Ważna informacja dla właścicieli domów i mieszkań. Za brak tego dokumentu grozi kara do 5000 zł
Obowiązek posiadania tego dokumentu przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości formalnie funkcjonuje w Polsce od kilku lat. W praktyce wciąż jednak budzi wątpliwości – zwłaszcza jeśli chodzi o realne konsekwencje jego braku. Przepisy przewidują sankcje, ale sposób ich egzekwowania znacząco różni się od wyobrażeń wielu właścicieli mieszkań i domów. O co dokładnie chodzi i co zrobić, żeby nie dostać grzywny? Zapytaliśmy o to Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
- Czy za brak świadectwa energetycznego faktycznie grozi kara finansowa?
- Kto ponosi odpowiedzialność: właściciel, współwłaściciel czy inny podmiot?
- W jakich sytuacjach najczęściej dochodzi do naruszeń przepisów?
Kiedy świadectwo charakterystyki energetycznej jest obowiązkowe?
Zgodnie z ustawą o charakterystyce energetycznej budynków, świadectwo musi zostać sporządzone i przekazane nabywcy lub najemcy przy sprzedaży albo wynajmie nieruchomości. Obowiązek ten dotyczy zarówno domów jednorodzinnych, jak i mieszkań, niezależnie od rynku pierwotnego czy wtórnego. Dokument powinien zostać przekazany najpóźniej w momencie podpisania umowy, a jego dane muszą pochodzić z centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków.
W praktyce oznacza to, że samo posiadanie świadectwa „do szuflady” nie wystarcza. Kluczowe jest jego faktyczne przekazanie drugiej stronie transakcji. Przepisy nie przewidują tu dowolności – brak dokumentu lub jego nieprzekazanie stanowi naruszenie ustawy. Co istotne, obowiązek nie jest uzależniony od wieku budynku ani jego standardu energetycznego. Nawet starsze nieruchomości muszą posiadać aktualne świadectwo, o ile są przedmiotem sprzedaży lub najmu.
Jednocześnie ustawa precyzuje, że świadectwo musi być sporządzone przez osobę uprawnioną i wprowadzone do centralnego rejestru. Dokument przygotowany „poza systemem” nie spełnia wymogów prawa, nawet jeśli zawiera wszystkie wymagane dane techniczne.
Co zawiera takie świadectwo i dlaczego jest aż tak potrzebne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej to nie jest formalny załącznik „do kompletu”, lecz dokument, który realnie porządkuje informacje o nieruchomości i ogranicza ryzyko po obu stronach transakcji. Zawiera ono m.in.:
- dane identyfikacyjne budynku lub lokalu (adres, powierzchnia, rodzaj nieruchomości),
- wskaźniki zużycia energii – w tym kluczowy EP, pozwalający ocenić, jak energochłonny jest obiekt,
- opis systemów technicznych (ogrzewanie, ciepła woda, wentylacja, klimatyzacja, OZE),
- klasę energetyczną, ułatwiającą porównanie nieruchomości,
- zalecenia modernizacyjne, które pokazują potencjał obniżenia kosztów energii.
Dokument jest potrzebny, ponieważ wprowadza jednolity standard informacji na rynku – kupujący lub najemca dostaje dane porównywalne, a właściciel zabezpiecza się przed zarzutem zatajenia istotnych cech nieruchomości. Dla państwa i samorządów to z kolei narzędzie do planowania polityki energetycznej i ograniczania kosztów systemowych, a nie wyłącznie formalny obowiązek.
Odpowiedzialność nie tylko po stronie właściciela
Choć w debacie publicznej najczęściej mówi się o właścicielach mieszkań i domów, zakres odpowiedzialności jest znacznie szerszy. Jak wynika z wyjaśnień resortu, sankcje mogą dotyczyć nie tylko braku przekazania świadectwa, ale również szeregu innych naruszeń.
"Art. 41 ustawy wskazuje zamknięty katalog działań penalizowanych, skutkujących grzywną nakładaną w trybie przywołanego powyżej Kodeksu. Przytoczony artykuł penalizuje nie tylko kwestie związane z brakiem przekazania świadectwa charakterystyki energetycznej” – zaznacza MRiT w rozmowie z BiznesINFO.
Kary mogą dotyczyć m.in. sporządzania dokumentów bez wymaganych uprawnień, przygotowania świadectwa poza centralnym rejestrem czy działania bez obowiązkowego ubezpieczenia OC.
Odpowiedzialność może więc ponosić zarówno właściciel nieruchomości, jak i osoba sporządzająca świadectwo. Dodatkowo przepisy obejmują także naruszenia związane z kontrolami technicznymi.
„Sankcjom podlega m.in. nieprzeprowadzenie we właściwym czasie okresowej kontroli systemu ogrzewania lub klimatyzacji, a także dokonywanie takich kontroli bez wpisu do wykazu osób uprawnionych” – wyjaśnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
W praktyce oznacza to, że obowiązki są rozproszone pomiędzy różne podmioty, a odpowiedzialność zawsze spoczywa na tym, kto danego obowiązku nie dopełnił.
Ile kosztuje świadectwo energetyczne, jak długo jest ważne i jakie grożą kary?
Świadectwo charakterystyki energetycznej nie jest dokumentem bezterminowym ani bezkosztowym. Co do zasady zachowuje ono ważność przez 10 lat od dnia sporządzenia, o ile w tym czasie w budynku lub lokalu nie przeprowadzono prac, które mają wpływ na jego charakterystykę energetyczną.
Koszt sporządzenia dokumentu zależy od rodzaju nieruchomości, jej powierzchni oraz stopnia skomplikowania obliczeń. Aktualnie na rynku ceny kształtują się orientacyjnie na poziomie:
- 400–700 zł w przypadku mieszkań,
- 500–1000 zł dla domów jednorodzinnych,
- od 1000 zł wzwyż przy większych budynkach lub nietypowych konstrukcjach, wymagających dodatkowych analiz technicznych.
Brak świadectwa w sytuacjach, w których jest ono wymagane przepisami, może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową. Jeżeli właściciel nieruchomości nie przekaże świadectwa kupującemu lub najemcy, naraża się na grzywnę do 5 tys. zł. Sankcja nie jest nakładana automatycznie – każdorazowo wymaga przeprowadzenia postępowania. W praktyce kary finansowe mogą być zróżnicowane, a ich wysokość zależy od okoliczności sprawy.
Dla właścicieli oznacza to, że choć koszt sporządzenia świadectwa nie jest symboliczny, jego brak może okazać się znacznie bardziej problematyczny – zarówno finansowo, jak i organizacyjnie – zwłaszcza na etapie sprzedaży lub wynajmu nieruchomości.
Źródło: Biznes Info
Obserwuj w Google News
