Będzie rewolucja w pochówkach? Petycja już w Senacie, padł ważny komunikat Ministerstwa Zdrowia
Polskie przepisy określające zasady chowania zmarłych powstały jeszcze w 1959 roku i mimo licznych późniejszych zmian ich podstawowa konstrukcja nadal obowiązuje. Przez dekady zmieniły się jednak zarówno zwyczaje pogrzebowe, jak i podejście do kremacji czy bardziej ekologicznych form upamiętniania zmarłych. Coraz częściej pojawia się więc pytanie, czy obecne regulacje odpowiadają oczekiwaniom części rodzin. Jedna z takich propozycji trafiła do Senatu i jest obecnie przedmiotem dalszych analiz.
Na razie nie ma jednak uchwalonej nowelizacji ani daty wprowadzenia nowych zasad. Sprawa znajduje się na etapie prac nad petycją, a Komisja Petycji zdecydowała się zasięgnąć opinii kilku ministerstw przed podjęciem dalszych decyzji.
Obecne prawo mocno ogranicza miejsca pochówku. Prochów nie można po prostu rozsypać w wybranym miejscu
W Polsce podstawowe zasady nadal wynikają z ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Obowiązujące prawo przewiduje, że zwłoki mogą być składane w grobach ziemnych, murowanych lub katakumbach. Szczątki powstałe po kremacji mogą być umieszczane również w kolumbariach.
Kluczowe jest jednak to, że groby oraz kolumbaria przeznaczone do składania zwłok i szczątków mogą znajdować się tylko na cmentarzach. Przepisy dotyczące pochówku stosuje się odpowiednio również do szczątków powstałych w wyniku kremacji. Oznacza to, że rodzina nie może zgodnie z obowiązującymi zasadami zdecydować po prostu o rozsypaniu prochów w lesie, parku, przydomowym ogrodzie czy innym dowolnym miejscu.
Ustawa przewiduje odrębne regulacje dotyczące pochówku na morzu, ale odnoszą się one do szczególnych sytuacji związanych ze śmiercią na statku znajdującym się na pełnym morzu. Nie jest to ogólne prawo do rozsypywania prochów w wodzie.
Naruszenie przepisów ustawy lub wydanych na jej podstawie rozporządzeń może stanowić wykroczenie zagrożone aresztem albo grzywną. Dlatego nawet jeśli rodzina chciałaby spełnić życzenie zmarłego dotyczące rozsypania prochów w szczególnym dla niego miejscu, obecne prawo pogrzebowe nie daje jej swobody porównywalnej z rozwiązaniami funkcjonującymi w części innych państw.
Rozsypanie prochów, prywatna posesja i cmentarz leśny. Takie postulaty znalazły się w petycji
Petycja skierowana do Senatu została złożona w kwietniu 2025 roku przez osobę fizyczną. Jej autor domaga się zmiany przepisów w trzech zasadniczych obszarach związanych z pochówkiem po kremacji.
Pierwszy postulat dotyczy legalnego rozsypywania prochów w specjalnie wyznaczonych miejscach. Mogłyby to być między innymi tereny leśne, parkowe lub wodne, przy czym zasady ich wyznaczania miałyby należeć do gmin i miast. Nie chodziłoby więc o całkowicie dowolne rozsypywanie prochów w każdym wybranym przez rodzinę miejscu.
Druga propozycja zakłada możliwość pochowania prochów w ziemi poza tradycyjnym cmentarzem, między innymi na prywatnej posesji, np. w przydomowym ogrodzie. Warunkiem miałoby być zachowanie odpowiednich zasad bezpieczeństwa sanitarnego.
Trzecim pomysłem są tzw. cmentarze leśne. W przedstawionej koncepcji prochy trafiałyby do ziemi, a miejsce tradycyjnego nagrobka mogłoby zajmować drzewo. Autor petycji wskazuje przy tym na rozwiązania stosowane w niektórych państwach europejskich i argumentuje, że bardziej elastyczne przepisy pozwoliłyby lepiej uwzględniać wolę zmarłego oraz jego rodziny.
Są to jednak postulaty autora petycji, a nie treść przyjętej ustawy ani gotowego projektu legislacyjnego Senatu.
Zobacz też: Wymiana opon na zimowe. O tym kierowcy powinni pamiętać
Ministerstwo Zdrowia nie widzi zagrożenia sanitarnego. Senat poprosił jednak o opinie kolejnych resortów
Komisja Petycji zajęła się sprawą w listopadzie 2025 roku. Podczas posiedzenia przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia wskazała, że prochy powstałe w wyniku kremacji nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego. Resort zaznaczył jednocześnie, że pozostałe zagadnienia podniesione w petycji wykraczają poza jego kompetencje.
Wśród senatorów pojawiły się różne stanowiska. Senator Piotr Masłowski pozytywnie odniósł się do przedstawionych postulatów, natomiast senator Michał Seweryński opowiedział się za zakończeniem prac nad petycją. Komisja nie wybrała jednak tego rozwiązania.
Patrzę na to także z punktu widzenia osoby, która na swoim terenie dostrzega coraz większy problem z gruntem pod cmentarze. Jeśli poruszone w petycji możliwości nie rodzą wątpliwości epidemiologicznych, powinniśmy się na nie wreszcie otworzyć – argumentował podczas obrad senator Piotr Masłowski.
Ostatecznie zdecydowano o dalszym zbieraniu informacji. Komisja wystąpiła o stanowiska do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwa Infrastruktury. Senatorowie chcą również przyjrzeć się temu, jak podobne kwestie zostały rozwiązane w innych państwach europejskich.
Na tym etapie nie można więc powiedzieć, że pochówek na prywatnej posesji albo rozsypywanie prochów w lesie zostaną w Polsce zalegalizowane. Nie powstała jeszcze ustawa wprowadzająca takie rozwiązania, a Komisja Petycji nie zdecydowała nawet o przygotowaniu własnego projektu.
Dyskusja jest jednak istotna, ponieważ dotyczy zasad obowiązujących w polskim prawie pogrzebowym od dziesięcioleci. Dopiero po otrzymaniu opinii poszczególnych resortów senatorowie zdecydują, czy postulaty mają być dalej procedowane i czy mogą stać się podstawą konkretnych zmian legislacyjnych.
Obserwuj w Google News
