UE wzięła się za kierowców-seniorów. Nowe przepisy w 2026 r. mogą odebrać im prawo jazdy

Liczba starszych kierowców rośnie

Polska, podobnie jak reszta krajów Starego Kontynentu, mierzy się z bezprecedensową zmianą struktury demograficznej, która ma bezpośrednie przełożenie na sytuację w ruchu drogowym. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego populacja osób w wieku 60 lat i więcej zbliża się w Polsce do granicy 10 milionów, co stanowi już ponad jedną czwartą społeczeństwa. W naturalny sposób przekłada się to na liczbę aktywnych kierowców w starszym wieku.

Samochód dla dzisiejszego 70- czy 80-latka nie jest już luksusem, lecz podstawowym narzędziem zapewniającym niezależność, zwłaszcza w regionach wykluczonych komunikacyjnie. Warto spojrzeć na twarde dane, które często przeczą potocznym opiniom o "niebezpiecznych seniorach”. Policyjne statystyki wypadków drogowych jednoznacznie wskazują, że to nie starsi kierowcy są największym zagrożeniem. Wskaźnik liczby wypadków na 10 tysięcy populacji w grupie wiekowej 60 plus wynosi około 3,9. Dla porównania w grupie najmłodszych kierowców (18=24 lata) ten sam wskaźnik szybuje do poziomu blisko 11,8.

Młodość często idzie w parze z brawurą, podczas gdy seniorzy nadrabiają osłabiony refleks ostrożnością. Niemniej fizjologii nie da się oszukać, z wiekiem pogarsza się wzrok, słuch oraz czas reakcji. Obecny system w Polsce zakłada wydawanie prawa jazdy zazwyczaj na 15 lat, a obowiązek wizyty u lekarza pojawia się dopiero przy przedłużaniu ważności dokumentu, co oznacza, że stan zdrowia kierowcy może nie być weryfikowany przez dekady.

Komisja Europejska chciała zmian ws. prawa jazdy

Biologiczne ograniczenia stały się fundamentem propozycji Komisji Europejskiej, która dążąc do poprawy bezpieczeństwa, przedstawiła projekt radykalnych zmian. Pierwotny pomysł zakładał, że prawo jazdy dla osób powyżej 70. roku życia byłoby ważne tylko przez 5 lat. Po tym okresie senior musiałby przejść obowiązkowe badania lekarskie, by udowodnić zdolność do prowadzenia pojazdu.

Unia Europejska chciała w ten sposób ujednolicić przepisy, które obecnie są mozaiką różnych rozwiązań, od restrykcyjnych testów w Hiszpanii czy we Włoszech, po liberalne podejście w Niemczech czy w Polsce. Propozycja ta wywołała lawinę krytyki, a organizacje zrzeszające seniorów oraz część eurodeputowanych podniosły argument o dyskryminacji ze względu na wiek. Przeciwnicy zaostrzenia przepisów wskazywali, że odebranie uprawnień na podstawie samej metryki jest niesprawiedliwe i prowadzi do wykluczenia społecznego, w Polsce utrata prawa jazdy dla seniora mieszkającego na wsi często równa się aresztowi domowemu.

W debacie podnoszono również kwestie finansowe i logistyczne: system ochrony zdrowia w wielu krajach jest przeciążony, a przymusowe wysłanie milionów starszych osób do lekarzy orzeczników mogłoby doprowadzić do paraliżu placówek medycznych. Z kolei zwolennicy reformy argumentowali, że prawo do mobilności nie może stać ponad prawem do życia innych uczestników ruchu.

Zobacz też: Od 2026 r. podatek od antykoncepcji w górę. Władze tego kraju sięgają po radykalne rozwiązanie

Podjęto decyzję w sprawie starszych kierowców

Ostatecznie, po miesiącach negocjacji, Parlament Europejski podjął kluczową decyzję, odrzucając najbardziej kontrowersyjne zapisy projektu. Europosłowie opowiedzieli się przeciwko odgórnemu narzucaniu państwom członkowskim obowiązku skrócenia ważności uprawnień dla seniorów i przymusowych badań lekarskich. 

Ponadto, zgodnie z nowymi regulacjami, prawa jazdy na samochody osobowe i motocykle będą ważne przez 15 lat, dotyczy to zarówno nowych dokumentów, jak i tych wcześniej wydanych bezterminowo. W Polsce bezterminowe prawa jazdy wydawano do 19 stycznia 2013 roku. Ich posiadacze będą musieli wymienić dokument od 2028 roku. Pierwsza wymiana ma mieć charakter wyłącznie formalny i nie będzie wymagała badań lekarskich, jednak wiąże się z opłatą w wysokości 100,50 zł. Do 2033 roku wszystkie prawa jazdy mają już posiadać 15-letni okres ważności.

Od 2028 roku zaczną też wygasać prawa jazdy wydane w 2013 roku. W ich przypadku nie jest jeszcze jasne, czy przy przedłużaniu konieczne będą badania lekarskie, Unia pozostawiła tę decyzję państwom członkowskim. Projekt przewiduje również możliwość przekazywania przez lekarzy rodzinnych informacji o pacjentach, których stan zdrowia może stanowić zagrożenie w ruchu drogowym. Nowe przepisy zakładają także wprowadzenie jednolitego cyfrowego prawa jazdy ważnego w całej UE oraz bardziej restrykcyjnych zasad dla młodych kierowców w pierwszych dwóch latach posiadania uprawnień.