfo Agata Kubel-Grabau, naczelnik wydziału Komunikacji Społecznej w GIS:

“W roku 2024 najczęściej stwierdzanymi chorobami zawodowymi przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej były choroby zakaźne i pasożytnicze (głównie borelioza) oraz pylice płuc".

W praktyce oznacza to, że największe szanse na uznanie choroby zawodowej mają osoby, u których można wykazać długotrwałe narażenie:

• biologiczne (np. borelioza u pracowników terenowych),
• pyłowe (pylice płuc w górnictwie, budownictwie, przemyśle).

Najczęściej decyzje sanitarne dotyczą:

• leśników, rolników, pracowników służb terenowych i komunalnych,
• górników, budowlańców, pracowników zakładów produkcyjnych,
• osób zatrudnionych przez lata w zapylonych lub źle wentylowanych pomieszczeniach.

To właśnie te zawody dominują w statystykach, a nie – jak często się sądzi – osoby z krótkotrwałym epizodem choroby bez udokumentowanego narażenia zawodowego.

Ile pieniędzy wypłaca ZUS za chorobę zawodową?

Jednym z najczęstszych błędów jest składanie wniosku do ZUS bez zakończenia procedury sanitarnej. Tymczasem, jak jasno wskazuje GIS:

“Podstawą do wszczęcia procedury w ZUS jest prawomocna decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej wydana przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej".

Dopiero po jej uzyskaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych może:

• skierować ubezpieczonego na ocenę uszczerbku na zdrowiu,
• ustalić jego procentowy poziom,
• przyznać i wypłacić świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego.

Najczęściej przyznawanym świadczeniem jest jednorazowe odszkodowanie. Jego wysokość zależy wyłącznie od procentowego uszczerbku na zdrowiu.

Obowiązujące stawki (od 1 kwietnia 2025 r. do 31 marca 2026 r.) wynoszą:

1 636 zł za każdy 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

W praktyce oznacza to:

• 10% uszczerbku → 16 360 zł,
• 15% uszczerbku → 24 540 zł,
• ok. 18–19% uszczerbku → blisko 30 tys. zł.

W szczególnie ciężkich przypadkach, gdy choroba zawodowa doprowadziła do całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, jednorazowe odszkodowanie wynosi 28 636 zł.

To nie jedyne świadczenie. Co jeszcze może przysługiwać?

Poza jednorazowym odszkodowaniem ubezpieczony może mieć prawo także do:

• renty z tytułu niezdolności do pracy,
• renty szkoleniowej (jeśli konieczne jest przekwalifikowanie),
• świadczeń rehabilitacyjnych i pokrycia kosztów leczenia w ramach ubezpieczenia wypadkowego.

Każde z tych świadczeń wymaga jednak odrębnego postępowania i orzeczeń lekarskich.

Choć procedura jest jasno opisana w przepisach, w praktyce bywa długotrwała. GIS wskazuje wprost, że kluczową barierą jest etap medyczny:

“Największą trudność stanowi czas oczekiwania na wydanie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą, które jest niezbędne do wydania decyzji".

Dla pracowników oznacza to często miesiące oczekiwania, zanim sprawa trafi do ZUS i zakończy się wypłatą świadczenia.

Ile osób faktycznie dostaje takie odszkodowania?

Choć temat chorób zawodowych nie przebija się często do debaty publicznej, skala zjawiska jest stała i dobrze udokumentowana. Z danych instytucji publicznych wynika, że co roku w Polsce stwierdzanych jest kilka tysięcy przypadków chorób zawodowych, a znaczna część z nich kończy się postępowaniem przed ZUS. 

Nie każdy przypadek oznacza wypłatę jednorazowego odszkodowania – wszystko zależy od stopnia uszczerbku na zdrowiu – jednak świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie są rzadkością. Najczęściej trafiają do osób, które przez wiele lat pracowały w tych samych, szkodliwych warunkach, a objawy choroby narastały stopniowo. To pokazuje, że mówimy nie o wyjątkowych sytuacjach, lecz o realnym i powtarzalnym mechanizmie, z którego korzystają konkretni pracownicy w całym kraju.

Źródło: Biznes Info, GIS, ZUS, GUS, RM