Zasiłek pogrzebowy wzrósł po 14 latach. Trzeba spełnić szereg warunków, by go dostać

Nowa kwota zasiłku pogrzebowego w 2026 roku

Przez niemal półtorej dekady kwota zasiłku pogrzebowego w Polsce pozostawała na niezmienionym poziomie 4000 złotych, co przy dwucyfrowej inflacji w ostatnich latach uczyniło to świadczenie symbolicznym. Koszty organizacji pochówku, obejmujące opłaty cmentarne, zakup trumny czy ceremonię, w dużych aglomeracjach już dawno przekroczyły barierę 10 tysięcy złotych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawał wsparcie, które realnie pokrywało zaledwie ułamek faktycznych wydatków, spychając ciężar finansowy na barki pogrążonych w żałobie rodzin. Sytuacja ta stała się impulsem do nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach, która weszła w życie z początkiem 2026 roku. Nowe przepisy mają na celu przywrócenie godności pochówku i odciążenie domowych budżetów w najtrudniejszych chwilach.

Ustawodawca, podnosząc kwotę do 7000 złotych, nie tylko dostosował świadczenie do bieżących cenników domów pogrzebowych, ale także wprowadził bezpiecznik w postaci waloryzacji. Jest to rozwiązanie przełomowe, ponieważ dotychczas zasiłek ten był „sztywny” i nie reagował na zmiany rynkowe.

Zgodnie z nowymi wytycznymi, jeśli wskaźnik inflacji w poprzednim roku przekroczy 5 proc., kwota zasiłku zostanie podwyższona w ramach corocznej waloryzacji świadczeń. To sprawia, że zasiłek pogrzebowy stał się dynamicznym narzędziem osłony socjalnej, reagującym na spadek siły nabywczej pieniądza.

Kto może liczyć na pełną kwotę zasiłku, a kto na zwrot kosztów pochówku?

Zasady przyznawania wsparcia po śmierci bliskiej osoby są precyzyjnie określone, a kluczowe znaczenie ma stopień pokrewieństwa wnioskodawcy ze zmarłym. Prawo do otrzymania 7000 złotych przysługuje członkom rodziny w pełnej wysokości, niezależnie od tego, ile faktycznie wydali na ceremonię. Do tej grupy ZUS zalicza nie tylko małżonków (także tych w separacji), rodziców, dzieci własne i przysposobione czy rodzeństwo, ale również dziadków, wnuki oraz osoby sprawujące opiekę prawną nad zmarłym.

Co ciekawe, katalog ten obejmuje także dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej oraz dzieci współmałżonka. W ich przypadku wystarczy udokumentować sam fakt pokrycia kosztów pogrzebu, by otrzymać ryczałtową kwotę siedmiu tysięcy złotych, nawet jeśli rachunki opiewały na niższą sumę.

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku osób niespokrewnionych, pracodawców, domów pomocy społecznej czy gmin i kościołów. Instytucje te oraz znajomi zmarłego również mogą ubiegać się o świadczenie, jednak w ich przypadku zasiłek ma charakter refundacyjny. Oznacza to, że otrzymają oni zwrot jedynie faktycznie poniesionych i udokumentowanych wydatków, przy czym górny limit wypłaty również wynosi 7000 złotych. 

Jeśli koszty pogrzebu zostały podzielone między kilka osób, na przykład dwoje rodzeństwa, kwota zasiłku jest dzielona proporcjonalnie do ich wkładu finansowego. Każdy z wnioskodawców musi wtedy złożyć osobny wniosek, dołączając oryginały lub kopie rachunków potwierdzone przez urząd, co pozwala na sprawiedliwe rozliczenie wsparcia między wszystkich zaangażowanych w organizację ostatniego pożegnania.

Zobacz też: Seniorzy oddali mieszkania za dożywotnią rentę. Tyle miesięcznie wpływa na ich konta

Najważniejsze procedury i terminy - jak skutecznie ubiegać się o wsparcie?

Mimo wzrostu kwoty świadczenia, formalności pozostały zbliżone do dotychczasowych, choć ich dopełnienie wymaga skrupulatności. Podstawą jest złożenie wniosku na formularzu Z-12 w oddziale ZUS właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy lub zmarłego. Do dokumentu należy dołączyć skrócony odpis aktu zgonu (lub jego kopię), oryginały rachunków potwierdzających koszty pogrzebu oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo.

Warto pamiętać, że wniosek można złożyć osobiście, przez pełnomocnika, drogą pocztową lub elektronicznie poprzez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS). Wiele osób decyduje się także na upoważnienie zakładu pogrzebowego, który przejmuje na siebie ciężar biurokracji, rozliczając się bezpośrednio z urzędem w ramach tzw. cesji zasiłku.

Czas na dopełnienie tych formalności jest stosunkowo długi – wynosi 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Przekroczenie tego terminu skutkuje bezpowrotną utratą prawa do pieniędzy, chyba że opóźnienie było spowodowane późniejszym odnalezieniem ciała lub zidentyfikowaniem zmarłego przez policję czy prokuraturę. W takich wyjątkowych sytuacjach rok na złożenie dokumentów liczy się od dnia pogrzebu.