Zacznie się 2 lutego, wojsko prześwietli ponad 200 tys. Polaków. Te osoby czeka pilne zgłoszenie

Służba wojskowa w Polsce. Czy w 2026 roku jest przymusowa?

Wielu młodych ludzi, wyjmując ze skrzynki pocztowej wezwanie z orłem w koronie, zadaje sobie pytanie: "Czy biorą mnie w kamasze?". Odpowiedź brzmi: nie, ale z pewnym "ale".

W Polsce obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa jest zawieszona od 2009 roku. Oznacza to, że po otrzymaniu kategorii wojskowej (nawet najwyższej kategorii "A"), obywatel jest z automatu przenoszony do rezerwy pasywnej. Nie idzie do koszar, nie zakłada munduru i nie przechodzi szkolenia, chyba że sam wyrazi taką chęć.

Kwalifikacja wojskowa, która startuje 2 lutego, ma charakter ewidencyjny. Państwo musi wiedzieć, ilu ma zdolnych do walki obywateli na wypadek wojny lub ogłoszenia mobilizacji. Jest to swego rodzaju "spis z natury" potencjału obronnego kraju. Jednakże, stawiennictwo na wezwanie jest obowiązkowe, a ignorowanie go grozi poważnymi konsekwencjami prawnymi, z grzywną i przymusowym doprowadzeniem przez Policję włącznie.

Kto musi stawić się przed komisją? Rocznik 2007 i inni

Tegoroczna kwalifikacja wojskowa obejmie szeroką grupę obywateli. Największą część stanowią tzw. roczniki podstawowe, czyli mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 19 lat.

Oto szczegółowa lista grup wezwanych do stawiennictwa w 2026 roku:

1. Mężczyźni urodzeni w 2007 roku: To główna grupa docelowa tegorocznej kwalifikacji (rocznik podstawowy).
2. Mężczyźni urodzeni w latach 2002–2006: Dotyczy to osób, które nie posiadają jeszcze określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej (np. z powodu czasowej niezdolności lub wcześniejszego niestawienia się).
3. Osoby, które w latach 2024–2025 zostały uznane za czasowo niezdolne do służby: Jeśli okres tej niezdolności upływa przed zakończeniem tegorocznej kwalifikacji, muszą one stawić się na ponowne badanie w celu ostatecznego uregulowania stosunku do służby.

Kwalifikacja nie dotyczy wyłącznie mężczyzn. Przed komisje wezwane zostaną także kobiety urodzone w latach 1999–2007, które posiadają kwalifikacje przydatne do służby wojskowej. Chodzi tu przede wszystkim o absolwentki szkół lub uczelni medycznych, weterynaryjnych, a także kierunków psychologicznych. Na celowniku armii są lekarki, pielęgniarki, ratowniczki medyczne oraz studentki kończące naukę na tych kierunkach.

Kategorie wojskowe A, B, D, E. Co oznaczają?

Głównym celem wizyty przed Powiatową Komisją Lekarską jest nadanie odpowiedniej kategorii zdrowia. Badanie obejmuje pomiary antropometryczne (waga, wzrost), badanie wzroku, słuchu, postawy oraz wywiad medyczny. Od 2026 roku w skład komisji obligatoryjnie wchodzi również psycholog.

Po badaniu otrzymuje się jedną z czterech kategorii:

Kategoria A: Zdolny do czynnej służby wojskowej. Oznacza to, że w czasie pokoju osoba ta może (dobrowolnie) wstąpić do armii, a w czasie wojny może zostać zmobilizowana.

Kategoria B: Czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej. Stan zdrowia nie pozwala na służbę teraz, ale rokuje poprawę (np. po operacji, złamaniu). Kategoria ta jest nadawana na okres do 24 miesięcy. Po tym czasie konieczne jest ponowne badanie.

Kategoria D: Niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.

Kategoria E: Trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Osoba taka zostaje wykreślona z ewidencji wojskowej.

Dobrowolna służba. Kto może zostać żołnierzem?

Choć dla większości 235 tysięcy wezwanych osób kontakt z wojskiem skończy się na jednodniowej wizycie przed komisją, armia liczy na to, że część z nich zdecyduje się na związanie z mundurem na stałe. Obecna sytuacja geopolityczna sprawia, że Wojsko Polskie intensywnie poszukuje kandydatów.

Dla ochotników dostępna jest Dobrowolna Zasadnicza Służba Wojskowa (DZSW). Aby do niej przystąpić, trzeba spełnić szereg warunków:

• Posiadać obywatelstwo polskie.
• Mieć ukończone 18 lat.
• Cieszyć się nieposzlakowaną opinią (brak wyroków za przestępstwa umyślne).
• Posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby (kategoria A).
• Mieć wykształcenie co najmniej podstawowe (choć preferowane jest wyższe lub techniczne).

DZSW składa się z dwóch etapów: 28-dniowego szkolenia podstawowego (zakończonego przysięgą) oraz szkolenia specjalistycznego trwającego do 11 miesięcy. W trakcie szkolenia ochotnik otrzymuje uposażenie na poziomie szeregowego zawodowego (w 2026 r. jest to kwota ok. 6000 zł brutto, a dla osób do 26. roku życia brutto równa się netto).

Alternatywą są Wojska Obrony Terytorialnej (WOT), które pozwalają łączyć służbę z pracą cywilną. Terytorialsi przechodzą szkolenia w weekendy (tzw. rotacje), a ich zadaniem jest wspieranie lokalnych społeczności i armii operacyjnej.