Dziedziczenie to nie tylko spadek. Należy dopełnić obowiązków, inaczej można mieć poważne kłopoty

Dziedziczenie nieruchomości to nie tylko spadek. Trzeba jeszcze uporządkować księgę wieczystą

Samo nabycie spadku nie zamyka sprawy, gdy w grę wchodzi mieszkanie, dom albo działka. Po śmierci właściciela trzeba jeszcze ujawnić nowego właściciela w księdze wieczystej, bo dopiero wtedy stan prawny nieruchomości jest aktualny. 

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece przewiduje obowiązek zgłoszenia zmiany właściciela, a nowe przepisy tylko rozszerzyły katalog osób, które mogą pomóc przeprowadzić tę formalność. Chodzi o bezpieczeństwo obrotu - im szybciej księga pokazuje rzeczywisty stan własności, tym mniejsze ryzyko problemów przy sprzedaży, darowiźnie czy podziale majątku. 

To właśnie dlatego temat dziedziczenia nieruchomości nie kończy się na samym akcie poświadczenia dziedziczenia albo postanowieniu sądu. Dalej zaczyna się etap, który dla wielu rodzin bywał najbardziej uciążliwy.

Tak było wcześniej. Spadkobierca musiał sam złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego

Przed 17 marca ścieżka była dłuższa. Najpierw należało uzyskać sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Dopiero z takim dokumentem spadkobierca mógł samodzielnie złożyć wniosek o wpis prawa własności do księgi wieczystej w sądzie prowadzącym daną księgę. To oznaczało kolejną formalność, kolejne dokumenty i ryzyko błędów, przez które sąd wzywał do uzupełnienia braków. 

Problem nie dotyczył tylko czasu. Dla wielu osób trudne było już samo ustalenie, jaki sąd jest właściwy, jak poprawnie wypełnić formularz i jakie dane wpisać do wniosku. W efekcie sprawa spadkowa formalnie była zakończona, ale dziedziczenie nieruchomości nadal nie było domknięte od strony księgi wieczystej. Dopiero tu wchodzą zmiany, które zaczęły obowiązywać w marcu.

Od 17 marca notariusz może wysłać wniosek za spadkobiercę. To szybsze, ale kosztuje

Nowelizacja z 21 listopada 2025 r., która weszła w życie 17 marca 2026 r., pozwoliła notariuszowi - po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia i na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego - przygotować protokół z żądaniem wpisu i złożyć elektronicznie wniosek do księgi wieczystej. 

Przepisy mówią też, że taki wniosek złożony przez notariusza traktuje się jak wniosek złożony przez samego spadkobiercę. Krajowa Rada Notarialna podkreśla, że dzięki temu więcej spraw da się załatwić podczas jednej wizyty w kancelarii. 

Koszt? W praktyce media i notariusze wskazują na około 500 zł za czynności notarialne, bo rozporządzenie przewiduje maksymalnie 200 zł za czynność niewymienioną wprost w cenniku, a do tego dochodzi VAT i koszt wypisów. Osobno trzeba doliczyć 150 zł opłaty sądowej za wpis do księgi wieczystej przy nabyciu prawa na podstawie dziedziczenia. 

„Jeśli w dniu sporządzania aktu dziedziczenia spadkobiercy nie mają takiej wiedzy, to protokół można sporządzić w dowolnym momencie, gdy będą już mieli potrzebne do tego dane” - wyjaśniła w rozmowie z „Rzeczpospolitą” notariusz Magdalena Arendt, wiceprezes Krajowej Rady Notarialnej.