Masowe wypłaty gotówki z bankomatów. Polacy zabierają swoje oszczędności, eksperci jednak ostrzegają

Cyfrowe portfele kontra siła fizycznego banknotu

Polska od lat zajmuje pozycję lidera w adaptacji nowoczesnych technologii płatniczych, co potwierdzają statystyki dotyczące wykorzystania systemów takich jak BLIK czy zbliżeniowych kart płatniczych. Infrastruktura pozwalająca na transfer ogromnych kwot w ułamku sekundy jest dziś standardem, który teoretycznie powinien zniechęcać do uciążliwego operowania bilonem i banknotami. Paradoksalnie jednak, mimo tej technologicznej biegłości, w społeczeństwie narasta zjawisko, które ekonomiści nazywają cash hoardingiem, czyli gromadzeniem gotówki poza oficjalnym obiegiem bankowym.

To specyficzna forma budowania poczucia bezpieczeństwa, która wymyka się logicznym argumentom o utraconej korzyści z oprocentowania lokat czy kont oszczędnościowych. Choć trzymanie pieniędzy „pod materacem” nie chroni ich przed inflacją, dla wielu Polaków fizyczna dostępność kapitału staje się wartością nadrzędną. Zjawisko to przybiera na sile zwłaszcza w okresach niepewności geopolitycznej lub przy niskim zaufaniu do stabilności systemów informatycznych. Banknot w dłoni jest postrzegany jako ostateczna gwarancja płynności, której nie przetnie awaria serwerów ani blokada konta. Jaka dokładnie jest skala tego zjawiska? 

Rekordowe miliardy poza systemem bankowym

Statystyki Narodowego Banku Polskiego nie pozostawiają złudzeń co do skali tego trendu. Dane z końca 2025 i początku obecnego wskazują, że wartość gotówki w obiegu osiągnęła historyczne maksimum, dobijając do poziomu 443 miliardów złotych. Oznacza to potężny wzrost o 7,4 proc. w skali roku, co w dobie powszechnej cyfryzacji jest wynikiem wręcz fenomenalnym. Należy zwrócić uwagę na to, że ponad dwie trzecie Polaków, a dokładnie 66 proc. ankietowanych, deklaruje traktowanie gotówki jako kluczowego elementu swojego zabezpieczenia finansowego na czarną godzinę.

Co istotne, nie mówimy tu o drobnych kwotach na codzienne zakupy, ale o poważnych oszczędnościach wycofywanych z depozytów. Analitycy portalu Forex Club zauważają, że tak gwałtowny przyrost gotówki w rękach obywateli może mieć również drugie dno, związane z rozrostem szarej strefy. Gdy obrót gotówkowy rośnie znacznie szybciej niż konsumpcja, zazwyczaj oznacza to, że pieniądz zaczyna krążyć w kanałach nieewidencjonowanych. Warto przy tym zaznaczyć, że struktura nominałów w obiegu również ulega zmianie, coraz większą popularnością cieszą się banknoty o najwyższych wartościach, czyli 200 i 500 złotych, co jednoznacznie wskazuje na ich funkcję tezauryzacyjną. Dlaczego domowy sejf wygrywa z bankową lokatą?

Dlaczego Polacy stawiają na gotówkę?

Decyzja o wycofaniu środków z banku i przeniesieniu ich do domowego zacisza rzadko jest podyktowana chłodną kalkulacją ekonomiczną. Jak zauważają eksperci cytowani przez serwis WP Finanse, kluczową rolę odgrywa tutaj psychologia oraz specyficzne postrzeganie ryzyka. Polacy boją się nie tylko kryzysów finansowych, ale także nadmiernej inwigilacji ze strony organów skarbowych oraz ograniczeń w dysponowaniu własnym majątkiem.

W dobie coraz ściślejszej kontroli przepływów pieniężnych gotówka pozostaje jedynym anonimowym środkiem płatniczym. Dodatkowo argumentem za jest obawa przed cyberatakami, które mogłyby na dłuższy czas sparaliżować dostęp do bankowości elektronicznej. W takiej optyce koszt alternatywny w postaci braku odsetek na koncie wydaje się niską ceną za święty spokój. Istnieje również grupa inwestorów, która czeka z gotówką na okazje na rynku nieruchomości, gdzie szybka dostępność dużej ilości środków może być kartą przetargową przy negocjacjach.

Trzeba jednak pamiętać, że masowe wycofywanie depozytów jest wyzwaniem dla samego sektora bankowego, który traci tanie źródło finansowania akcji kredytowej. Jeżeli trend ten utrzyma się w kolejnych kwartałach, banki mogą zostać zmuszone do agresywniejszej walki o klienta poprzez podnoszenie oprocentowania lokat, co z kolei wpłynie na wyższy koszt kredytów dla przedsiębiorstw i osób prywatnych. Konkluzja jest jasna: mimo cyfrowej rewolucji, Polak wciąż najbardziej ufa temu, co może fizycznie dotknąć i schować we własnym sejfie.