Skończy się eldorado na Shein? KE wszczęła dochodzenie, nielegalne towary to dopiero początek

Chińskie platformy sprzedażowe zyskały popularność

Jeszcze dekadę temu nikt nie przypuszczał, że tradycyjne sieciówki odzieżowe zostaną zepchnięte do defensywy przez aplikację, która w swojej konstrukcji bardziej przypomina wciągającą grę mobilną niż sklep. Shein, a tuż za nim depczące mu po piętach Temu, stworzyły model biznesowy określany mianem "ultra-fast fashion”, podczas gdy weteran rynku AliExpress funkcjonuje głównie jako szeroki marketplace. To już nie jest po prostu szybka moda; to produkcja w czasie rzeczywistym, sterowana przez analizę tysięcy mikrotrendów dziennie. Mechanizmy zaszyte w chińskich aplikacjach zakupowych budzą wątpliwości, gdyż mogą wykorzystywać manipulacyjne wzorce interfejsu zachęcające do kompulsywnych zachowań.

Nieustanne promocje odliczające czas co do sekundy, loterie, punkty za codzienne logowanie i agresywny system powiadomień to elementy strategii, którą eksperci nazywają “dark patterns”, czyli zwodniczymi interfejsami. Bruksela coraz głośniej alarmuje, że platformy te celowo manipulują zachowaniami użytkowników, wpędzając ich w spiralę kompulsywnych zakupów. Problem jest o tyle palący, że oferta Shein cieszy się szczególną popularnością wśród Generacji Z, czyli osób szczególnie podatnych na cyfrowe bodźce i presję społeczną kreowaną w mediach społecznościowych, na przykład na TikToku. Zjawisko tzw. ”hauli zakupowych”, gdzie użytkownicy chwalą się otwieraniem dziesiątek foliowych paczek, stało się symbolem nowego konsumpcjonizmu. Unia Europejska dostrzega w tym zagrożenie nie tylko dla portfeli obywateli, ale także dla ich zdrowia psychicznego, badając potencjalnie uzależniający charakter aplikacji oraz skuteczność ochrony małoletnich użytkowników.

To zarzuca się chińskim platformom sprzedażowym

Ekspansja chińskich platform to także potężny cios w europejską gospodarkę. Lokalne firmy, obciążone restrykcyjnymi wymogami środowiskowymi i podatkami, nie są w stanie konkurować cenowo z podmiotami wykorzystującymi luki w systemie celnym, takie jak zwolnienie z cła przesyłek o niskiej wartości, tak zwane "de minimis”. Skala tego importu jest tak ogromna, że paraliżuje logistykę i podważa sensowność europejskiej polityki klimatycznej, skoro miliony ton odzieży są transportowane drogą lotniczą, by po kilku użyciach trafić na wysypisko. Co gorsza, w sprawę zaangażowały się organizacje konsumenckie zrzeszone w BEUC (Europejska Organizacja Konsumentów), które przedstawiły raport dotyczący nieuczciwych praktyk Shein.

Niezależne testy laboratoryjne wielokrotnie wykazywały w odzieży i akcesoriach pochodzących z chińskich platform obecność substancji szkodliwych w stężeniach wielokrotnie przekraczających limity dopuszczalne w UE. Mowa tu o ftalanach zaburzających gospodarkę hormonalną, ołowiu w biżuterii czy formaldehydzie w tkaninach. Niska cena może wynikać z braku kontroli jakości surowców oraz warunków pracy, które mogą nie spełniać standardów. Raporty organizacji praw człowieka wiązały łańcuchy dostaw chińskich gigantów z pracą przymusową, w tym z wykorzystywaniem mniejszości Ujgurów w regionie Sinciang. Przez lata brak fizycznych sklepów i magazynów w Europie utrudniał organom nadzoru skuteczną kontrolę, a towar trafiał bezpośrednio do konsumenta, omijając sito inspekcji handlowych.

Zobacz też: Zwrócił 523 butelki. Dostał voucher na taką kwotę, w Auchan to rekord

Komisja Europejska wszczyna dochodzenie wobec Shein

Komisja Europejska wszczęła oficjalne dochodzenie wobec popularnej platformy zakupowej Shein, znanej z taniej odzieży typu fast fashion. Śledztwo prowadzone jest w oparciu o ustawę o usługach cyfrowych (DSA), która reguluje funkcjonowanie usług online na terenie Unii Europejskiej. UE wskazuje na kilka obszarów, które budzą niepokój regulatorów. Po pierwsze, sama aplikacja Shein określana jest jako "uzależniająca”. Komisja bada mechanizmy angażowania użytkowników, w tym system punktów i nagród oraz algorytmy rekomendacji produktów. Podobne postępowania KE prowadziła już wobec platform takich jak TikTok, Temu czy X (dawniej Twitter).

Po drugie, urzędników niepokoi sprzedaż nielegalnych towarów, w tym materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. Komisja Europejska gromadzi dowody i ma uprawnienia do nakładania kar oraz wymuszania zmian w funkcjonowaniu platformy, jeśli Shein chce kontynuować działalność w krajach UE.

Shein w odpowiedzi zapewnia, że wprowadził już narzędzia mające na celu poprawę zgodności z unijnymi przepisami, w tym systemy wykrywania nieodpowiednich produktów i dodatkowe zabezpieczenia wiekowe.

W następstwie zidentyfikowanych w ubiegłym roku kwestii, oprócz udoskonalenia narzędzi wykrywania, przyspieszyliśmy również wdrażanie dodatkowych zabezpieczeń dotyczących produktów z ograniczeniem wiekowym - czytamy w oświadczeniu Shein cytowanym przez Interię Geekweek.

Postępowanie KE nadal znajduje się na wczesnym etapie, a o kolejnych decyzjach Komisja Europejska poinformuje w przyszłości.